Phân tích và Dự báo

Diễn biến của thị trường dầu thế giới trong Quý I năm 2005 và dự báo nhu cầu năm 2005

Cập nhật lúc: 03/10/2005 12:00:00 AM

    Đầu năm 2005, thị trường dầu mỏ thế giới tiếp tục có những biến động lớn. Trong tháng 1, giá dầu trong rổ tham chiếu của Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) vượt quá mức 40 USD/ thùng vào tuần thứ hai ; sau đó giá có giảm nhẹ đi. Hai tuần đầu của tháng 2, giá dầu trong rổ tham chiếu của OPEC giảm xuống còn 40,12 USD/thùng do khí hậu ở Mỹ đã ấm lên. Nhưng sau đó, vào tuần thứ tư, khí hậu lạnh trở lại khiến giá dầu tăng trở lại, trung bình là 43,95 USD/thùng. Mức giá trung bình của tháng 2 là 41,68 USD/thùng, tăng 1,44 USD/thùng, tương đương 3,5% so với tháng 1. Tháng 3 là tháng giá dầu tăng cao nhất. Trong tuần thứ nhất, giá dầu trong rổ tham chiếu tăng mạnh lên 46,59 USD/thùng, sau đó tăng đến mức rất cao là 55,15 USD/thùng vào ngày 8/3 (mức cao nhất kể từ tháng 10/2004). Sau đó, giá dầu có giảm dần xuống nhưng vẫn ở mức trên 50USD/ thùng. Như vậy trong quý I/2005, giá dầu đã tăng 25% do những lo ngại về nhu cầu tăng và nguồn cung bị thắt chặt.

    Trước tình hình trên, OPEC đã có những động thái tích cực nhằm trấn an thị trường. OPEC đã cam kết không nâng chỉ tiêu sản lượng chính thức của họ nhưng sẽ sản xuất thêm 1 triệu thùng/ngày để đáp ứng nhu cầu gia tăng. Trên thực tế, đầu tháng 3, OPEC đã nhất trí tăng hạn ngạch sản lượng thêm 500.000 thùng/ngày và cam kết sẽ bổ sung 500.000 thùng/ngày nữa khi cần thiết. Hiện nay, sản lượng hạn ngạch của OPEC là 27,5 triệu thùng - mức gần như cao nhất trong vòng 25 năm qua. Bên cạnh đó, OPEC cũng đang thảo luận để đưa ra một khung giá mới phù hợp hơn, thay thế cho khung giá hiện tại là 22 - 28 USD/thùng.

Giá dầu tăng mạnh trở lại trong những tháng đầu năm 2005 là do nhiều nguyên nhân, trong đó quan trọng nhất là những thay đổi về cung- cầu: Cầu tăng mạnh trong khi có những lo lắng về sự ổn định và công suất của nguồn cung. Những nguyên nhân khiến cầu tăng trước hết là thay đổi theo mùa đã được dự báo trước: Thời tiết lạnh kéo dài ở châu Âu và Mỹ khiến nhu cầu về dầu của hai đối tượng tiêu thụ dầu lớn nhất thế giới này tăng mạnh. Thứ hai, cầu về dầu tăng cao hơn nhiều so với dự kiến, đặc biệt là ở Mỹ và Trung Quốc, hai nền kinh tế phát triển nhanh trong năm 2004, đặc biệt là Trung Quốc (cầu về dầu của nước này đã tăng đáng kể trong vòng một thập kỷ qua). Hiện tại mức tiêu thụ dầu mỏ của Trung Quốc ước tính đạt 6,73 triệu thùng/ngày, đứng thứ ba trên thế giới. Nhưng theo các nhà phân tích, với tốc độ tăng trưởng nhanh như hiện nay, trong mười năm nữa, Trung Quốc sẽ vượt qua châu Âu trở thành nước tiêu thụ dầu mỏ lớn thứ hai trên thế giới với lượng tiêu thụ lên tới 9,5 triệu thùng/ngày.

    Về cung, mặc dù hiện không có dấu hiệu cho thấy cung trên các thị trường dầu mỏ bị thiếu hụt so với nhu cầu, nhưng thị trường vẫn lo ngại về vấn đề này. Tình hình bất ổn ở Trung Đông và động thái của Mỹ đối với khu vực này cũng khiến thị trường lo lắng. Ví dụ, sau những bình luận của Tổng thống Bush về tình hình không mấy khả quan ở Trung Đông, ngày 8/3, giá dầu giao tháng 4 đã tăng vọt lên mức 55,15USD/thùng trên thị trường Niu Yóoc. Giá dầu đóng cửa ở mức 54,59 USD/thùng, tăng 0,7 USD so với ngày trước đó và là mức đóng cửa cao nhất kể từ tháng 10/2004. Một số biến động của các nước sản xuất dầu như bất đồng giữa công nhân và chủ các nhà máy dầu ở Vênêduêla hay đình công ở Nigiêria, đã ảnh hưởng đến sản lượng của các nước này. Ngoài ra còn có những lo ngại rằng công suất dự trữ của OPEC không đủ để đáp ứng nhu cầu gia tăng. Hiện tại, OPEC không phải lo ngại về tình trạng thiếu nguồn cung cấp, theo ước tính khả năng cung dầu mỏ của thế giới vẫn tiếp tục được bảo đảm trên 60 năm nữa. Tuy nhiên tổ chức này cần lưu ý đến những tồn tại về công suất lọc dầu, chính do sự đình trệ của khâu này đã gây ra những lo lắng về việc OPEC chậm phản ứng trước việc giá dầu tăng, dẫn đến những hiểu lầm về độ dồi dào của nguồn cung cấp.

 

Bảng 1. Dự báo về cầu dầu của thế giới trong năm 2005

Đơn vị: Triệu thùng/ngày

 
 
2004
Q1/2005
Q2/2005
Q3/2005
Q4/2005
2005
Cầu về dầu của thế giới
 
 
 
 
 
 
OECD
49,6
50,6
48,5
49,5
51,0
49,9
Bắc Mỹ
25,2
25,4
25,1
25,5
26,0
25,5
Tây Âu
15,7
15,9
15,4
15,8
16,2
15,8
Thái Bình Dương
8,6
9,3
7,9
8,2
8,8
8,5
Các nước đang phát triển
21,3
31,8
22,2
22,1
22,4
22,1
Các nước thuộc Liên Xô cũ
3,9
3,9
3,8
4,0
4,1
4,0
Các nước châu Âu khác
0,9
0,9
0,8
0,8
0,9
0,9
Trung Quốc
6,5
6,9
7,4
6,9
7,3
7,1
Tổng cầu dầu thế giới
82,1
84,0
82,7
83,4
85,5
84,0
Cung của các nước ngoài OPEC
 
 
 
 
 
 
OECD
21,3
21,3
21,3
20,6
20,9
21,0
Bắc Mỹ
14,6
14,7
14,6
14,3
14,3
14,5
Tây Âu
6,1
6,1
6,1
5,7
6,0
6,0
Thái Bình Dương
0,6
0,5
0,5
0,5
0,5
0,5
Các nước đang phát triển
11,9
12,2
12,2
12,5
12,6
12,4
Các nước thuộc Liên Xô cũ
11,2
11,4
11,7
12,0
12,1
11,8
Các nước châu Âu khác
0,2
0,2
0,2
0,2
0,2
0,2
Trung Quốc
3,5
3,6
3,6
3,7
3,6
3,6
Tổng cung dầu của các nước ngoài OPEC
49,7
50,5
50,8
50,7
51,3
50,8
Khí ga hoá lỏng tự nhiên và các loại dầu khác của OPEC 
3,9
4,1
4,2
4,2
4,3
4,2
Tổng cung dầu của các nước ngoài OPEC và cung khí ga hoá lỏng của OPEC
53,7
54,6
54,9
54,9
55,5
55,0
Sản lượng dầu thô của OPEC (nguồn thứ cấp)
29,1
-
-
-
-
-
Tổng cung
82,7
-
-
-
-
-
Cân bằng cung cầu (thay đổi kho hàng và những thứ khác)
0,6
-
-
-
-
-
Nguồn: OPEC

    Bên cạnh đó, việc đồng USD mất giá trên thị trường cũng ảnh hưởng đến giá dầu. Vì dầu thô được tính theo giá USD nên khoản tiền các nhà sản xuất kiếm được ở mỗi thùng dầu chẳng là bao so với chi phí mà họ đã phải bỏ ra. Chính vì vậy, giá dầu luôn ở mức cao khi đồng USD yếu. Đây là nhân tố gây khó khăn lớn nhất đối với các nhà sản xuất dầu trong việc ổn định giá dầu. Một đặc điểm nữa trên thị trường dầu trong quý I/2005 là  cơn sốt đầu cơ đã tăng trở lại. Tình trạng đầu cơ quá nhiều vào các thị trường tương lai đã phần nào đẩy giá dầu lên cao.

2. Tình hình về cung - cầu dầu trong quý I/2005 và dự báo cho thời gian tới

2.1. Về cầu

    Theo OPEC, nhu cầu về dầu của thế giới năm 2005 ước tính tăng thêm 1,82 triệu thùng/ngày, tăng 2,26% so với năm trước, đạt 83,98 triệu thùng/ngày. Thống kê sơ bộ về tình hình tháng 3/2005 cho thấy mức tiêu thụ xăng dầu của Mỹ trong năm nay vẫn rất cao, thậm chí so với cùng kỳ năm ngoái khi nhu cầu tiêu thụ xăng dầu đã ở mức cực kỳ cao. Tiêu thụ các sản phẩm chiết xuất từ dầu của Mỹ cũng vẫn ở mức cao, tăng 16% so với cùng kỳ năm trước vào tuần đầu tiên của tháng 3. Cầu đối với các sản phẩm xăng dầu chủ yếu của Mêhicô và Canađa vẫn lớn. Ngược lại, mức độ phân phối các sản phẩm này ở bốn nền kinh tế lớn của châu Âu (chiếm xấp xỉ 50% tổng cầu của Tây Âu) lại có dấu hiệu giảm sút trong tháng 1. Mức phân phối xăng dầu cũng giảm đáng kể so với cùng kỳ năm ngoái. Việc tiếp tục sử dụng khí gas thay dầu để sản xuất điện, đặc biệt ở một số nước như Italia, và việc dần sử dụng các phương tiện giao thông dùng dầu điêzen là những lý do chính dẫn đến xu hướng này. Nhập khẩu dầu của Trung Quốc trong tháng 1 giảm, tuy nhiên điều này không có nghĩa là cầu về dầu của quốc gia này giảm, mà chỉ là do mức nhập khẩu dầu của nước này trong hai tháng cuối năm 2004 đã ở mức quá cao và các hoạt động thương mại chậm lại sau Tết âm lịch. Trên thực tế, ngành lọc dầu của Trung Quốc vẫn tiếp tục tăng trưởng với nhịp độ rất nhanh, các chỉ số cho thấy lượng dầu lưu kho giảm đáng kể. Do đó, nhập khẩu dầu thô chắc chắn sẽ tăng mạnh trở lại trong tháng 2 và tháng 3. Các dự báo về cầu dầu của Trung Quốc hiện nay đều phải tính đến mức độ tiêu thụ dầu điêzen: Năm 2004, gần 60% tăng trưởng trong tổng cầu về dầu của Trung Quốc là tăng trưởng về dầu điêzen do tình trạng thiếu điện. Tình trạng trên khó có khả năng được cải thiện trong năm 2005. Theo Chính phủ Trung Quốc, mùa hè năm nay, nước này vẫn thiếu khoảng 20 triệu kW điện. Điều này có nghĩa là sẽ cần đến các máy phát điện chạy bằng động cơ điêzen, do đó nhu cầu nhập khẩu và tiêu thụ năng lượng này của Trung Quốc vẫn sẽ ở mức cao. Vì vậy, cầu dầu của Trung Quốc được dự báo sẽ tăng thêm 0,61 triệu thùng/ngày, tương đương 9,4%, lên đến 7,1 triệu thùng/ngày trong năm 2005.

2.2. Về cung

    Cung dầu của các nước sản xuất dầu ngoài OPEC trong năm 2005 được dự báo tăng 1,06 triệu thùng/ngày. Tuy nhiên, sản lượng dầu của khu vực Bắc Mỹ sẽ giảm 0,08 triệu thùng/ngày, chủ yếu do Mỹ và Canađa. Sản lượng dầu của các nước OECD ở Thái Bình Dương và Tây Âu dự báo đều giảm 0,16 triệu thùng/ngày, trong đó Anh và Nauy sẽ giảm lần lượt 0,09 triệu thùng/ngày và 0,05 triệu thùng/ngày. Tổng lượng dầu cung cấp của khối OECD dự báo sẽ giảm đáng kể là 0,24 triệu thùng, xuống còn 21,02 triệu thùng/ngày. Tổng lượng cung dầu của các nước đang phát triển dự kiến sẽ tăng 0,51 triệu thùng/ngày, chủ yếu nhờ các nước Ăngôla, Xuđan và Cộng hoà Sát (lần lượt tăng 0,20 triệu thùng/ngày, 0,04 triệu thùng/ngày và 0,04 triệu thùng/ngày), các nước châu á khác cũng tăng 0,21 triệu thùng/ngày, chủ yếu từ Malaixia và Đông Timo; khu vực Mỹ Latinh với Braxin cũng tăng thêm 0,10 triệu thùng/ngày. Mặc dù tốc độ tăng trưởng sản lượng của các nước thuộc Liên Xô cũ giảm nhưng các nước này vẫn được dự báo là nguồn tăng cung dầu chủ yếu của các nước sản xuất dầu không thuộc tổ chức OPEC. Trong khi đó, sản lượng dầu của Trung Quốc có thể sẽ tăng thêm 0,12 triệu thùng/ngày so với năm 2004, lên đến 3,61 triệu thùng/ngày trong năm 2004. Tổng sản lượng dầu của các nước ngoài OPEC trong bốn quý của năm 2005 được dự báo lần lượt đạt 50,50 triệu thùng/ngày; 50,75 triệu thùng/ngày; 50,68 triệu thùng/ngày và 51,26 triệu thùng/ngày. Sản lượng trung bình cả năm của những nước này là 50,80 triệu thùng/ngày

2.3. Cân bằng cung cầu

    Chênh lệch giữa cung và cầu dầu trong năm 2005 ước tính vào khoảng 28,99 triệu thùng/ngày, tăng 0,56 triệu thùng/ngày so với năm 2004. Chênh lệch hàng quý trong năm 2005 lần lượt sẽ là 29,44 triệu thùng/ngày, 27,74 triệu thùng/ngày, 28,52 triệu thùng/ngày và 30,26 triệu thùng/ngày.

Bảng 2. Cân bằng cung cầu về dầu của thế giới 
                                                                                                                                                                        Đơn vị: Triệu thùng/ngày

 

 

2004

Q1/2005

Q2/2005

Q3/2005

Q4/2005

2005

Cầu về dầu của thế giới

 

 

 

 

 

 

OECD

49,6

50,6

48,5

49,5

51,0

49,9

Bắc Mỹ

25,2

25,4

25,1

25,5

26,0

25,5

Tây Âu

15,7

15,9

15,4

15,8

16,2

15,8

Thái Bình Dương

8,6

9,3

7,9

8,2

8,8

8,5

Các nước đang phát triển

21,3

31,8

22,2

22,1

22,4

22,1

Các nước thuộc Liên Xô cũ

3,9

3,9

3,8

4,0

4,1

4,0

Các nước châu Âu khác

0,9

0,9

0,8

0,8

0,9

0,9

Trung Quốc

6,5

6,9

7,4

6,9

7,3

7,1

Tổng cầu dầu thế giới

82,1

84,0

82,7

83,4

85,5

84,0

Cung của các nước ngoài OPEC

 

 

 

 

 

 

OECD

21,3

21,3

21,3

20,6

20,9

21,0

Bắc Mỹ

14,6

14,7

14,6

14,3

14,3

14,5

Tây Âu

6,1

6,1

6,1

5,7

6,0

6,0

Thái Bình Dương

0,6

0,5

0,5

0,5

0,5

0,5

Các nước đang phát triển

11,9

12,2

12,2

12,5

12,6

12,4

Các nước thuộc Liên Xô cũ

11,2

11,4

11,7

12,0

12,1

11,8

Các nước châu Âu khác

0,2

0,2

0,2

0,2

0,2

0,2

Trung Quốc

3,5

3,6

3,6

3,7

3,6

3,6

Tổng cung dầu của các nước ngoài OPEC

49,7

50,5

50,8

50,7

51,3

50,8

Khí ga hoá lỏng tự nhiên và các loại dầu khác của OPEC 

3,9

4,1

4,2

4,2

4,3

4,2

Tổng cung dầu của các nước ngoài OPEC và cung khí ga hoá lỏng của OPEC

53,7

54,6

54,9

54,9

55,5

55,0

Sản lượng dầu thô của OPEC (nguồn thứ cấp)

29,1

-

-

-

-

-

Tổng cung

82,7

-

-

-

-

-

Cân bằng cung cầu (thay đổi kho hàng và những thứ khác)

0,6

-

-

-

-

-

Nguồn: OPEC

                        Tổng hợp theo "Báo cáo về thị trường dầu hàng tháng" của OPEC

 

 
Trích nguồn:Trung tâm Thông tin và Dự báo Kinh tế - xã hội Quốc gia
Tác giả:
  Email    In


 

Bình luận

Mã xác nhận:
Nhập mã xác nhận:
 

Tìm kiếm

Số lượt truy cập : 1097202