Tin Kinh tế- xã hội

Tỷ lệ tiêm chủng Vắc xin Covid-19 – bằng chứng của sự chênh lệch trong tăng trưởng kinh tế

Cập nhật lúc: 22/06/2021 09:24:00 AM

1. Bối cảnh dịch Covid-19 năm 2021

Kể từ khi bắt đầu năm 2019, năm 2021 là năm thứ 2 tại nhiều quốc gia đang phải đối mặt với những diễn biến phức tạp của dịch Covid, tổng số ca nhiễm đã vượt 170 triệu người trên toàn thế giới với số ca tử vong lên tới hơn 3,7 triệu người[i]. Dịch Covid-19 đã gây ra đợt suy thoái kinh tế trầm trọng nhất kể từ chiến tranh thế giới lần thứ 2 và cuộc Đại suy thoái. Sự gia tăng của dịch bệnh đã khiến cho nhiều quốc gia phải thực hiện biện pháp đóng cửa. Dịch bệnh gây ra sự mất mát về con người, đẩy hàng triệu người vào cảnh đói nghèo cùng cực và dự kiến sẽ khiến các hoạt động kinh tế và thu nhập sẽ ở dưới mức trước dịch bệnh một thời gian dài. Tăng trưởng kinh tế thế giới ước tính giảm 4,3% năm 2020 so với năm 2019[ii]. Tăng trưởng các nền kinh tế lớn trên thế giới như Mỹ, EU, Nhật Bản đều giảm sâu với các mức tăng trưởng lần lượt là -3,6%, -7,4% và -5,3%. Một số nền kinh tế vẫn đạt được mức tăng trưởng dương, điển hình như Trung Quốc nhưng mức tăng trưởng 2% là mức tăng trưởng thấp kỷ lục của nước này.

Hoạt động thương mại gặp nhiều khó khăn khi sự đóng cửa biên giới và gián đoạn chuỗi cung ứng đã ảnh hưởng nghiêm trọng tới sự phân phối hàng hóa và dịch vụ quốc tế. Thương mại hàng hóa sụt giảm nhanh nhưng có sự hồi phục nhanh chóng hơn so với thời gian khủng hoảng tài chính toàn cầu trong khi thương mại dịch vụ vẫn còn trong tình trạng khủng hoảng do sự thay đổi hình thái của hoạt động tiêu dùng hướng đến hàng hóa từ các hoạt động dịch vụ đòi hỏi phải tiếp xúc trực tiếp. Sự hồi phục của thương mại hàng hóa cũng cho thấy tác động tích cực từ sự chống chịu của các chuối giá trị toàn cầu trước sự gián đoạn nguồn cung. Trong khi đó, hoạt động du lịch và đi lại vẫn tiếp tục gặp nhiều khó khăn, tạo ra sự yếu kém của dịch vụ và tiếp tục ở mức thấp hơn rất nhiều so với mức trước dịch Covid-19. Thương mại thế giới dự kiến sẽ giảm 8,5% trong năm 2020[iii] so với năm 2019, mức sụt giảm nhẹ hơn so với năm 2009 là -10,3% nhưng mức độ ảnh hưởng về phạm vi khi nhiều nền kinh tế chịu ảnh hưởng tiêu cực hơn. 

2. Bất bình đẳng trong tiêm chủng

Chính phủ nhiều quốc gia đã thi hành chính sách tiền tệ siêu nới lỏng nhằm cố gắng khắc phục những hậu quả thiệt hai gây ra do dịch Covid-19. Cho đến nay, một số chính sách đã bắt đầu phát huy hiệu quả, bên cạnh các chính sách tài khóa, tiền tệ, việc đẩy mạnh hoạt động tiêm chủng vắc xin Covid đã bắt đầu cho thấy những kết quả ban đầu.

Chứng nhận vắc xin đang là cánh cửa giúp các nước EU phục hồi lại hoạt động sau thời gian trầm lắng vì dịch Covid-19. Cho đến nay, cùng với sự chuyển biến tích cực của chương trình tiêm chủng vắc xin, tốc độ tiêm chủng tại các nước EU đã được đẩy nhanh hơn, nhiều quốc gia trong khu vực đã bắt đầu nới lỏng các biện pháp giãn cách. Một số hoạt động dịch vụ đã được phép mở cửa trở lại trong đó có dịch vụ nhà hàng, ăn uống với việc khách hàng được tiêm chủng hoặc đảm bảo các biện pháp phòng dịch. Ngày 12/5, Liên minh châu Âu đã điều chỉnh mạnh dự báo tăng trưởng của khu vực trong năm 2021 và 2022 (tương ứng 4,2% và 4,4%).

Cho đến đầu tháng 4, với cơ chế tiếp nhận toàn cầu (Covax AMC) của liên minh toàn cầu về vắc xin và tiêm chủng, hơn 100 nền kinh tế đã nhận được vắc-xin, 61 quốc gia nằm trong nhóm 92 nền kinh tế thu nhập thấp được nhận vắc-xin miễn phí. Tuy nguồn cung bị suy giảm vào tháng 3 và tháng 4 do các nhà sản xuất vắc-xin điều chỉnh quy mô và tối ưu hóa quy trình sản xuất trong giai đoạn triển khai ban đầu, cũng như nhu cầu vắc-xin COVID-19 gia tăng ở Ấn Độ, nhưng COVAX Facility kỳ vọng sẽ vận chuyển được vắc-xin tới tất cả các nền kinh tế tham gia đã yêu cầu vắc-xin trong nửa đầu năm nay.

Tuy nhiên, việc tiêm vắc xin đang diễn ra khác biệt giữa các quốc gia. Các quốc gia đang chủ động tích cực hướng đến việc hợp tác quốc tế trong cơ chế phân phối vắc xin nhưng sẽ cần thời gian để có thể hoàn thành việc tiêm vắc xin. Quá trình sản xuất, phân phối vắc xin đang đặt ra nhiều thách thức, chưa đủ nhanh và hiệu quả đặc biệt đối với các nước nghèo. Các nước giàu đang có tốc độ tiêm chủng nhanh hơn các nước nghèo, thậm chí gấp 2 đến 3 lần. Trong khi tỷ lệ được tiêm chủng vắc xin Covid-19 tại mộ số nước đã tiêm đủ cho 100% dân số với mũi tiêm đầu tiên như Gibraltar hay ít nhất đạt 70% dân só như Malta, Seychelles. Một số nước như Canada, Bhutan, Anh đã đạt trên 60% dân số. Mỹ đến ngày 10/6/2021 đạt 51% dân số thì một số quốc gia tỷ lệ tiêm chủng còn rất thấp dưới 1% như Syria, Công, Madagascar, Central African Republic, Yeman. Việt Nam nằm trong nhóm có tỷ lệ tiêm chủng thấp nhất thế giới với 1,4% dân số tiêm chủng, trong khi đó, thậm chí Myanmar đã đạt 3,26%, Phillipines là 4,1%, Thái Lan là 5,9%, Indoneisa là 7%[iv]. Như vậy có thể thấy sự phân hóa rõ rệt khi hầu hết các nước phát triển đang nằm trong nhóm những quốc gia có tỷ lệ tiêm chủng rất cao và đang dần trở lại quỹ đạo kinh tế bình thường trở lại. Trong khi các nước đang phát triển có tỷ lệ tiêm chủng còn rất thấp, một phần đến từ những khó khăn trong kinh phí triển khai, tâm lý của người dân nhưng trên hết là vắc xin được sản xuất với bản quyền của các nước phát triển và được ưu tiên phân phối trước các nước đang phát triển, nguồn vắc xin khan hiếm. Các nước nghèo cũng như WHO đang kêu gọi các nước giàu có dừng tích trữ vắc xin và tăng nhanh việc đóng góp cho cơ chế Covax nhưng hiệu quả còn rất hạn chế. Các nước giàu dự kiến có thể đạt được tỷ lệ tiêm chủng bao phủ rộng rãi trong năm nay nhưng nhiều nước nghèo hơn ít nhất phải đến năm 2023, do đó, vẫn còn một quãng đường dài để cả thế giới thoát khỏi cuộc khủng hoảng mang tên Covid-19./.


[i] Thông tin từ Ban Chỉ đạo quốc gia phòng chống dịch bệnh Covid-19, ncovi.vnpt.vn, ngày 04/06/2021

[ii] World Economic Outlook, IMF, tháng 1/2021

[iii] Quỹ tiền tệ quốc tế database, tháng 4/2021

Trích nguồn:NCIF
Tác giả: Hoàng Hà (Ban Dự báo KTVM)
  Email    In


 

Bình luận

Mã xác nhận:
Nhập mã xác nhận:
 

Tìm kiếm

Số lượt truy cập : 1097202