Phân tích và Dự báo

Tình hình ngành da giày năm 2019 và triển vọng 2020: cơ hội và thách thức từ các Hiệp định Thương mại Tự do

Cập nhật lúc: 31/12/2019 12:00:00 AM

Việt Nam là nước xuất khẩu giày dép đứng thứ 2 trên thế giới sau Trung Quốc. Trong năm 2019 và 2020, nhiều Hiệp định Thương mại Tự do (FTA) quan trọng mà Việt Nam tham gia điển hình là CPTPP và EVFTA bắt đầu có hiệu lực và mang lại cơ hội thúc đẩy xuất khẩu lớn cho sản phẩm giày dép Việt Nam.

Trong 11 tháng đầu năm 2019, kim ngạch xuất khẩu giày dép các loại ước đạt 16,49 tỷ USD, tăng 12,5% so với cùng kỳ[1]. Sản lượng xuất khẩu giày dép trong ngắn hạn ít bị ảnh hưởng bởi cuộc chiến thương mại Mỹ -Trung và các biến động khác của kinh tế thế giới. Trong năm 2020, ngành Da giày của Việt Nam dự kiến sẽ hưởng lợi từ triển vọng thực thi các Hiệp định, đặc biệt là EVFTA khi Việt Nam đứng thứ 2 về xuất khẩu giày dép sang EU sau Trung Quốc (chiếm tỷ trọng khoảng 20,1% kim ngạch nhập khẩu của EU đối với mặt hàng này).

EVFTA dự kiến sẽ mang lại tác động tích cực cho ngành Da giày Việt Nam khi 37% số dòng thuế nhập khẩu sẽ được xóa bỏ ngay khi Hiệp định có hiệu lực. Số còn lại sẽ được xóa bỏ thuế nhập khẩu theo lộ trình từ 3-7 năm. Một số sản phẩm khác: sẽ được xóa bỏ thuế nhập khẩu ngay khi Hiệp định có hiệu lực, ví dụ sản phẩm nhựa, túi xách, ví, vali, mũ, ô dù,…. MUTRAP (2017) cho thấy tốc độ tăng xuất khẩu vào EU dự báo sẽ gấp đôi vào 2025, và tổng xuất khẩu giày da cũng sẽ tăng khoảng 34%, sản lượng của toàn ngành tăng ở mức 31,8%. Việc gia tăng xuất khẩu cũng làm cho nhập khẩu tăng thêm 58%. Nhìn chung vẫn có hiện tượng chuyển hướng thương mại, nhưng mức độ thấp hơn so với trường hợp của Ngành Dệt may.  Mặc dù vậy, phần lớn sản phẩm đang xuất khẩu sang EU hiện nay thuộc nhóm cam kết loại bỏ theo lộ trình từ 3-7 năm và đang hưởng mức thuế quan GSP (3-4%). Trong trường hợp Hiệp định EVFTA có hiệu lực, Việt Nam không còn hưởng lợi từ GSP, trong một vài năm đầu thực hiện EVFTA, có một số ảnh hưởng bất lợi (do mức thuế giảm dần đều từ mức 12,4% vẫn sẽ cao hơn mức 3-4% theo GSP). Tuy nhiên, trong dài hạn, các doanh nghiệp giày dép Việt Nam sẽ hưởng lợi đáng kể từ EVFTA như chỉ ra ở trên.

Một số tác động định tính khác có thể kể đến như sau: (1) nhiều khả năng làn sóng dịch chuyển sản xuất ngành da giày từ Trung Quốc sẽ di chuyển sang Việt Nam (bao gồm cả yếu tố địa chính trị khác như xung đột thương mại Mỹ - Trung). Đơn hàng gia công từ Trung Quốc có thể chuyển sang Việt Nam dẫn tới nguy cơ ngành da giày của Việt Nam sẽ trở thành nơi "đóng dấu" xuất xứ cho hàng Trung Quốc, tăng nguy cơ bị áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại từ EU; (2) việc gia tăng quá nhanh xuất khẩu vào EU có thể dẫn đến việc EU tăng cường các rào cản TBT đối với giày dép xuất khẩu của Việt Nam. Cụ thể, chủ yếu là các quy định về hạn chế hóa chất độc hại, quy định an toàn sản phẩm tiêu dùng; điều kiện về môi trường, trách nhiệm xã hội cùng các biện pháp phòng vệ như chống bán phá giá, chống trợ cấp. Do tăng công suất sản xuất, các doanh nghiệp trong nước cũng có thể đối mặt với mức lương tăng cao làm cho lợi nhuận từ sản xuất, gia công bị giảm sút. Hiện nay, năng suất lao động trong ngành khá thấp vì vậy tăng sản lượng dựa trên tăng năng suất cần phải có thời gian điều chỉnh và chi phí đầu tư lớn.

Đối với Hiệp định CPTPP triển vọng tăng trưởng xuất khẩu của ngành da giày cũng tương đối khả quan. Trong thời gian tới, xuất khẩu da giày sang các nước CPTPP được dự báo sẽ tăng trưởng thuận lợi tuy nhiên không đột biến. Tăng trưởng xuất khẩu tốt sẽ kéo theo tăng trưởng doanh thu cao cho các doanh nghiệp da giày cùng với đó là dòng đầu tư (trong nước và FDI) vào ngành. Dự kiến, đầu tư, sản lượng và xuất khẩu của ngành đều sẽ tăng trong giai đoạn từ năm tới 2030. Theo World Bank (2018), ngành may mặc và hàng da là một trong những ngành được hưởng lợi nhiều nhất trong CPTPP. Kết quả phân tích trong báo cáo chỉ ra cả trong kịch bản bình thường và kịch bản kích thích tăng năng suất, ngành may mặc và hàng da đều có tăng trưởng dương về sản lượng, xuất khẩu, nhập khẩu. Kết quả định lượng trong báo cáo chỉ ra trong CPTPP, tính đến năm 2030, ngành “may mặc, hàng da” sẽ tăng xuất khẩu thêm khoảng 6,9 tỉ USD.

Như vậy, trong ngắn hạn tác động từ các FTA tới ngành da giày còn thấp, chủ yếu do mức cam kết thuế quan trong ngắn hạn chưa thực sự ưu đãi nhưng triển vọng tăng trưởng xuất khẩu và thu hút đầu tư nước ngoài của ngành da giày trong trung và dài hạn là rất lớn. Tuy nhiên, để tận dụng tốt các Hiệp định thương mại, các doanh nghiệp ngành da giày Việt Nam cần thực hiện tái cơ cấu và khắc phục những điểm yếu cố hữu như tỷ lệ xuất xứ thấp, phụ thuộc vào hàng nhập khẩu, cũng như giải quyết tốt chính sách cho người lao động và giảm thiểu các tác động tới môi trường nếu như quy mô đầu tư vào ngành tăng trưởng mạnh mẽ trong thời gian tới.

----------------------------------------------

[1] Nguồn: Tổng cục Thống kê

Trích nguồn:NCIF
Tác giả: Ban Dự báo Kinh tế Ngành và Doanh nghiệp
  Email    In


 

Bình luận

Mã xác nhận:
Nhập mã xác nhận:
 

Số lượt truy cập : 1097202