Tin Kinh tế- xã hội  > Kinh tế thế giới

Xu hướng chống toàn cầu hoá tại một số nền kinh tế chủ chốt năm 2018

Cập nhật lúc: 19/12/2018 08:00:00 AM

Trong một thời gian dài, toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế trở thành xu hướng chủ đạo, chi phối hầu hết các mối quan hệ trên thế giới và góp phần không nhỏ vào tăng trưởng kinh tế của các nước. Tuy nhiên, bắt nguồn từ vài năm trở lại đây, khi đối mặt với tình trạng thâm hụt cán cân thương mại và giảm việc làm, xu hướng chống toàn cầu hóa trỗi dậy mạnh mẽ và tiếp diễn trong 3 quý đầu năm 2018 từ một số khu vực kinh tế chủ chốt. Chủ nghĩa bảo hộ hiện hữu ngày càng rõ nét, có nguy cơ dẫn tới các cuộc chiến thương mại, ảnh hưởng bất lợi đến tăng trưởng kinh tế của các nước, khu vực và thế giới trong 9 tháng đầu năm 2018.

Mỹ là cường quốc ủng hộ mạnh mẽ xu hướng bảo hộ thương mại này mặc dù thể hiện quan điểm rằng Mỹ vẫn giữ cam kết về thương mại tự do nhưng với điều kiện phải có sự “công bằng”. Mỹ kiên quyết sẽ không đánh đổi lợi ích quốc gia để hệ thống tự do thương mại hoạt động theo cách ảnh hưởng tới doanh nghiệp và việc làm của Mỹ. Trong nửa đầu năm 2018, Mỹ đã đưa ra hai chính sách lớn đề cao chủ nghĩa “Nước mỹ trên hết” của ông Donald Trump đó là giảm thuế thu nhập cho doanh nghiệp Mỹ và tăng rào cản thương mại với hàng nhập khẩu từ các nước nhằm thu hút đầu tư, tăng việc làm trong nội bộ nước Mỹ.

Cải cách thuế thu nhập của doanh nghiệp (DN) của Mỹ có hiệu lực từ tháng 1/2018, theo đó mức thuế giảm từ 35% xuống 21%, khá cạnh tranh với các nước phát triển khác; lợi nhuận của các doanh nghiệp Mỹ thu được từ hoạt động kinh doanh ở nước ngoài phần lớn sẽ không bị đánh thuế hoặc đánh cao nhất ở mức 10,5%. Thuế thu nhập cá nhân cũng được điều chỉnh giảm ở một số khung thuế cao, cách đánh thuế và tỷ lệ giảm trừ cơ sở thuế cũng được điều chỉnh. Chính sách này được kỳ vọng thúc đẩy nền kinh tế Mỹ tăng trưởng cao hơn, tạo nhiều việc làm mới và thu được nhiều tiền hơn thông qua tiêu dùng nhờ mức lương cao hơn và cắt giảm thuế. Hơn nữa, tăng trưởng kinh tế Mỹ khi được cải thiện dẫn đến việc thu hút tiền của một số công ty đa quốc gia từ nước ngoài đầu tư vào Mỹ. Về chính sách thương mại, với việc tăng hàng rào bảo hộ, Mỹ liên tiếp tiến hành một loạt các động thái khác nhau như xúc tiến đàm phán song phương, xem xét lại các thỏa thuận thương mại (NAFTA và US-Korea FTA), đồng thời khởi động cuộc chiến thương mại với Trung Quốc, EU và một số nước Bắc Mỹ.

Căng thẳng leo thang khi Mỹ áp thuế 25% với hàng hóa hóa từ Trung Quốc (trình bày ở phần dưới), Mỹ cũng áp thuế cao (đăc biệt là với mặt hàng nhôm và thép) với một loạt nước khác như EU, Canada. Hành động của Mỹ đã khơi dậy làn sóng bảo hộ thương mại trên toàn cầu khi một loạt các nước đều thực hiện các biện pháp trả đũa thương mại đối với Mỹ (Bảng 1)

Bảng 1: Một số nước đánh thuế lên hàng nhập khẩu từ Mỹ

Nguồn: tổng hợp của NCIF

Ngày 25/7, căng thẳng thương mại Mỹ và châu Âu đã giảm đi. Cụ thể là, để đổi lấy việc Washington xem xét lại việc tăng thuế nhập khẩu nhôm, thép và xe hơi của châu Âu, hai bên sẽ đàm phán để tạo điều kiện cho việc gia tăng mua hàng đậu tương và khí đốt từ Mỹ. Tuy nhiên, theo nhận định của các chuyên gia, những điều kiện mà Mỹ đưa ra hoàn toàn đi ngược lại các quy định của WTO và EU không thể tiếp tay cho Mỹ phá hủy cơ chế thương mại đa phương[1].

Bên cạnh những hành động trả đũa của các nước đối với Mỹ, tình hình bảo hộ thương mại trên toàn cầu diễn ra ngày càng mạnh mẽ khi các biện pháp thuế quan và phi thuế quan được các nước áp dụng ngày càng nhiều.Theo báo cáo của WTO (7/2018), trong giai đoạn từ giữa tháng 10/2017 đến giữa tháng 5/2018, các nước thành viên WTO đã áp đặt 75 biện pháp hạn chế thương mại mới, tức trung bình mỗi tháng có 11 biện pháp được đưa ra. Con số này của giai đoạn cùng kỳ 2016-2017 là 9. Cũng theo WTO (7/2018) các hoạt động hạn chế thương mại mới của các nước thuộc G20 đã tăng gấp đôi trong giai đoạn từ giữa tháng 10/2017 đến giữa tháng 5/2018[2].

Biểu đồ 1: Rào cản thương mại trên thế giới trong nửa đầu năm 2018[3]

Nguồn: World Bank, World Trade Indicators

Tổng cộng có 39 biện pháp hạn chế thương mại mới được áp dụng bởi các nền kinh tế G20 trong giai đoạn từ giữa tháng 10/2017 đến giữa tháng 5/2018 (Biểu đồ 2), bao gồm tăng thuế quan, thủ tục hải quan chặt chẽ hơn, áp thuế và thuế xuất khẩu, tương đương với trung bình gần sáu biện pháp hạn chế mỗi tháng, cao hơn đáng kể so với ba biện pháp  trong giai đoạn từ giữa tháng 5/2017 đến giữa tháng 10/2017.

Biểu đồ 2: Biện pháp thắt chặt thương mại của nhóm G20 (trung bình mỗi tháng)

Nguồn: WTO (7/2018)

Riêng với Mỹ, số liệu từ Bộ Thương mại Mỹ cho thấy, từ năm 2016 đến nay, số lượng các cuộc điều tra chống bán phá giá và chống trợ cấp đối với tất cả các nước tăng lên theo từng năm. 2016 là  56 vụ, năm 2017 đã tăng lên 73 vụ và tính đến thời điểm tháng 5/2018 Mỹ đã điều tra chống bán phá giá với 53 vụ.


[1]biện pháp tăng thuế với thép và nhôm « bất hợp pháp » của Tổng thống Mỹ đáng lẽ đã phải được hủy bỏ vô điều kiện. Bên cạnh đó là các điều kiện của thương lượng mà Washington đặt ra lại hoàn toàn đi ngược với các quy định của Tổ Chức Thương Mại Thế Giới (WTO), chấp nhận như vậy là tiếp tay cho tổng thống Trump phá hủy cơ chế thương mại đa phương. Về phía EU, theo Le Monde, những hứa hẹn của Bruxelles là khó thực hiện, bởi khí đốt Mỹ đắt hơn khí đốt Nga gấp hai lần, thêm vào đó châu Âu sẽ phải bỏ tiền cho việc bổ sung các cơ sở hạ tầng đắt đỏ, để tiếp nhận khí đốt từ Mỹ. Với đậu nành, rõ ràng việc mua bán mặt hàng này không phải là một vấn đề chính trị, mà phụ thuộc vào giá cả và nhu cầu của thị trường.

 

Trích nguồn:NCIF
Tác giả: Ths. Nguyễn Linh Chi (Ban Kinh tế thế giới)
  Email    In


 

Bình luận

Mã xác nhận:
Nhập mã xác nhận:
 

Tìm kiếm

Số lượt truy cập : 1097202