Tin Kinh tế- xã hội

Sự cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh của Việt Nam thời gian qua

Cập nhật lúc: 15/11/2019 10:45:00 AM

Những năm qua, Chính phủ đã nỗ lực thực hiện nhiều chính sách nhằm cải thiện môi trường kinh doanh (MTKD), hỗ trợ doanh nghiệp phát triển. Từ năm 2014 đến nay, hàng loạt các chính sách được ban hành và thực hiện nhằm cải thiện môi trường kinh doanh, hỗ trợ phát triển khu vực tư nhân và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Trong đó phải kể đến Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa năm 2017; Nghị quyết số 35/NQ-CP năm 2016 của Chính phủ về phát triển doanh nghiệp với mục tiêu là đến năm 2020, chất lượng MTKD của Việt Nam ngang hàng với mức trung bình các nước ASEAN 4; Nghị quyết số 19/NQ-CP hàng năm (năm 2019 là Nghị quyết 02/NQ-CP) tập trung vào các vấn đề về thủ tục hành chính, trọng tâm là các thủ tục hải quan, thủ tục thuế và các điều kiện kinh doanh hàng năm của Chính phủ và kế hoạch cắt giảm thủ tục hành chính, kiểm tra chuyên ngành của bộ, ngành. Với sự quyết tâm từ Chính phủ, sự nỗ lực vào cuộc của các bộ, ngành, địa phương và sự hợp tác chặt chẽ của các hiệp hội, doanh nghiệp, nhiều thủ tục hành chính và nhiều điều kiện kinh doanh đã được rà soát và xóa bỏ. Hệ thống chính sách hỗ trợ phát triển khu vực kinh tế tư nhân đã dần hoàn thiện và bước đầu cho kết quả tích cực.

Xếp hạng môi trường kinh doanh liên tục được cải thiện. Sau 6 năm thực hiện Nghị quyết 19 và 4 năm thực hiện Nghị quyết 35, MTKD đã được cải thiện cả về điểm số và thứ hạng trong bảng xếp hạng quốc tế. So với năm 2015, xếp hạng MTKD (Doing Business 2020) của Việt Nam đã tăng 20 bậc[1]. Trong đó, Việt Nam được đánh giá là nước thực hiện nhiều cải cách nhất trong 16 năm qua, với 42 cải cách được thực thi[2]. Chỉ riêng 5 năm từ khi thực hiện Nghị quyết 19 (2014), Việt Nam đã có 18 cải cách được ghi nhận, hàng ngàn điều kiện kinh doanh bất hợp lý đã được bãi bỏ. Công tác kiểm tra chuyên ngành hàng hóa xuất nhập khẩu đã được đổi mới cơ bản theo nguyên tắc đánh giá rủi ro, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm đối với nhiều loại hàng hóa. Số lượng dịch vụ công trực tuyến tăng nhanh. Môi trường kinh doanh và năng lực cạnh tranh của Việt Nam đã ở mức trung bình khá trên bình diện quốc tế với xếp hạng 70/190 về MTKD và 67/140 về năng lực cạnh tranh vào năm 2019.

Các doanh nghiệp trong nước có đánh giá tích cực về cải cách thủ tục hành chính. Theo kết quả điều tra về năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) năm 2018 của VCCI, có 30,7% doanh nghiệp cho biết phải dành hơn 10% quỹ thời gian để tìm hiểu và thực hiện các quy định pháp luật của Nhà nước, giảm so với tỷ lệ 35,5% năm 2015; 74,7% doanh nghiệp nhận thấy “cán bộ nhà nước giải quyết công việc hiệu quả”, tăng so với mức 67,4% năm 2015 và 74,1% đánh giá “thủ tục giấy tờ đơn giản”, cao hơn so với tỷ lệ 51,2% năm 2015.

Việt Nam cũng đã có những bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện thể chế và chính sách liên quan đến phòng chống tham nhũng (PCTN), góp phần minh bạch hoá môi trường kinh doanh, như: thông qua Luật Tiếp cận thông tin, hoàn thành công tác đánh giá 10 năm thực hiện Luật PCTN và triển khai sửa đổi toàn diện Luật PCTN (tháng 11/2018, Quốc hội đã thông qua Luật PCTN mới), tiếp tục luật hóa quy định của Công ước Chống tham nhũng của Liên Hợp quốc (UNCAC) về hành vi tham nhũng trong khu vực ngoài nhà nước trong Bộ Luật Hình sự sửa đổi, xử lý nghiêm các vụ án tham nhũng lớn. Theo đó, Chỉ số cảm nhận tham nhũng (CPI) của Việt Nam đã có sự cải thiện trong giai đoạn 2016-2018. Điểm số CPI theo đánh giá của Tổ chức Minh bạch quốc tế đã tăng từ 31 điểm (2012-2015) lên 33-35 điểm (2016-2018). Số liệu điều tra PCI năm 2018 của VCCI cũng ghi nhận kết quả tương tự, với 30,8% doanh nghiệp cho biết có chi trả chi phí không chính thức để đẩy nhanh thủ tục đất đai, giảm so với 32% vào năm ngoái; 39,3% doanh nghiệp cho biết có chi trả chi phí không chính thức cho cán bộ thanh, kiểm tra, giảm mạnh so với con số 51,9% năm 2017 và 65,6% năm 2014.

Năm 2019, Việt Nam được WEF[3] đánh giá là nền kinh tế có mức độ cải thiện năng lực cạnh tranh 4.0 tốt nhất toàn cầu. Theo đó, Việt Nam năng lực cạnh tranh toàn cầu 4.0 của Việt Nam đã tăng 10 bậc (từ vị trí 77 lên vị trí 67), tương ứng  mức điểm từ 58 điểm lên 61,5 điểm, cao hơn điểm trung bình toàn cầu (60,7 điểm). Trong đó, 8/12 trụ cột đều tăng điểm và thứ hạng.

MTKD và năng lực cạnh tranh được cải thiện, nhiều tổ chức xếp hạng tín nhiệm quốc tế đã nâng hạng mức xếp hạng của Việt Nam trong thời gian gần đây. Tháng 4/2019, tổ chức xếp hạng tín nhiệm quốc tế Standard & Poors (S&P) nâng hạng tín nhiệm quốc gia dài hạn cho Việt Nam từ mức "BB-" lên mức "BB" với triển vọng "ổn định", đồng thời khẳng định xếp hạng tín nhiệm ngắn hạn cho Việt Nam ở mức "B". Đây là quyết định thăng hạng tín nhiệm quốc gia lần đầu tiên cho Việt Nam sau 9 năm S&P giữ mức xếp hạng "BB-" (kể từ tháng 12/2010). Tháng 5/2019, Fitch Ratings tiếp tục nâng triển vọng tín nhiệm quốc gia của Việt Nam từ mức "ổn định" lên "tích cực", khẳng định duy trì mức xếp hạng "BB" đối với Việt Nam. Trước đó, năm 2018, Moody’s cũng đã nâng xếp hạng của Việt Nam từ "B1" lên "Ba3", với triển vọng thay đổi từ “ổn định” sang “tích cực”. Đây là bước tiến quan trọng, khẳng định nỗ lực của Chính phủ Việt Nam trong việc cải thiện MTKD và NLCT quốc gia.

Môi trường đầu tư, kinh doanh được cải thiện, cạnh tranh minh bạch, bình đẳng hơn giữa các thành phần kinh tế, các loại hình doanh nghiệp đã góp phần không nhỏ thúc đẩy sự phát triển của khu vực tư nhân và doanh nghiệp FDI. Theo đó, từ năm 2015-2018, số lượng doanh nghiệp tư nhân thành lập mới và số doanh nghiệp quay trở lại hoạt động tăng cao, đồng thời có thêm nhiều doanh nghiệp tư nhân lớn trong nước mở rộng lĩnh vực sản xuất và đầu tư vào nông nghiệp.

Tuy vậy, MTKD của Việt Nam vẫn bị đánh giá là có nhiều hạn chế. Năm 2018 được xem là “năm của cải cách điều kiện kinh doanh”[4] nhưng xếp hạng MTKD vẫn tụt 1 bậc so với năm 2017. Năm 2019, mặc dù có cải thiện về điểm số nhưng xếp hạng MTKD vẫn tiếp tục tụt 1 bậc so với năm 2018. Cũng trong năm 2019, mặc dù chỉ số năng lực cạnh tranh toàn cầu 4.0 cải thiện vượt trội, song một số chỉ số thành phần vẫn giảm điểm mạnh. Cụ thể: Mức độ minh bạch về ngân sách giảm 50,4 điểm (từ 65,4 xuống 15 điểm), dẫn tới thứ hạng tụt 42 bậc (từ vị trí 42 xuống vị trí 84); Hiệu quả dịch vụ cảng biển tuy không giảm điểm, nhưng tụt 5 bậc (đứng thứ 83); Hệ thống tài chính, nguồn vốn cho doanh nghiệp vừa và nhỏ (DNVVN) giảm 0,8 điểm và 12 bậc, đứng ở thứ hạng 97 (năm 2018 có thứ hạng 85). Kết quả này cho thấy tiếp cận tín dụng vẫn là trở ngại lớn đối với các DNVVN. Bên cạnh đó, Mức độ sẵn có về vốn đầu tư mạo hiểm tuy có sự cải thiện, nhưng chậm hơn so với nhiều nền kinh tế, dẫn tới thứ hạng giảm 10 bậc (từ vị trí 51 xuống vị trí 61). Điều này phần nào phản ánh môi trường đầu tư, kinh doanh ở Việt Nam chưa thực sự ổn định và thuận lợi, khiến các quỹ đầu tư thận trọng hơn khi đầu tư cho doanh nghiệp ở Việt Nam.

 

[1] Diễn đàn Kinh tế thế giới

[2] Năm 2018, các Bộ đã đồng loạt lập phương án cắt giảm, đơn giản hóa điều kiện kinh doanh và tiến hành xây dựng các nghị định để hiện thực hóa tỷ lệ đề xuất hầu hết đều trên 50%. Tính đến hết tháng 11/2018, đã có 25 nghị định về sửa đổi, cắt giảm điều kiện kinh doanh được ban hành, sửa đổi cho 80 nghị định, trải rộng trên 15 lĩnh vực của 15 bộ, ngành, (ngoại trừ Bộ Công an không có đề xuất sửa đổi).


[3] Năm 2016, MTKD Việt Nam xếp hạng 82/190 quốc gia, tăng 3 bậc so với năm 2015; năm 2017 xếp hạng 68/190; năm 2018 xếp hạng 69/190; năm 2019 xếp hạng 70/190 quốc gia.

[4] Theo Báo cáo Môi trường kinh doanh mới nhất (Doing Business 2020), Việt Nam đạt 69,80 điểm, cao hơn 1,44 điểm trong Doing Business 2019 (68,36 điểm) và có 6/10 chỉ số môi trường đầu tư được cải thiện và đứng đầu Đông Nam Á vì thực hiện nhiều cải cách trong 5 năm qua. Năm 2018, các bộ, ngành đã cắt giảm 6.776/9.956 thủ tục hành chính liên quan đến kiểm tra chuyên ngành và cắt giảm 3346/6191 điều kiện kinh doanh. Qua đó, giảm hơn 17.500.000 ngày công, tiết kiệm hơn 6.279 tỷ đồng chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp. Việt Nam đã có 71 đối tác công nhận Việt Nam là nền kinh tế thị trường.

Trích nguồn:NCIF
Tác giả: Ban Dự báo kinh tế vĩ mô
  Email    In


 

Bình luận

Mã xác nhận:
Nhập mã xác nhận:
 

Tìm kiếm

Số lượt truy cập : 1097202