Tin Kinh tế- xã hội

Kinh nghiệm của Mê-hi-cô: đưa đo lường nghèo đa chiều vào luật

Cập nhật lúc: 30/01/2019 09:00:00 AM

Phương pháp đo lường nghèo đa chiều được đưa ra trong Luật Phát triển xã hội (Social Development Law) của Mê-hi-cô năm 2004. Đây là phương pháp đo lường nghèo đầu tiên phản ánh được đầy đủ các khía cạnh của nghèo đói ở cấp hộ gia đình bao gồm cả các yếu tố xã hội như y tế, nhà ở, giáo dục, khả năng tiếp cận lương thực, thực phẩm cũng như thu nhập ở cấp thành phố, cấp bang và cấp nhà nước. Phương pháp đo lường này cho phép các chính sách công tập trung đưa những đối tượng được xác định là nghèo cùng cực thoát khỏi nghèo đói.

Cách tiếp cận đa chiều này đóng vai trò rất quan trọng do một số nguyên nhân sau:

  1. Các chiều được Quốc hội chọn lựa dựa trên các quyền xã hội

  2. Các điểm cắt nghèo đói được lấy chủ yếu từ Hiến pháp Mê-hi-cô và các quy định quan trọng khác trong lĩnh vực xã hội. Hai yếu tố này đưa đo lường nghèo đói vào trong khung pháp lý của Mê-hi-cô.

  3. Phương pháp luận giúp làm rõ mối liên kết giữa nghèo đói, các chương trình xã hội và các chiến lược phục vụ các mục tiêu của chính sách công.

  4. Các ước tính được thực hiện 2 năm một lần ở cấp quốc gia, và 5 năm một lần ở cấp thành phố.

Thể chế

Luật Phát triển xã hội đã thành lập CONEVAL, một cơ quan phân quyền từ chính quyền liên bang với quyền tự chủ về hành chính và kỹ thuật. Một mặt, cơ quan này điều chỉnh và điều phối những đánh giá của các chính sách và chương trình phát triển xã hội. Mặt khác, cơ quan này đưa ra các hướng dẫn và tiêu chí cho định nghĩa, nhận diện, và đo lường nghèo đói ở Mê-hi-cô. Để thực hiện những nhiệm vụ này, một ban thư ký cùng với 6 chuyên gia được Ủy ban quốc gia cho phát triển xã hội lựa chọn để điều hành CONEVAL.

Luật Phát triển xã hội ủy quyền cho CONEVAL phát triển một phương pháp đo lường nghèo đa chiều, trong đó có cân nhắc tới các chỉ tiêu: thu nhập bình quân đầu người hiện tại, khoảng cách về giáo dục, khả năng tiếp cận các dịch vụ y tế, khả năng tiếp cận an sinh xã hội, chất lượng nhà ở, các dịch vụ cơ bản trong nhà, khả năng tiếp cận lương thực thực phẩm và mức độ liên kết xã hội.

Theo Luật Phát triển xã hội, hai lĩnh vực nên được cân bằng trong phương pháp đo lường nghèo mới là: phúc lợi kinh tế và các quyền xã hội. Điều này có nghĩa là trọng số áp dụng cho nghèo thu nhập và các quyền xã hội là như nhau. Phương pháp luận mới cho phép một nghiên cứu sâu và toàn diện hơn về nghèo đói, bên cạnh đo lường thu nhập, các thiếu hụt về mặt xã hội cũng được phân tích từ khía cạnh các quyền xã hội.

Các chiều và các chỉ tiêu được dùng để đo lường nghèo đa chiều

Phương pháp xác định nghèo đa chiều được lựa chọn sau khi rà soát các phương pháp khác nhau về đo lường nghèo đa chiều. Phương pháp được chọn đi theo cách tiếp cận các quyền xã hội và phát triển.

Nghèo đa chiều bao gồm ba nhân tố chính liên quan đến điều kiện sống của dân cư là phúc lợi kinh tế, các quyền xã hội và bối cảnh địa phương, gồm các chiều sau: khoảng cách về giáo dục, khả năng tiếp cận dịch vụ y tế, khả năng tiếp cận an sinh xã hội, các dịch vụ cơ bản trong nhà, chất lượng không gian sống, khả năng tiếp cận lương thực, thực phẩm, thu nhập bình quân đầu người hiện tại và mức độ gắn kết xã hội.

  • Các chỉ tiêu cho khoảng cách giáo dục tập trung vào nhóm đối tượng từ 2 đến 15 tuổi và những người trên 16 tuổi.

  • Khả năng tiếp cận dịch vụ y tế sử dụng mức độ tiếp cận bảo hiểm, tổ chức an sinh xã hội công hoặc dịch vụ y tế tư nhân để đo lường.

  • Mức độ tiếp cận an sinh xã hội được đo lường thông qua mức độ tiếp cận trực tiếp tới một kế hoạch chăm sóc y tế đang có, hoặc một chương trình lương hưu cho người cao tuổi, bằng mức độ tiếp cận thông qua một thành viên gia đình hoặc tự nguyện tham gia vào một tổ chức để được tiếp cận các dịch vụ tương tự.

  • Chất lượng của không gian sống được xác định thông qua xem xét tình trạng mái nhà, tường, sàn nhà và tỉ lệ số người một phòng.

  • Các chỉ tiêu cho chiều “mức độ tiếp cận các dịch vụ cơ bản” bao gồm có đủ nước sạch, dịch vụ thoát nước và mức độ tiếp cận sử dụng điện.

  • Mức độ tiếp cận lương thực, thực phẩm được xác định bằng cách đo lường sự phân bổ an ninh lương thực: an ninh lương thực kém, trung bình, tốt.

  • Để đo lường biến thu nhập, CONEVAL sử dụng kết quả Điều tra quốc gia về thu nhập và chi tiêu hộ gia đình.

  • Các biến cho gắn kết xã hội được xem xét bao gồm bất bình đẳng kinh tế, phân cực xã hội, mạng lưới xã hội và tỉ lệ thu nhập.

Phương pháp này được thực hiện ở cả cấp quốc gia, và cho cả khu vực nông thôn cũng như khu vực thành thị.

Các điểm cắt

Ngưỡng cho các chỉ tiêu này được xác định thông qua các tiêu chí pháp lý và tư vấn với các chuyên gia từ các tổ chức công (về y tế, nhà ở, an sinh xã hội và giáo dục). Theo khái niệm mới, một người được xem là nghèo đa chiều nếu thu nhập của người đó không đủ để đáp ứng các nhu cầu về hàng hóa, dịch vụ của bản thân, và bị thiếu hụt ít nhất một trong số 6 chỉ tiêu về khoảng cách giáo dục, tiếp cận dịch vụ y tế, tiếp cận an sinh xã hội, chất lượng nhà ở và không gian sống, các dịch vụ cơ bản và tiếp cận lương thực, thực phẩm.

Về giáo dục, một người trong độ tuổi từ 3-15 được xem là thiếu hụt hay nghèo về giáo dục nếu người đó không tham gia vào một chương trình giáo dục chính thức. Đối với những người trên 16 tuổi, thiếu hụt về giáo dục được phản ánh thông qua việc không đạt được những mức độ giáo dục cơ bản bắt buộc cần có ở độ tuổi của người đó.

Một người được xem là nghèo về y tế nếu người đó không tham gia hoặc không được nhận đầy đủ các dịch vụ y tế từ các trung tâm y tế công hay trung tâm y tế tư.

Một người được xem là thiếu hụt hay nghèo về an sinh xã hội nếu người đó không nhận được dịch vụ y tế thông qua một mạng lưới gia đình, mạng lưới công hay tự nguyện.

Một người được xem là thiếu hụt về dịch vụ cơ bản nếu ở nơi người đó sống, người đó không được tiếp cận với nước sạch, dịch vụ thoát nước công cộng hay mạng lưới điện công cộng.

Một người được xem là thiếu hụt về chất lượng không gian sống nếu tường, trần nhà, sàn nhà được xây dựng từ các vật liệu thừa hoặc chất thải và nếu tỉ lệ số người trong một phòng lớn hơn 2,5.

Những người sống trong hộ gia đình có mức an ninh lương thực trung bình hoặc nghiêm trọng được xem là thiếu hụt đối với chiều “mức độ tiếp cận thực phẩm”.

Quyền số và điểm ngắt nghèo đói

Theo Luật Phát triển xã hội, hai lĩnh vực là phúc lợi y tế và quyền xã hội nên được bao hàm trong phương pháp đo lường. Trong đó, hai lĩnh vực này có tầm quan trọng như nhau trong đánh giá nghèo đói. Do đó, thu nhập và quyền xã hội được gắn quyền số như nhau.

Một người được xem là nghèo đa chiều nếu họ bị thiếu hụt về thu nhập dựa vào chi phí một giỏ hàng hóa đáp ứng nhu cầu cơ bản, và thiếu ít nhất một chiều về quyền xã hội. Một người được xem là nghèo cùng cực nếu họ có mức thu nhập thấp hơn mức cần thiết để đáp ứng nhu cầu cơ bản và thiếu từ 3 chiều về quyền xã hội trở lên.

Tài liệu tham khảo:

  1. OPHI (2015). Measuring multidimensional poverty: Insights from around the world. Oxford University Press.

Trích nguồn:NCIF
Tác giả: Nguyễn Thị Thùy Trang
  Email    In


 

Bình luận

Mã xác nhận:
Nhập mã xác nhận:
 

Tìm kiếm

Số lượt truy cập : 1097202