Tin Kinh tế- xã hội  > Sự kiện nổi bật

Căng thẳng thương mại Nhật Bản  –Hàn Quốc và những hệ lụy

Cập nhật lúc: 07/08/2019 04:14:07 PM

Trong lúc chiến tranh thương mại Mỹ - Trung Quốc đang diễn biến phức tạp, giữa hai quốc gia láng giềng của Trung Quốc là Nhật Bản và Hàn Quốc lại xảy ra một cuộc chiến tranh thương mại khác. Nguyên nhân căng thẳng  Nhật Bản – Hàn Quốc bắt nguồn từ những xung đột trong quá khứ và mâu thuẫn ngoại giao giữa hai nước diễn biến thành xung đột kinh tế khi Nhật Bản siết chặt quy định xuất khẩu các mặt hàng thiết yếu để sản xuất sản phẩm công nghệ sang Hàn Quốc. Các biện pháp của Nhật Bản không chỉ ảnh hưởng đến mối quan hệ kinh tế hai nước mà còn ảnh hưởng đến trật tự thương mại thế giới và sự hợp tác với các nước thứ ba.

Cuộc chiến bắt nguồn từ những xung đột trong quá khứ

Một làn sóng ngầm mạnh mẽ chống Nhật Bản đã tràn ngập Hàn Quốc từ nhiều thập kỷ qua. Những ký ức về sự thống trị thực dân tàn bạo của Nhật Bản từ năm 1990 đến 1945 vẫn được lưu giữ trong các cuốn sách lịch sử và trở nên trầm trọng hơn bởi các tranh chấp lãnh thổ thường xuyên cũng như các tranh chấp khác bắt nguồn từ thời kỳ thuộc địa. Căng thẳng ngoại giao giữa hai nước gia tăng trở lại từ năm 2018, khi tòa án Hàn Quốc yêu cầu các công ty Nhật Bản bồi thường cho những công dân Hàn bị bóc lột sức lao động, cưỡng ép làm việc cho quân đô hộ Nhật trong Thế chiến thứ II. Tuy nhiên, Nhật Bản khẳng định rằng tất cả các yêu sách này đã được giải quyết khi Nhật Bản thiết lập lại quan hệ với Hàn Quốc vào năm 1965 và  Hàn Quốc cũng đã nhận 300 triệu USD viện trợ kinh tế, 500 triệu USD qua các khoản vay không hoàn lại  .

Cuối tháng 6/2019, tại hội nghị G20 ở Osaka, Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe và Tổng thống Hàn Quốc Moon Jae-in không đạt được bất kỳ thỏa thuận nào để cải thiện quan hệ song phương.

Ngày 1/7/2019, Nhật Bản tuyên bố thắt chặt các quy định về xuất khẩu một số hóa chất được sử dụng trong chip và điện thoại thông minh, bao gồm nhựa nhiệt dẻo (fluorinated polyimide), khí gas ăn mòn (hydrogen fluoride) và photoresist (chất cản quang). Các công ty Nhật Bản phải xin cấp phép từng hợp đồng khi bán ba loại vật liệu trên cho đối tác Hàn Quốc.

Bên cạnh đó, Nhật Bản cũng loại trừ Hàn Quốc khỏi danh sách các nước hưởng ưu đãi.  Trước đó, Chính phủ Nhật Bản đã lựa chọn 27 quốc gia có quan hệ thân thiện về mặt bảo vệ an ninh và miễn cấp phép xuất khẩu các mặt hàng nêu trên đối với các quốc gia này. Nhưng lần này, Nhật Bản đã loại Hàn Quốc ra khỏi danh sách các nước thân thiện được hưởng ưu đãi.

Đáp trả những hành động từ phía Nhật Bản, ngày 5/7/2019, chính phủ Hàn Quốc tuyên bố giải tán Quỹ bồi thường mà chính phủ Nhật Bản đã bồi thường cho các nạn nhân Hàn Quốc năm 2015, bất chấp việc Nhật Bản cảnh báo hành động đó sẽ hủy hoại quan hệ song phương. Hàn Quốc cũng đang tính tới việc hạn chế xuất khẩu màn hình OLED sang Nhật Bản để trả đũa. Làn sóng tẩy chay hàng Nhật cũng đang gia tăng tại Hàn Quốc.

Tác động của chiến tranh thương mại Nhật Hàn tới thế giới

Động thái của Chính phủ Nhật Bản không chỉ gây tác động đến Hàn Quốc và nhiều quốc gia khác mà còn tác động tiêu cực tới nền kinh tế Nhật Bản. Trước tiên, lệnh hạn chế xuất khẩu của Nhật Bản sẽ dẫn tới giá thành linh liện tăng cao, và có thể làm đình trệ chuỗi cung ứng sản phẩm điện tử trên phạm vi toàn cầu. Đây là những vật liệu quan trọng nhất để tạo ra màn hình OLED trên cả TV, smartphone và bán dẫn. Chiến thương mại Nhật - Hàn ảnh hưởng tới các nhà sản xuất điện thoại thông minh lớn như Apple, Huawei,...

Về phía Hàn Quốc, đây là thị trường xuất khẩu lớn thứ ba của Nhật Bản, đạt kim ngạch xuất khẩu đạt hơn 53 tỷ USD năm 2018. Quyết định của Nhật Bản khiến các nhà sản xuất Hàn Quốc gặp khó khăn trong việc tìm đối tác thay thế. Bên cạnh đó, việc Hàn Quốc bị loại khỏi danh sách các nước hưởng ưu đãi từ Nhật Bản có thể sẽ ảnh hưởng tới đến khoảng 1.100 mặt hàng và gây thiệt hại cho nền công nghiệp của Hàn Quốc. Các hãng công nghệ Hàn Quốc như Sumsung, LG Display... phụ thuộc gần như hoàn toàn vào các loại vật liệu này của Nhật Bản (hơn 90%). Công ty điện tử Samsung Electronics Co., nhà sản xuất chip bộ nhớ và điện thoại thông minh lớn nhất thế giới, có thể là mục tiêu chính của các biện pháp siết chặt xuất khẩu mở rộng của Nhật Bản. Lệnh hạn chế xuất khẩu ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng toàn cầu cũng như lợi nhuận của Samsung. Trừ khi hạn chế được dỡ bỏ, còn không các công ty Hàn Quốc sẽ phải tìm nguồn cung thay thế từ Đài Loan và Trung Quốc.

Về phía Nhật Bản, các công ty Nhật Bản cũng chịu ảnh hưởng tiêu cực khi Hàn Quốc là thị trường chủ chốt. Nhật Bản sản xuất 90% lượng nhựa nhiệt dẻo trên toàn cầu, khoảng 70% gas ăn mòn và 90% chất cản quang. Hơn nữa, hiện các hãng công nghệ Hàn Quốc nắm giữ tới 90-95% thị phần màn hình OLED toàn cầu. Do vậy, việc chính phủ Nhật quyết định hạn chế xuất khẩu sẽ ảnh hưởng đến thị trường đầu ra của các nhà sản xuất tại nước này.

Bên cạnh đó, người Hàn Quốc đã sử dụng phương tiện truyền thông để kêu gọi tẩy chay hàng hóa nhập khẩu từ Nhật Bản cũng như các công ty Nhật Bản như Toyota, Uniqlo, Kirin, Panasonic, Honda và Descente. Ngay cả việc du lịch qua lại giữa hai nước cũng ngày càng trở nên khó khăn. Theo KB Securities, khách du lịch Hàn Quốc chiếm 24% trong tổng số du khách nước ngoài đến Nhật Bản năm 2019. Trước sự tẩy chay các sản phẩm Nhật Bản tại Hàn Quốc, rất có khả năng khách du lịch Hàn Quốc đến Nhật Bản sẽ giảm mạnh. Ngành du lịch tăng trưởng chậm có thể sẽ gây thiệt hại nhiều hơn cho nền kinh tế Nhật Bản, so với việc tẩy chay hàng hóa.

Về phía Trung Quốc, là quốc gia được coi là có thể hưởng lợi từ chiến tranh thương mại Nhật – Hàn. Chiến tranh thương mại với Mỹ khiến Trung Quốc phải tăng cường phát triển ngành công nghiệp vi mạch, cũng như giảm sự phụ thuộc vào các quốc gia bên ngoài. heo kế hoạch Made in China 2025, Bắc Kinh hướng đến sản xuất 40% chất bán dẫn mà nước này sử dụng vào năm 2020 và nâng con số này lên 70% vào năm 2025. Nếu căng thăng Hàn Quốc - Nhật Bản làm gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu bởi đây sẽ là "cơ hội" để Bắc Kinh lấp đầy khoảng trống đó. Thêm vào đó, Căng thẳng thương mại đang diễn ra, về ngắn hạn có thể siết chặt ngành công nghiệp chất bán dẫn của Hàn Quốc và chúng ta có thể dự đoán rằng, nếu sự tham gia của Hàn Quốc trong thị trường toàn cầu bị hạn chế, Trung Quốc sẽ nắm bắt cơ hội này để vươn lên dẫn đầu.

Tác động tới nền kinh tế Việt Nam

Nhật Bản và Hàn Quốc hiện đang là hai đối tác lớn của Việt Nam. Cả hai nền kinh tế này đều là những nhà đầu tư lớn vào Việt Nam trong nhiều thập kỷ vừa qua. Theo số liệu của Cục Đầu tư nước ngoài, luỹ kế đến tháng 6/2019, Hàn Quốc và Nhật Bản lần lượt giữ vị trí thứ nhất và thứ hai với tổng vốn đầu tư đăng ký lần lượt đạt 64,5 tỷ USD và 57,9 tỷ USD.

Lệnh hạn chế xuất khẩu vật liệu công nghệ cao của Nhật Bản được xem là "cú đấm" mạnh vào các công ty công nghệ Hàn Quốc như  Samsung và SK Group. Samsung hiện đang là nhà sản xuất chip DRAM số 1 thế giới, chiếm hơn 40% thị trường trị giá gần 100 tỷ USD. Tập đoàn này cũng là nhà sản xuất chip flash NAND số 1 với thị phần chiếm đến 35% nguồn cung toàn cầu. Còn SK là nhà sản xuất DRAM thứ 2 thế giới với 31% thị phần. Samsung hay LG cũng là những doanh nghiệp hàng đầu trong lĩnh vực màn hình LCD và LED. Lệnh hạn chế nói trên khiến cho chuỗi giá trị của một loạt mặt hàng về điện tử, linh kiện của Hàn Quốc trên toàn thế giới. Theo đó, Việt Nam có thể chịu ảnh hưởng không nhỏ. Nếu hoạt động của các nhà máy Samsung của Hàn Quốc tại Việt Nam bị trì hoãn do thiếu nguồn cung ứng vật liệu để sản xuất chip từ Nhật Bản và các sản phẩm thay thế từ Trung Quốc hoặc Đài Loan không đáp ứng được chất lượng như các sản phẩm của Nhật Bản. Hiện nay, sản phẩm của Samsung chiếm tỷ trọng khoảng 25% tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam (hơn 60 tỷ USD năm 2018). Do vậy, bất kỳ sự trì hoãn nào trong hoạt động của Samsung đều ảnh hưởng tới xuất khẩu và tăng trưởng của Việt Nam, đặc biệt là trong bối cảnh lợi nhuận của nhà máy Samsung tại Việt Nam đã sụt giảm mạnh trong quý I/2019.

 

 

Trích nguồn:NCIF
Tác giả: Ban Dự báo Kinh tế Ngành và Doanh nghiệp
  Email    In


 

Bình luận

Mã xác nhận:
Nhập mã xác nhận:
 

Tìm kiếm

Số lượt truy cập : 1097202