Tin Kinh tế- xã hội

Thực hiện “Xanh hóa lối sống và thúc đẩy tiêu dùng bền vững” trong Chiến lược Tăng trưởng xanh quốc gia

Cập nhật lúc: 15/07/2020 09:00:00 AM

Ngày 25/9/2012, Chính phủ ban hành Quyết định số 1393/QĐ-TTg phê duyệt Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh thời kỳ 2011-2020 và tầm nhìn đến 2050. Mục tiêu chung của Chiến lược là tăng trưởng xanh (TTX) tiến tới nền kinh tế các-bon thấp, làm giàu vốn tự nhiên trở thành xu hướng chủ đạo trong phát triển kinh tế bền vững; giảm phát thải và tăng khả năng hấp thụ khí nhà kính. Trong đó “Xanh hóa lối sống và thúc đẩy tiêu dùng bền vững” là một trong ba nhiệm vụ then chốt của Chiến lược. Sau hơn 7 năm thực hiện, chủ trương Xanh hóa lối sống và thúc đẩy tiêu dùng bền vững đã được triển khai rộng rãi trên cả nước và có tác động tích cực tới lối sống của người dân. Một số kết quả thu được từ việc triển khai nhiệm vụ “Xanh hóa lối sống và thúc đẩy tiêu dùng bền vững”gồm:

1.         Đô thị hóa nhanh, bền vững

Phát triển và tăng trưởng đô thị ở Việt Nam nhìn chung muộn và chậm hơn so với một số quốc gia trong khu vực. Tuy nhiên, những năm gần đây, hệ thống đô thị ở nước ta ngày càng gia tăng mạnh mẽ cả về số lượng và chất lượng. Cụ thể, tỷ lệ đô thị hóa năm 2013 của Việt Nam đạt gần 33,5% (Hoàng Bá Thịnh & Đoàn Thị Thanh Huyền 2015); đến năm 2018, tỷ lệ này tăng 4,9 điểm phần trăm, tương ứng đạt 38,4%. Một số chỉ tiêu liên quan đến đô thị hóa nhanh, bền vững trong Chiến lược TTX cụ thể như sau:

a.         Tỷ lệ đô thị lớn và vừa đạt tiêu chí đô thị xanh

Hiện nay, các mô hình phát triển đô thị mới hướng đến TTX, đô thị thông minh… đã được các địa phương quan tâm, thúc đẩy mạnh mẽ hơn nhất là trong bối cảnh thế giới đang chịu tác động nặng nề bởi biến đổi khí hậu. Theo báo cáo, trong hơn 40 đô thị trung tâm của 63 tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, có 50% số đô thị đã có chỉ đạo của cấp ủy và chính quyền đô thị, 35% số đô thị đã xây dựng và ban hành kế hoạch hành động phát triển đô thị TTX. Hai đô thị đầu tiên ban hành Chiến lược TTX là Sa Pa và Sóc Trăng. Ngoài ra, một số đô thị đang tiến hành nghiên cứu xây dựng Chiến lược TTX và thích ứng biến đổi khí hậu như thành phố Đà Nẵng, Tam Kỳ…

Bên cạnh đó, số lượng các khu đô thị xanh đang tăng lên nhanh chóng với sự xuất hiện các đô thị xanh: Ecopark, Gamuda Gardens, Phú Mỹ Hưng… Sự phát triển nhanh chóng này một phần là nhờ sự đóng góp của các nhà tài trợ, đã và đang hỗ trợ Việt Nam xây dựng, nâng cấp hạ tầng các đô thị theo hướng xanh như: hệ thống đường sắt đô thị, xe buýt nhanh, đô thị thông minh. Đến thời điểm hiện nay chưa có số liệu thống kê về tỷ lệ các đô thị xanh ở Việt Nam. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu tỷ lệ đô thị là 50% vào năm 2020 theo Chiến lược TTX, Chính phủ cần phải nỗ lực và quyết tâm hơn nữa trong việc lập kế hoạch huy động nguồn lực, ứng dụng khoa học - công nghệ và đầu tư xây dựng phát triển đô thị TTX.

b.         Tỷ lệ các loại đô thị và làng nghề có hệ thống thu gom và xử lý nước thải đạt quy chuẩn quy định

Tình hình xử lý nước thải sinh hoạt khu vực đô thị trong những năm gần đây có sự chuyển biến tích cực. Trong tổng số 781 đô thị trên cả nước, hiện có 44 đô thị có công trình xử lý nước thải tập trung đạt tiêu chuẩn quy định. Theo Bộ Xây dựng, tính đến năm 2018, tỷ lệ khu đô thị (từ loại III trở lên) được đầu tư xây dựng hệ thống xử lý nước thải (XLNT) tập trung là 39% với 43 nhà máy XLNT tập trung đã đi vào hoạt động.

Ở Việt Nam, rất ít làng nghề có hệ thống XLNT. Nước thải đổ trực tiếp ra hệ thống kênh rạch chung hoặc ra sông. Đến nay, số liệu về chỉ tiêu tỷ lệ làng nghề có hệ thống thu gom và XLNT đạt tiêu chuẩn là không có sẵn vì chỉ tiêu này chưa được đưa vào trong các báo cáo kế hoạch và thống kê.

2.         Các hoạt động thúc đẩy thực hiện lối sống xanh và tiêu dùng bền vững

Trong những năm gần đây, phong trào vận động nhằm thay đổi hành vi tiêu dùng và xây dựng lối sống phù hợp với các nguyên tắc TTX và phát triển bền vững đã được triển khai tại nhiều địa phương. Các hoạt động này ngày càng được đẩy mạnh hơn kể từ khi ban hành Chiến lược TTX và kế hoạch hành động quốc gia về TTX.

Nhằm tích cực hạn chế việc tiêu dùng không bền vững, ngày 11/1/2016, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành “Chương trình hành động quốc gia về sản xuất và tiêu dùng bền vững đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030”. Ngoài ra, nhằm phổ biến kiến thức và nội dung của Chiến lược TTX và Kế hoạch hành động TTX, các cơ quan truyền thông đại chúng và một số đoàn thể xã hội đã đưa các nội dung nâng cao nhận thức phổ thông về TTX và tuyên truyền thúc đẩy hành động theo lối sống xanh vào chương trình của mình. Cụ thể:

Đài truyền hình Việt Nam đã sử dụng nhiều hình thức khác nhau để tuyên truyền về quan điểm, mục tiêu của Chiến lược TTX; nâng cao ý thức của cộng đồng và nhân dân về vai trò và ý nghĩa của TTX, sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, phổ biến kết quả nghiên cứu khoa học, mô hình ứng dụng công nghệ xanh vào sản xuất và đời sống;… Đài đã phát sóng hơn 100 chương trình, chuyên mục nổi bật về chủ đề TTX như Công nghệ và Đời sống, Bạn của nhà nông, 24h sống xanh, Kiến thức cộng đồng…

Nhiều đoàn thể chính trị (như Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh, Hội Nông dân…) và các tổ chức nghề nghiệp, xã hội (như Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, các hiệp hội nghề nghiệp, các tổ chức nghiên cứu và ứng dụng khoa học, các nhóm tự nguyện) đã có những hoạt động hữu ích trong triển khai thực hiện lối sống xanh, truyền thông và xây dựng mô hình trồng cây, trồng rừng, sử dụng tiết kiệm năng lượng, không sử dụng túi ni lông, hội chợ về sản phẩm tái chế, thân thiện với môi trường…    

Một số hoạt động tiêu biểu cụ thể như:

- Tổ chức các hoạt động truyền thông đa dạng để nâng cao nhận thức cho các nhóm xã hội về lối sống xanh như nhóm người cao tuổi, phụ nữ, thanh thiếu niên, công nhân, nhân viên công sở và học sinh sinh viên…

- Đưa các tiêu chuẩn về lối sống văn minh, tiêu dùng tiết kiệm tài nguyên, thân thiện với môi trường vào hệ thống giá trị xã hội đánh giá con người;

- Ban hành và tổ chức thực hiện triệt để các quy định pháp luật về việc thực hiện lối sống văn minh và bảo vệ môi trường;

- Phổ biến phong trào 3T (tiết kiệm, tái chế, tái sử dụng) trong các cộng đồng dân cư;

- Tổ chức Ngày hội Sống xanh nhằm thúc đẩy hình thành và nhân rộng lối sống thân thiện môi trường đến mọi tổ chức và cá nhân;

- Tổ chức lớp tập huấn “Xây dựng mô hình và triển khai thực hành lối sống xanh”. Đây là chương trình tập huấn về kiến thức, kỹ năng và mô hình thực hành lối sống xanh và được triển khai áp dụng thí điểm cho đối tượng sinh viên;

- Thúc đẩy phong trào sản xuất “Hàng Việt Nam chất lượng cao” trong các doanh nghiệp và phong trào “Người Việt dùng hàng Việt” trong dân cư;

- Tuyên truyền để người dân lựa chọn phương tiện giao thông hợp lý, vận động người dân đi xe đạp ở các cung đường ngắn thay cho phương tiện giao thông cơ giới. Trước mắt là tập trung cho đối tượng thanh thiếu niên;

- Phổ biến tài liệu “Tầm nhìn cho tiêu dùng bền vững” do Hội đồng Doanh nghiệp vì sự phát triển bền vững Việt Nam ấn hành…

3. Đánh giá một số chỉ tiêu liên quan đến lối sống xanh và tiêu dùng bền vững trong Chiến lược TTX

a.         Chất thải rắn sinh hoạt được thu gom, xử lý hợp tiêu chuẩn theo Quyết định số 2149/QĐ-TTg

Theo thống kê, tỷ lệ thu gom và xử lý rác thải tại khu vực đô thị hiện nay có sự cải thiện, tăng3-4% so với giai đoạn 2006-2010. Theo đó, chỉ tiêu này là hoàn toàn có thể đạt được tỷ lệ 90% vào năm 2020 theo kế hoạch trong Quyết định số 2149/QĐ-TTg. Trong khi đó, tỷ lệ thu gom và xử lý chất thải tại khu vực nông thôn hiện nay so với lượng phát sinh thấp hơn nhiều so với mục tiêu đặt ra đến năm 2020. Do vậy, để đạt được mục tiêu này, trong những năm tới cần sự quyết tâm mạnh mẽ hơn nữa trong việc thực hiện các quy định về quản lý chất thải rắn.

Bảng 1: Tình hình xử lý chất thải rắn sinh hoạt năm 2018
                                                                                            Nguồn: Bộ TN&MT

b.         Chất thải rắn công nghiệp được xử lý hợp tiêu chuẩn theo Quyết định số 2149/QĐ-TTg

Những năm gần đây, lượng chất thải rắn công nghiệp ở nước ta phát sinh rất lớn, đặc biệt là ở những vùng có ngành công nghiệp phát triển như Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Bình Dương, Bà Rịa - Vũng Tàu. Tổng lượng chất thải rắn nguy hại phát sinh từ các khu công nghiệp tính đến đầu năm 2019 vào khoảng 850.000 tấn/năm; hàng năm thu gom và xử lý khoảng 750.000 tấn, đạt tỷ lệ gần 90%.

c.         Chất thải rắn y tế được thu gom, xử lý hợp tiêu chuẩn theo Quyết định số 2149/QĐ-TTg

Theo Cục Quản lý môi trường y tế, Bộ Y tế, tính đến hết năm 2017, tổng lượng chất thải y tế nguy hại được xử lý theo yêu cầu đạt tỷ lệ 99%; trong đó, các bệnh viện tuyến trung ương, bệnh viện tư nhân đã xử lý 100% lượng chất thải y tế nguy hại phát sinh. Do vậy, mục tiêu đến năm 2020 theo Quyết định số 2149/QĐ-TTg, 100% lượng chất thải rắn y tế không nguy hại và nguy hại phát sinh tại các cơ sở y tế, bệnh viện được thu gom và xử lý đảm bảo môi trường là hoàn toàn đạt được.

Tài liệu tham khảo

1.         Hoàng Bá Thịnh và Đoàn Thị Thanh Huyền, 2015. Đô thị hóa ở Việt Nam hiện nay, Tạp chí Khoa học xã hội Việt Nam, số 5 (90).

2.         Quyết định số 2149/QĐ-TTg

3.         Bộ TN&MT

Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh thời kỳ 2011-2020 và tầm nhìn đến 2050

Trích nguồn:NCIF
Tác giả: Ban Các vấn đề Xã hội và Môi trường
  Email    In


 

Bình luận

Mã xác nhận:
Nhập mã xác nhận:
 

Tìm kiếm

Số lượt truy cập : 1097202