Phân tích và Dự báo

Tình hình thương mại toàn cầu năm 2020 và dự báo giai đoạn tới

Cập nhật lúc: 30/12/2020 12:00:00 PM

Thương mại toàn cầu vẫn ảm đạm năm 2020 so với những năm trước song có xu hướng phục hồi cuối năm. Những gián đoạn về kinh tế và xã hội do COVID-19 gây ra đã làm giảm đáng kể thương mại thế giới. Thương mại toàn cầu đã có xu hướng đi xuống và giảm mạnh trong quý II/2020 với mức giảm khoảng 19% so với cùng kỳ 2019. Mặc dù chưa về được ngưỡng trước đại dịch song thương mại toàn cầu đã có sự bứt tốc mạnh mẽ giai đoạn nửa cuối năm 2020. Theo nghiên cứu của hãng IHS Markit (8/2020), lượng đơn hàng xuất khẩu có xu hướng tăng ở 14 trên tổng số 38 nền kinh tế thuộc diện khảo sát. Các nền kinh tế còn lại cũng đều ở trong xu thế tích cực và có thể sẽ sớm ghi nhận mức tăng trưởng xuất khẩu. UNCTAD (10/2020) chỉ ra rằng có sự phục hồi, nhưng thương mại toàn cầu vẫn tăng trưởng âm trong quý III/2020 với mức giảm khoảng 4,5% so với cùng kỳ năm trước. WTO (10/2020) cũng nhận định thương mại toàn cầu đang có nhiều dấu hiệu phục hồi từ mức suy giảm sâu do đại dịch COVID-19. Thương mại toàn cầu phục hồi sau đại dịch chủ yếu nhờ các chính sách hỗ trợ, kích thích nền kinh tế của các chính phủ trong thời gian qua. Bên cạnh đó, Trung Quốc sau khi kiểm soát được dịch bệnh đã khởi động lại các hoạt động kinh tế sớm hơn so với kỳ vọng ban đầu điều này đã giúp cho chuỗi cung ứng toàn cầu được phục hồi lại một phần và kiến cho thương mại phục hồi.

Trong tương lai, các động lực thương mại toàn cầu và các lựa chọn mà các công ty đưa ra liên quan đến chuỗi cung ứng của họ sẽ được định hình đáng kể theo những cách sau đây bởi môi trường kinh tế vĩ mô và những mâu thuẫn địa chính trị, từ đó sẽ ảnh hưởng đến sự cân bằng trong chuỗi cung ứng. Do đó, thương mại toàn cầu sẽ có xu hướng phục hồi trong quý IV/ 2020 và các năm tiếp theo, tuy nhiên sẽ chưa thể trở về mức tuyệt đối năm 2019 cho đến năm 2023. UNCTAD (10/2020) dự báo thương mại toàn cầu năm 2020 sẽ giảm khoảng 7 - 9% khi nguy cơ tái bùng phát đại dịch COVID-19 trong những tháng tới vẫn khá cao cùng với khả năng đôt ngột gia tăng các chính sách hạn chế thương mại của một số quốc gia. Tuy vậy các dự báo này là khá tích cực so với ước tính giảm 20% được UNCTAD đưa ra hồi tháng 6. Sự cải thiện này chủ yếu đến từ sự phục hồi sớm hơn dự đoán của các hoạt động kinh tế tại châu Âu và Đông Á trong đó có Việt Nam. WTO (10/2020) dự báo thương mại hàng hóa toàn cầu sẽ giảm khoảng 9,2% trong năm 2020 và dự kiến sẽ tăng 7,2% vào năm 2021, thấp hơn hiều so với xu hướng trước khi đại dịch xảy ra. Sự phục hồi cũng đã được hỗ trợ bởi một lượng lớn tiền kích thích từ các chính phủ bơm vào các nền kinh tế. Các lĩnh vực thương mại vẫn phát triển mạnh gồm các sản phẩm công nghệ thông tin, truyền thông và trang thiết bị bảo hộ cá nhân. Tuy nhiên, Sự phục hồi bền vững sẽ chỉ xảy ra nếu virus SARS-CoV-2 không bùng phát trở lại, hoặc có phương pháp điều trị hiệu quả, vaccine được phổ biến rộng rãi và sự hỗ trợ liên tục của chính phủ. Tổ chức này cũng khẳng định, triển vọng đối với một số ngành dịch vụ - bao gồm thể thao và giải trí, du lịch và lữ hành - có thể sẽ vẫn ảm đạm cho đến khi có vaccine. IMF (10/2020) dự báo thương mại toàn cầu sẽ giảm 10% năm 2020, con số tương tự trong suốt cuộc khủng hoảng tài chính năm 2009. Sự suy giảm của thương mại toàn cầu năm 2020 chủ yếu là do nhu cầu vốn hàng hóa và tiêu dùng giảm mạnh gây ra bởi các biện pháp cách ly xã hội, đóng cửa sản xuất trong dịch bệnh. Bên cạnh đó, các biện pháp hạn chế thương mại cũng gia tăng nhằm đảm bảo an ninh quốc gia và sức khỏe con người (ví dụ hạn chế nguồn cung sản phẩm y tế) và sự gián đoạn chuỗi cung ứng cũng là nguyên nhân giải thích cho sự sụt giảm thương mại năm 2020.

Trong giai đoạn tới thương mại toàn cầu sẽ phục hồi mạnh mẽ trong năm 2021 và sau đó sẽ ổn định dần nếu không có cú sốc lớn nào khác. IMF (10/2020) dự báo, với sự phục hồi của kinh tế thế giới, thương mại toàn cầu dự kiến sẽ tăng khoảng 8% năm 2021 và trung bình hơn 4% trong giai đạn 2022-2025. Trong giai đoạn sau năm 2022 -2025 thương mại toàn cầu có xu hướng giảm nhẹ phản ánh một phần những thay đổi có thể xảy ra đối với chuỗi cung ứng toàn cầu trong tương lai như các công ty thay đổi nhà cung cấp trong nước để giảm thiểu các nguy cơ thiếu nguyên liệu đã được bộc lộ trong thời gian đại dịch xảy ra do quá phụ thuộc vào các nhà sản xuất nước ngoài. Một nguyên nhân khác nữa đó là dự kiến tăng trưởng đầu tư trực tiếp nước ngoài có xu hướng duy trì ở mức thấp hơn nhiều so với trước khi xảy ra đại dịch (Hình…). Trong khi đó, BCG (7/2020) lại kém lạc quan hơn  vào triển vọng phục hồi thương mại năm 2021. BCG dự báo thương mại toàn cầu vào năm 2020 sẽ giảm 20% theo kịch bản cơ bản của chúng tôi về phục hồi kinh tế và dự kiến sẽ không lấy lại mức tuyệt đối năm 2019 là 18 nghìn tỷ USD cho đến năm 2023. Chỉ những kịch bản kinh tế lạc quan nhất mới thấy thương mại trở lại mức cũ vào năm 2021.

Tăng trưởng thương mại toàn cầu giai đoạn 2005-2025

                                                                                               Đơn vị: %

Nguồn : Dự báo tăng trưởng toàn cầu IMF(10/2020)
                                                                      Ghi chú: * là dự báo

Bản đồ thương mại hai chiều giữa các quốc gia cũng có xu hướng thay đổi. Thương mại hai chiều giữa Mỹ và Trung Quốc vào năm 2023 sẽ giảm khoảng 15%, tương đương khoảng 128 tỷ USD, so với mức của năm 2019. Thương mại giữa Mỹ và EU sẽ tiếp tục tăng trưởng, nhưng với tốc độ thấp hơn rất nhiều so với mức tăng 135 tỷ USD từ năm 2015 đến năm 2019.Thương mại của EU với Trung Quốc sẽ giảm khoảng 30 tỷ USD từ năm 2019 đến năm 2023, sau khi tăng 124 tỷ USD trong giai đoạn 4 năm trước đó. Thương mại của EU với Ấn Độ và Nam Mỹ sẽ đi ngang. Đông Nam Á sẽ tiếp tục là một trong những thị trường tăng mạnh nhất, tăng thương mại hai chiều khoảng 22 tỷ USD với EU, 26 tỷ USD với Mỹ và 41 tỷ USD với Trung Quốc vào cuối năm 2023, nhưng vẫn ở tốc độ chậm hơn trước đó khoảng thời gian bốn năm (BCG,7/2020). Xu hướng của sự dịch chuyển này phản ánh sự dịch chuyển của chuỗi cung ứng toàn cầu trong tương lai. Các công ty đa quốc gia sẽ buộc phải sửa đổi tổ hợp sản phẩm và thiết kế chuỗi cung ứng toàn cầu của họ — và các chính sách kinh tế và thương mại của chính phủ cũng thay đổi— để thích ứng với những thay đổi  do dịch Covid-19 gây ra và cả những thay đổi khác có tính chất toàn cầu trong tương lai. Điều này sẽ đặc biệt đúng trong các phân khúc như thiết bị y tế, sản phẩm dược phẩm sinh học, chất bán dẫn và điện tử tiêu dùng, những nơi đặc biệt chịu nhiều áp lực về địa chính trị và kinh tế vĩ mô.

Sự phục hồi thương mại tại các khu vực là không đồng đều. Khu vực ASEAN-5 được coi là điểm sảng của phục hồi thương mại khi mà tăng trưởng xuất khẩu năm 2021 đạt 13,6%, sau đó ổn định quanh mức 6% giai đoạn 2022-2025. Nhập khẩu khu vực này cũng tăng 14% năm 2021 và giảm về mức trung bình 6% các năm tiếp theo. Châu Âu cũng chứng kiến sự phục hồi mạnh mẽ khi mà tăng trưởng nhập khẩu  thương mại hàng hoá và dịch vụ tăng mạnh từ mức -12,9%  năm 2020 lên mức 8% năm 2021, sau đó giảm trung bình 4% trong bốn năm tiếp theo. Nhập khẩu hàng hoá khu vực này cũng tăng mạnh trong năm 2021 đạt 7,7% từ mức -11,6% năm 2020 và sau đó giảm dần đều về mức 2,6% năm 2025. Châu Mỹ Latinh cũng phục hồi mạnh mẽ trong năm 2021, xuất khẩu đạt mức 9,56% từ mức -10,66% năm 2019 sau đó giảm xuống chỉ còn 4% giai đoạn 2022-2023 và giảm tiếp còn 3% giai đoạn 2024-2025. Nhập khẩu được dự báo sẽ chứng kiến mức giảm lớn nhất trong tất cả các khu vực, -13,38% năm 2020 so với năm 2019 song mức phục hồi về nhập khẩu cũng cao nhất trong tất cả các khu vực khi tăng trưởng nhập khẩu hàng năm của khu vực này đạt 15% trong năm 2021(Hình…). WTO (10/2020) cũng chỉ ra sự phục hồi có sự khác nhau.T rong các khu vực kinh tế, khu vực Bắc Mỹ được dự báo sẽ chứng kiến mức suy giảm xuất khẩu lớn nhất với mức giảm lên tới 14,7% trong năm 2020 so với năm 2019. Mức giảm nhập khẩu của khu vực Bắc Mỹ sẽ giảm 8,7% trong năm 2020. Trong năm 2021, mức xuất khẩu và nhập khẩu của khu vực này được dự báo sẽ phục hồi trở lại lần lượt tại mức 10,7% và 6,7%. Trong khi đó, khu vực Châu Á được dự báo sẽ suy giảm GDP ở mức 2,4% trong năm nay trước khi bật tăng trở lại ở mức 5,9% trong năm 2021.

Tăng trưởng xuất khẩu hàng năm giai đoạn 2015-2025

                                                                                           Đơn vị:%

Nguồn : Dự báo tăng trưởng toàn cầu IMF(10/2020)
                                                                Ghi chú: * là dự báo

 

Tài liệu tham khảo:

https://ihsmarkit.com/products/data-information-services.html

https://unctad.org/system/files/official-document/ditcinf2020d4_en.pdf

https://www.wto.org/english/news_e/pres20_e/pr862_e.pdf

https://www.reuters.com/article/us-usa-trade-reshoring-exclusive-idUSKBN23U31F

Trích nguồn:NCIF
Tác giả: Ban Dự báo Kinh tế Ngành và Doanh nghiệp
  Email    In


 

Bình luận

Mã xác nhận:
Nhập mã xác nhận:
 

Tìm kiếm

Số lượt truy cập : 1097202