Tin Kinh tế- xã hội  > Kinh tế thế giới

Những tiến triển trong đàm phán Hiệp định thương mại Mỹ - Nhật Bản

Cập nhật lúc: 19/12/2019 11:00:00 AM

Thương mại song phương và quan hệ kinh tế giữa Mỹ và Nhật Bản

Nhật Bản là nền kinh tế thứ 3 thế giới, là đối tác thương mại và đầu tư lớn thứ tư của Mỹ, và là chủ nợ nước ngoài lớn nhất của Mỹ. Năm 2018, tổng kim ngạch xuất khẩu từ Mỹ sang Nhật Bản đạt 121,1 tỷ USD, trong đó kim ngạch xuất khẩu hàng hóa là 75.7 tỷ USD và kim ngạch xuất khẩu dịch vụ là 45,4 tỷ USD. Tổng kim ngạch nhập khẩu của Mỹ từ Nhật Bản đạt 179,1 tỷ USD, trong đó hàng hóa chiếm phần lớn hàng nhập khẩu (144,6 tỷ USD) và hàng hóa xuất khẩu lớn nhất là xe cơ giới và phụ tùng (56,0 tỷ USD. Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) của Mỹ vào Nhật Bản đạt 125,5 tỷ USD trong năm 2018, tập trung vào tài chính và bảo hiểm. Vốn FDI của Nhật Bản tại Mỹ đạt 484,4 tỷ USD trong năm 2018, tập trung nhiều nhất vào ngành công nghiệp chế biến chế tạo. Thâm hụt thương mại hàng hóa song phương giữa Mỹ và Nhật Bản ở mức 67,6 tỷ USD, theo đó Nhật Bản là đối tác gây thâm hụt thương mại lớn thứ tư của Mỹ năm 2018. Đối với chính quyền Trump, thỏa thuận song phương với Nhật Bản sẽ đóng vai trò là điểm sáng khi thương mại hai nước đang gặp khó khăn, đặc biệt là khi Mỹ phải đối mặt với những hàng rào phi thuế quan tại thị trường Nhật Bản - một trong những nguyên nhân dẫn đến thâm hụt thương mại song phương.

Quá trình đàm phán hiệp định thương mại Mỹ - Nhật Bản

Tháng 4/2019, Mỹ- Nhật Bản  tổ chức vòng đàm phán đầu tiên cho hiệp định thương mại song phương mới. Là đối tác thương mại lớn thứ tư của Mỹ, Nhật Bản trở thành ưu tiên hàng đầu của Mỹ trong các cuộc đàm phán thương mại. Đặc biệt, các hiệp định thương mại gần đây của Nhật Bản, bao gồm FTA EU-Nhật Bản và CPTPP (kế thừa hiệp định Hợp tác xuyên Thái Bình Dương TPP sau khi Mỹ rút lui) khiến cho thuế nhập khẩu của Nhật Bản áp dụng với nhiều quốc gia bị cắt giảm, khiến các nhà xuất khẩu Mỹ gặp bất lợi khi xuất khẩu sang Nhật Bản.

Tháng 8/2019, Tổng Thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe tuyên bố đã thống nhất được các nguyên tắc cốt lõi của Hiệp định thương mại song phương, bao gồm tiếp cận thị trường nông sản, thuế quan một số mặt hàng công nghiệp và thương mại số. Hai bên đã tuyên bố cụ thể một số khoản mục và hướng tới hoàn thiện và ký kết thỏa thuận vào cuối tháng 9/2019.

Ngày 25/9/2019, bên lề phiên họp Đại hội đồng Liên hiệp quốc tại New York, Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe đã chính thức ký tuyên bố chung về thỏa thuận thương mại song phương và mong muốn Hiệp định sẽ được ký vào thời gian sớm nhất và có hiệu lực trong tương lai gần nhất. Đây là thỏa thuận song phương đầu tiên của Mỹ với Nhật Bản kể từ khi Mỹ rút khỏi TPP.

Ngày 19/11/2019, Hạ viện Nhật Bản đã thông qua thỏa thuận thương mại với Mỹ, theo đó cắt giảm thuế theo lộ trình đối với các sản phẩm nông nghiệp và công nghiệp.

Ngày 4/12/2019, Quốc hội Nhật Bản cũng đã thông qua thoả thuận thương mại với Mỹ.

Nội dung chính của thỏa thuận thương mại song phương được ký ngày 25/9

Hiệp định này có nội dung tương đối hẹp tập trung tạo điều kiện tiếp cận thị trường cho một số sản phẩm nông nghiệp và hàng hóa công nghiệp; gồm các điểm chính sau: (i) Liên quan đến tiếp cận thị trường nông nghiệp: Nhật Bản sẽ từng bước cắt giảm thuế đối với các sản phẩm nông nghiệp của Hoa Kỳ với tổng giá trị khoảng 7 tỷ USD (chiếm 50% kim ngạch hàng nông nghiệp Mỹ xuất sang Nhật), bao gồm thịt bò, thịt lợn, lúa mì, các sản phẩm từ sữa, rượu vang và ethanol. Riêng mặt hàng thịt bò, Nhật giảm thuế nhập khẩu từ 38,5% xuống còn 9% trong vòng 16 năm. Đối với thịt lợn, Nhật đồng ý loại bỏ hoàn toàn thuế sau 16 năm (tương tự như trong cam kết TPP trước đây).(ii) Liên quan đến các hàng hóa công nghiệp, Mỹ sẽ giảm hoặc loại bỏ thuế đối với một số mặt hàng công nghiệp từ Nhật Bản như công cụ máy móc, tua bin hơi nước, xe đạp. Tuy nhiên, Mỹ không giảm thuế đối với ô tô và phụ tùng ô tô.

Bên cạnh đó, Hai nước cũng đã đạt được thỏa thuận về thương mại kỹ thuật số mà họ hy vọng sẽ đóng vai trò là hình mẫu cho các cuộc đàm phán với các quốc gia khác. Theo đó, Hai bên nhất trí một thỏa thuận riêng về e-commerce và các lĩnh vực khác của thương mại số, có giá trị khoảng 40 tỷ USD với các nội dung chính sau: (i) Cấm áp thuế đối với các sản phẩm kỹ thuật số được truyền dưới dạng điện tử như video, âm nhạc, sách điện tử, phần mềm và trò chơi. (ii) Đảm bảo đối xử không phân biệt đối với các sản phẩm kỹ thuật số. (iii)Đảm bảo không có rào cản trong việc chuyển dữ liệu xuyên biên giới trong tất cả các lĩnh vực. (iv) Cấm các yêu cầu nội địa hóa dữ liệu, bao gồm đối với cả các nhà cung cấp dịch vụ tài chính. Cấm truy cập tùy ý vào mã nguồn và thuật toán máy tính. (v) Đảm bảo các công ty linh hoạt sử dụng công nghệ mã hóa sáng tạo trong các sản phẩm của họ.

Vấn đề chưa được giải quyết

Thỏa thuận được công bố không đề cập đến các cam kết về thuế quan ô tô, vấn đề vốn căng thẳng lâu dài, nhưng cũng không khẳng định là Tổng thống Trump sẽ không áp dụng thuế đối với nhập khẩu ô tô từ Nhật Bản. Tổng thống Trump đã từng đe dọa tăng thuế tự động đối với ô tô nhập khẩu từ Nhật Bản theo mục 232 của Đạo Luật mở rộng. Vào ngày 17/5/2019, sau cuộc điều tra Mục 232 của Bộ Thương mại Mỹ, Tổng thống Trump tuyên bố nhập khẩu xe cơ giới và phụ tùng, đặc biệt là từ Nhật Bản và Liên minh châu Âu (EU) là mối đe dọa đối với an ninh quốc gia Mỹ. Điều này trao cho Tổng thống thẩm quyền áp đặt các hạn chế nhập khẩu. Tổng thống đã chỉ đạo Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) đàm phán với Nhật Bản (và EU) để loại bỏ mối đe dọa này và báo cáo lại trong vòng 180 ngày. Nhật Bản phản đối mạnh mẽ thuế quan Phần 232 của Mỹ đối với nhập khẩu thép và nhôm tại chỗ kể từ tháng 3/2018, nhưng không trả đũa.

Cả hai nhà lãnh đạo Mỹ - Nhật đều không đề cập đến ngành công nghiệp ô tô trong những phát biểu tại lễ ký kết. Tuy nhiên, trong một tuyên bố chung được đưa ra hôm 25/9, Mỹ và Nhật Bản tuyên bố sẽ không kiềm chế các biện pháp chống lại tinh thần của hiệp định này và nỗ lực cho một giải pháp sớm về các vấn đề liên quan đến thuế quan khác khi ám chỉ sự bế tắc về ô tô.

Tác động của Hiệp định

  • Hiệp định được xem là chiến thắng to lớn của nông dân Mỹ: Một khi Hiệp định có hiệu lực, Nhật Bản sẽ mở cửa thị trường tới 7 tỷ USD hàng hóa nông sản Mỹ. Nông dân và chủ trang trại Mỹ sẽ có lợi thế tương tự ở Nhật Bản như các quốc gia đã ký kết CPTPP mà không có Mỹ. Đối với sản phẩm lúa mỳ, mức thuế quan của Nhật Bản sẽ hạ xuống mức tương đương với các nhà sản xuất Canada và Australia là hai quốc gia đi trước trong việc ký kết CPTPP với Nhật Bản. Tổng thống Trump khẳng định đã chính thức ký kết thỏa thuận với Nhật Bản để giúp đỡ những người nông dân bị tổn thương bởi các mức thuế quan mà Trung Quốc đã áp đặt để đáp trả Mỹ trong cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung.
  • Cơ hội tốt để Mỹ có thể thực hiện một thỏa thuận với Trung Quốc: Thỏa thuận mới của Nhật Bản bị hạn chế hơn nhiều so với Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương và các hiệp định thương mại truyền thống khác, bao gồm một loạt các ngành công nghiệp và các quy tắc chi phối thương mại. Nhưng nó vẫn sẽ giúp củng cố lập luận của chính quyền Tổng thống Trump rằng họ có một chương trình nghị sự thương mại tích cực để phá vỡ các rào cản thương mại và mở rộng thị trường cho các nhà xuất khẩu Mỹ, không chỉ chọn đánh thuế. Điều này được xem là một hướng đi mới của Mỹ và là cơ hội tốt để Mỹ có thể thực hiện một thỏa thuận với Trung Quốc, khi các nhà đàm phán từ cả hai nước dự kiến ​​sẽ gặp nhau tại Washington vào tháng tới cho vòng đối mặt tiếp theo, trước khi tới thời hạn 15/10 sẽ tăng thuế đối với các sản phẩm trị giá 250 tỷ USD lên 30% từ 25%.
Trích nguồn:NCIF
Tác giả: Lê Minh (Ban Dự báo kinh tế Ngành và Doanh nghiệp)
  Email    In


 

Bình luận

Mã xác nhận:
Nhập mã xác nhận:
 

Tìm kiếm

Số lượt truy cập : 1097202