Tin Kinh tế- xã hội  > Môi trường

Giảm thiểu rác thải nhựa hướng đến tiêu dùng xanh

Cập nhật lúc: 09/09/2019 03:00:00 PM

Vấn nạn rác thải nhựa ngày một gia tăng

Trong những năm gần đây, do tính tiện lợi và giá thành rẻ, các vật dụng làm từ nhựa được sử dụng ngày càng rộng rãi trong đời sống sinh hoạt, đặc biệt là những vật dụng nhựa sử dụng một lần như túi nilon, chai lọ, hộp nhựa… Do đó, lượng rác thải nhựa thải ra môi trường cũng ngày một lớn hơn. Theo ước tính của các chuyên gia Liên Hợp Quốc, cứ mỗi năm, thế giới sản xuất ra hơn 400 triệu tấn nhựa, trong đó đa số là túi nilon. Mỗi năm có khoảng từ 1 đến 5 nghìn tỷ túi nilon được tiêu thụ trên phạm vi toàn cầu, tương ứng với việc cứ mỗi phút trôi qua, thế giới tiêu thụ gần 10 triệu túi nilon. Nếu việc tiêu thụ các sản phẩm từ nhựa tiếp tục diễn biến như hiện nay, cũng như công tác quản lý chất thải không được cải thiện, cho tới năm 2050, ước tính sẽ có khoảng 12 tỷ tấn rác thải nhựa tại các bãi chôn lấp và trong môi trường tự nhiên, trong đó đáng chú ý có đến một nửa được thải ra từ các quốc gia châu Á.

Tại Việt Nam, theo thống kê, bình quân mỗi hộ gia đình sử dụng khoảng 1 kg túi nilon/tháng, riêng tại 2 thành phố lớn là Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, trung bình mỗi ngày thải ra môi trường khoảng 80 tấn nhựa và nilon.

Với đặc tính khó phân huỷ, nhựa và rác thải từ nhựa, đặc biệt là túi nilon, có thời gian phân huỷ dài. Các sản phẩm từ nhựa trong quá trình phân huỷ sẽ bị phân rã thành các mảnh nhựa siêu nhỏ, cùng với các hạt vi nhựa (microplastic) sẽ lẫn vào nguồn nước, đi vào chu trình thức ăn, ảnh hưởng trực tiếp tới sức khoẻ con người. Rác thải nhựa khi bị đốt sẽ sản sinh ra dioxin và furan, là những chất rất độc hại, tồn tại lâu dài trong môi trường. Do đó, lượng rác thải nhựa tăng nhanh theo từng năm là gánh nặng rất lớn đối với môi trường và với sức khoẻ con người. Vấn nạn rác thải nhựa, do đó, ngày càng trở nên nhức nhối tại nhiều quốc gia trên thế giới nói chung và tại Việt Nam nói riêng.

Nói không với sản phẩm nhựa dùng một lần và sự trỗi dậy mạnh mẽ của xu hướng tiêu dùng xanh

Trước thực trạng lượng rác thải nhựa ngày càng tăng nhanh và yêu cầu cấp thiết đối phó với những tác hại tiềm ẩn mà rác thải nhựa gây ra, trong thời gian gần đây, với việc hạn chế sử dụng túi ni lông và các sản phẩm từ nhựa, đang lan rộng trong cộng đồng xu hướng tiêu dùng xanh, khi các sản phẩm từ nhựa dần được người tiêu dùng và các nhà bán lẻ, nhà sản xuất thay thế bởi các sản phẩm được sản xuất từ những nguyên liệu thân thiện hơn với môi trường hoặc có khả năng tái sử dụng nhiều lần. Một số ví dụ điển hình có thể kể tới như dùng túi vải đựng đồ thay vì túi ni lông; thay thế ống hút nhựa bằng ống hút cỏ bàng, ống hút tre, ống hút thuỷ tinh/inox; sử dụng lá chuối để gói, bọc thực phẩm thay vì bao bì ni lông; sử dụng chai/bình thuỷ tinh hoặc inox để đựng nước thay vì chai/lọ nhựa; túi đựng phân huỷ sinh học được sản xuất từ bột ngô; hộp đựng thực phẩm từ bã mía…

Sử dụng túi vải đựng thực phẩm thay vì túi ni lông

Ủng hộ xu thế này, nhiều cơ quan nhà nước, các trường đại học đã thực hiện không sử dụng nước uống đóng chai nhựa trong các cuộc họp, mà thay thế bằng các chai/lọ thuỷ tinh có thể tái sử dụng được nhiều lần, từng bước tiến tới thực hiện “nhà nhà hạn chế rác thải nhựa, người người phòng chống ô nhiễm rác thải nhựa, xã hội tiến đến nói không với rác thải nhựa; phấn đấu đến năm 2021 các cửa hàng, các chợ, các siêu thị ở các đô thị không sử dụng đồ nhựa dùng một lần, đến năm 2025, cả nước không sử dụng đồ nhựa dùng một lần” như phát biểu của Thủ tướng trong lễ ra quân Toàn quốc phong trào chống rác thải nhựa.

Dùng lá chuối gói thực phẩm thay thế cho túi ni lông
Ống hút cỏ bàng thân thiện với môi trường và ống hút tre – có thể tái sử dụng nhiều lần

Thay đổi hành vi tiêu dùng và duy trì bền vững thói quen tiêu dùng xanh

Mặc dù đem lại những lợi ích vô cùng thiết thực trong giảm thiếu gánh nặng rác thải, đặc biệt là rác thải nhựa cho môi trường, thực tế cũng cho thấy có không ít thách thức trong việc thúc đẩy thay đổi hành vi tiêu dùng cũng như duy trì bền vững thói quen tiêu dùng xanh trong cộng đồng.

Điểm mấu chốt đầu tiên là chi phí cho các sản phẩm thân thiện với môi trường thường cao hơn nhiều so với sản phẩm nhựa dùng  một lần. Ví dụ như chi phí cho 1 ống hút cỏ bàng rẻ nhất cũng cao hơn ống hút nhựa từ 5-6 lần, chi phí cho việc sử dụng cốc giấy/hộp giấy/túi giấy thay vì sản phẩm nhựa cũng khiến giá thành sản phẩm cao hơn trước đây.

Thẩm mỹ và tính tiện dụng trong sử dụng các sản phẩm đóng gói cũng là một vấn đề cần tiếp tục được xử lý, như việc sử dụng lá chuối để gói, bọc thực phẩm cũng đã cho thấy những hạn chế khi phần lá được sử dụng để gói bọc thường chuyển úa vàng và héo sau một khoảng thời gian sử dụng nhất định …

Chính vì vậy, việc không ngừng tuyên truyền trong cộng đồng nhằm nâng cao nhận thức, từ đó dần dần thúc đẩy thay đổi hành vi của người tiêu dùng là vô cùng quan trọng. Các phong trào như “Ngày chủ nhật xanh” ở Huế hay “nói không với túi nilon” tại Cù Lao Chàm, Hội An cần tiếp tục được triển khai, nhân rộng tại nhiều địa phương trên cả nước.

Bên cạnh đó, việc thay đổi cung cách quản lý rác thải nhựa, cũng như luật hoá việc hạn chế sử dụng đồ nhựa, đồ nhựa dùng một lần và túi nilon cần được xem xét thực hiện (Tại châu Âu, vào ngày 27/ 3/2019 vừa qua,  Nghị viện Châu Âu đã bỏ phiếu thông qua dự luật cấm đồ nhựa dùng một lần).

Việc triển khai thực hiện tại nước ta hiển nhiên sẽ gặp nhiều khó khăn cũng như tiêu tốn một khoản tiền không nhỏ mỗi năm, tuy nhiên lợi ích thu về chính là giảm đáng kể lượng rác thải nhựa ra môi trường, cũng như hỗ trợ hiệu quả hơn cho công tác quản lý rác thải nhựa, mà mục tiêu hướng tới sau cùng chính là giảm thiểu các mối nguy hại tiềm ẩn tới sức khoẻ con người.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

  1. Báo Tài nguyên và Môi trường. 2019. Chực chờ thảm hoạ “ô nhiễm trắng”. https://baotainguyenmoitruong.vn/moi-truong/chuc-cho-tham-hoa-o-nhiem-trang-1270306.html (30/8/2019)
  2. Bộ Tài nguyên và Môi trường. 2019. Chung tay hành động chống rác thải nhựa vì một Việt Nam xanh. http://www.monre.gov.vn/Pages/chung-tay-hanh-dong-chong-rac-thai-nhua-vi-mot-viet-nam-xanh.aspx (29/8/2019)
  3. Bộ Tài nguyên và Môi trường. 2019. Nói không với rác thải nhựa: Cách làm hay từ TP. Hội An. http://www.monre.gov.vn/Pages/noi-khong-voi-rac-thai-nhua-cach-lam-hay-tu-tp.-hoi-an.aspx (29/8/2019)
  4. Cổng thông tin điện tử Thừa Thiên Huế. 2019. Ấn tượng với phong trào “Ngày chủ nhật xanh” ở Huế. https://thuathienhue.gov.vn/vi-vn/Tin-tuc-su-kien/tid/An-tuong-voi-phong-trao-Ngay-Chu-nhat-xanh-o-Hue/newsid/5817BED6-EB39-4D73-BA48-AAB10087C7FA/cid/6A65D0DA-723F-48F6-A9DF-A9F100E2230A (29/8/2019)
  5. Trang tin điện tử của Thủ tướng Chính phủ. 2019. Phấn đấu đến năm 2025, cả nước không sử dụng túi nilon dùng 1 lần. http://thutuong.chinhphu.vn/Home/Phan-dau-den-nam-2025-ca-nuoc-khong-su-dung-tui-nilon-dung-1-lan/20196/29936.vgp (29/8/2019)
  6. UN environment. 2018. Single-use plastics, a roadmap for sustainability.
  7. Viện Tài nguyên và Môi trường, Đại học Quốc gia Hà Nội. 2019. Ác mộng túi nilon và thảm hoạ rác thải nhựa. http://cres.vnu.edu.vn/ac-mong-tui-nylon-va-tham-hoa-rac-thai-nhua/ (29/8/2019)
Trích nguồn:NCIF
Tác giả: Quỳnh Anh (Ban Các vấn đề Xã hội và Môi trường)
  Email    In


 

Bình luận

Mã xác nhận:
Nhập mã xác nhận:
 

Tìm kiếm

Số lượt truy cập : 1097202