Tin Kinh tế- xã hội

Hệ thống thương mại khí nhà kính Liên minh Châu Âu

Cập nhật lúc: 30/01/2019 04:00:00 PM

Trong bối cảnh các chính sách chống biến đổi khí hậu trên phạm vi toàn cầu không đạt được các kết quả như kỳ vọng, thị trường mua bán quyền phát thải khí nhà kính đã và đang được xem là trọng tâm trong nỗ lực giảm nhẹ biến đổi khí hậu quốc gia và quốc tế. Việc hình thành các thị trường mua bán quyền phát thải khí nhà kính mang lại nhiều quyền lợi và cơ hội cho các bên tham gia, giúp đạt được các mục tiêu về giảm phát thải khí nhà kính với mức chi phí tối ưu nhất. Hiện nay, có rất nhiều quốc gia và khu vực đã ban hành và triển khai các thị trường mua bán quyền phát thải khí nhà kính như Liên minh Châu Âu, Mỹ, Trung Quốc…

Trong số các thị trường mua bán phát thải khí nhà kính, hệ thống thương mại khí nhà kính Liên minh Châu Âu (EU-ETS) là thị trường mua bán quyền phát thải khí nhà kính đầu tiên trên thế giới. Đây cũng là một trong các công cụ chính sách chính và quan trọng trong nỗ lực của Liên minh Châu Âu nhằm đối phó với biến đổi khí hậu, và thực hiện cam kết giảm phát thải khí nhà kính trong Nghị định thư Kyoto. Hệ thống này lần đầu tiên được ra đời vào năm 2005 để giám sát các nhà cung cấp năng lượng lớn và các doanh nghiệp tiêu thụ năng lượng lớn. Năm 2008, chương trình này đã được mở rộng bao gồm các ngành công nghiệp và các tổ chức khác với lượng khí thải cao như ngành hàng không dân dụng.

Hệ thống này được thiết kế với mục đích cắt giảm lượng khí nhà kính thải ra trong tất cả các ngành công nghiệp. Hệ thống hoạt động trên nguyên tắc hạn mức và mua bán, cho phép người tham gia mua hoặc bán hạn ngạch khí thải để việc cắt giảm có thể đạt được với mức chi phí thấp. Mức độ tổng thể của lượng khí thải cho phép bị giới hạn. Đây chính là nguyên nhân tại sao tổ chức được yêu cầu phải báo cáo về lượng khí thải hàng năm. Hạn ngạch khí thải được xem như là một dạng tiền tệ - một hạn ngạch được cấp cho người có quyền thải ra một tấn CO hoặc khí thải nhà kính khác.

Hệ thống thương mại khí nhà kính Liên minh Châu Âu đã trải qua 3 giai đoạn hoạt động và đang lên kế hoạch cho thực hiện giai đoạn 4 sau năm 2020. EU-ETS đã có rất nhiều cải tiến, cấu trúc lại mô hình, cơ chế hoạt động để cải thiện các điểm yếu của thị trường.

Về cách thức hoạt động, hệ thống hoạt động thông qua việc EU đưa ra tổng mức phát thải cho từng giai đoạn cho tất cả các quốc gia trong khối tham gia và được thiết kế theo hướng giảm dần theo từng năm từ năm 2013, khoảng 1,74%/năm. Lộ trình này cho phép các doanh nghiệp trong khối điều chỉnh dần hoạt động của mình nhằm đáp ứng mục tiêu cắt giảm phát thải ngày càng tăng lên của Liên minh Châu Âu. Hàng năm, một lượng nhất định hạn mức phát thải được phân bổ miễn phí cho các bên tham gia, phần còn lại được đưa ra bán trên thị trường. Cuối mỗi năm, các bên tham gia nộp lại hạn mức phát thải cho phép mà các doanh nghiệp đã thải ra thị trường trong năm đó. Nếu các bên tham gia không có đủ hạn mức phát thải cho phép so với mức phát thải thực tế, doanh nghiệp sẽ tìm kiếm các giải pháp để giảm thiểu phát thải hoặc phải mua phát thải cho phép được bán trên thị trường cho mỗi đơn vị phát thải vượt quá.

Sau hơn 10 năm hoạt động, hệ thống thương mại khí nhà kính Liên minh Châu Âu đã thu được các kết quả đáng kể. Cụ thể:

- Thị trường hạn mức phát thải phát triển mạnh mẽ ngay từ khi bắt đầu. Trong năm đầu tiên vận hành hệ thống, khoảng 321 triệu giấy phép hạn mức với giá trị 7,9 tỷ USD đã được trao đổi. Theo báo cáo về thị trường carbon hàng năm của Ngân hàng Thế giới, giá trị mua bán đã đến 1,1 tỷ giấy phép hạn mức năm 2006 và 2,1 tỷ giấy phép hạn mức năm 2007.

- Hệ thống mua bán phát thải đã là động lực chính của thị trường carbon thế giới trong giai đoạn II. Mức giao dịch giấy phép hạn mức đã tăng từ 3,1 tỷ năm 2008 đến 6,3 tỷ năm 2009 và 6,8 tỷ năm 2010. Khoảng 7,9 tỷ giấy phép hạn mức với giá trị là 147,9 tỷ USD đã được mua bán trong năm 2011.

- Hệ thống này là thị trường mua bán quyền phát thải khí nhà kính chính và lớn nhất trên thế giới, với sự tham gia của 31 quốc gia thành viên Liên minh Châu Âu, 11.000 doanh nghiệp sử dụng nhiều năng lượng.(*)

Hệ thống thương mại khí nhà kính Liên minh Châu Âu đã cho thấy các ưu điểm nhất định như:

- EU-EST đã góp phần lớn trong giảm thiểu tổng mức phát thải khí nhà kính. Cụ thể, gần một nửa tổng mức phát thải khí nhà kính của EU đã được giải quyết, tập trung nhiều vào: (i) Khí CO2 thải từ các nhà máy sản xuất điện và nhiệt, các ngành công nghiệp sử dụng nhiều năng lượng như lọc dầu, sản xuất thép và gang, nhôm, kim loại, xi măng, vôi, giấy và bột giấy, bìa cứng, axit và các hóa chất hữu cơ; (ii) Khí N2O từ sản xuất axit nito, adipic, glyoxal và glyolic; và (iii) khí PFCs từ sản xuất nhôm.

- Hệ thống hạn mức và mua bán phát thải tập trung chủ yếu vào các loại khí có thể đo lường, báo cáo và xác nhận ở mức độ chính xác cao.

Tuy nhiên, bên cạnh các thành tựu đã đạt được trong giảm mức tổng phát thải khí nhà kính, Hệ thống thương mại khí nhà kính Liên minh Châu Âu cũng đang bộc lộ những hạn chế và đang gặp phải những thách thức nhất định như sự dư thừa ngày càng tăng các giấy phép hạn mức vì khủng hoảng kinh tế đã làm giảm phát thải nhiều hơn so với dự báo. Trong ngắn hạn, rủi ro dư thừa hạn mức đang phá hoại chức năng cùa thị trường carbon và trong dài hạn, nó có thể ảnh hưởng đến khả năng đạt mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính ở mức giá hiệu quả.

(*) https://ec.europa.eu/clima/policies/ets_en, ngày 27/12/2018

Tài liệu tham khảo

  1. Convery F. (2009) “Origins and development of the EU ETS”, Environmental Resource Economics 43: 391-412.
  2. Convery F., Ellerman D., Perthuis C. (2008) “The European Carbonmarket in Action: Lessons from the first trading period”, Journal for European Environmental and Planning Law 2: 215-233.
  3. Convery F., Redmond L. (2007) “Market and Price Developments in the Ẻuopean Union Emissions Trading Scheme”, Review of Environmental Economics and Policy 1(1): 88-111.
Trích nguồn:NCIF
Tác giả: Nguyễn Thị Thùy Trang
  Email    In


 

Bình luận

Mã xác nhận:
Nhập mã xác nhận:
 

Tìm kiếm

Số lượt truy cập : 1097202