Tin Kinh tế- xã hội

Một số phương pháp lượng giá giá trị môi trường

Cập nhật lúc: 02/10/2018 10:00:00 AM

Trong nền kinh tế học, môi trường được xem là một loại tài sản đa hợp, có thể cung cấp nhiều loại dịch vụ khác nhau cho hoạt động phát triển kinh tế xã hội của con người. Đồng thời, môi trường cũng là nơi tiếp nhận rác thải từ các hoạt động phát triển kinh tế đó. Trong những thập kỷ gần đây, việc khai thác quá mức nguồn tài nguyên thiên nhiên làm chất lượng môi trường ngày một suy giảm. Tuy nhiên, giá trị của nguồn tài nguyên môi trường cũng như suy thoái chất lượng môi trường lại không được thể hiện trong giá thành sản phẩm sử dụng tài nguyên đó trên thị trường. Điều này một phần là do việc đo lường giá trị tiền tệ các dịch vụ môi trường và sự suy giảm môi trường lại không hề đơn giản. Phần dưới đây tóm lược một số phương pháp lượng giá giá trị môi trường hiện đã và đang áp dụng trên thế giới theo cách phân loại của Ngân hàng thế giới.

1.       Phương pháp thay đổi năng suất

Cách tiếp cận dựa theo sự đánh giá thay đổi năng suất là một trong những kỹ thuật lượng hoá được áp dụng rộng rãi nhất trên thế giới hiện nay. Phương pháp này chú trọng vào đánh giá các tài nguyên thiên nhiên là đầu vào của quá trình sản xuất hàng hoá và dịch vụ. Khi chất lượng và số lượng nguồn tài nguyên đầu vào giảm sẽ dẫn đến dịch vụ cung cấp cho sản xuất giảm theo. Kết quả là làm giảm lợi nhuận của nhà sản xuất. Một số ứng dụng cho phương pháp này gồm:

-        Xói mòn đất: đo lường sự suy giảm sản lượng mùa vụ và tác động gây ra đối với vùng hạ lưu do hiện tượng xói mòn.

-        Ô nhiễm không khí: đo lường thiệt hại ảnh hưởng đến sức khỏe con người do ô nhiễm không khí.

-        Mưa axit: Đo lường sự thiệt hại đối với cây trồng thông qua sụt giảm sản lượng

2.       Phương pháp chi phí du hành

Phương pháp chi phí du hành được sử dụng để xác định các giá trị kinh tế của các hệ sinh thái hoặc các khu giải trí gắn với dịch vụ môi trường (như khu du lịch sinh thái, công viên). Giả thuyết căn bản của phương pháp này tính toán dựa trên chi phí về thời gian và chi phí đi lại mà du khách phải bỏ ra để đến thăm khu du lịch. Việc lượng giá giá trị môi trường là dựa theo cách tiếp cận mức sẵn lòng chi trả của khách du lịch. Nói cách khác, nếu một cá nhân sẵn lòng chi trả cho các chi phí tham quan một khu giải trí có nghĩa là cá nhân này định giá lợi ích khu giải trí đem lại cho bản thân ít nhất là bằng số tiền mà mình phải trả. Vì vậy, sự sẵn lòng chi trả để đến thăm khu du lịch của du khách có thể được ước tính dựa vào số chuyến đi với chi phí du lịch khác nhau. Điều này tương tự với việc xác định sự sẵn lòng chi trả của khách cho một hàng hoá trên thị trường dựa trên lượng cầu khác ở các giá khác nhau.

3.       Phương pháp Đánh giá ngẫu nhiên

Phương pháp đánh giá ngẫu nhiên là phương pháp xác định giá trị kinh tế của các hàng hoá và dịch vụ không được giao dịch trên thị trường. Đây là phương pháp phức tạp và tốn chi phí nhất. Phương pháp này sử dụng bảng hỏi phỏng vấn để xác định giá trị của hàng hoá dịch vụ môi trường và sự suy thoái môi trường. Nói cách khác, đây là một phương pháp nhằm ước lượng giá trị tiền tệ dựa trên việc xây dựng một thị trường giả định cho hàng hóa dịch vụ môi trường. Ứng dụng của phương pháp đánh giá ngẫu nhiên bao gồm : đánh giá giá trị chất lượng nước, không khí, bảo tồn tài sản tự nhiên không có giá như các khu rừng đặc dụng, các khu bảo tồn, cải thiện chất lượng giao thông…

4.       Phương pháp Chi phí sức khỏe

Phương pháp chi phí sức khỏe thường được dùng để lượng giá thiệt hại do ô nhiễm môi trường thông qua ước lượng chi phí bệnh tật mà con người phải gánh chịu. Nhìn chung, nội dung cơ bản của phương pháp là tìm hiểu tác động của môi trường đối với con người, phổ biến là xem xét mức độ thay đổi tình trạng ô nhiễm môi trường dẫn đến sức khoẻ suy giảm. Phương pháp này cũng giả định rằng các cá nhân bắt đầu điều trị bệnh từ khi có tác động từ bên ngoài như ô nhiễm nguồn nước và ô nhiễm không khí. Đồng thời, phương pháp này cho rằng người bệnh không có biện pháp phòng ngừa nào cũng như họ bỏ qua chi phí tự điều trị để giảm rủi ro bệnh tật. Ngoài ra, phương pháp cũng loại trừ những tổn thất phi thị trường do bệnh tật gây ra như tính tổn thương về tâm lý đối với người bệnh và người nhà, hoặc sự hạn chế đối với các hoạt động khác ngoài công việc.

Tóm lại, lượng giá kinh tế tài nguyên và môi trường là một công việc khó khăn và phức tạp. Giá trị kinh tế của các dịch vụ môi trường được lượng giá tùy thuộc vào cách sử dụng các phương pháp lượng giá cũng như cách nhìn nhận chủ quan của người lượng giá chẳng hạn như việc xây dựng bảng hỏi điều tra hay đưa ra các mức sẵn sàng chi trả đối với người được hỏi là bao nhiêu… Mỗi phương pháp lượng giá có ưu điểm và nhược điểm riêng, vì vậy cần phải cân nhắc đến các đặc điểm riêng có của mỗi loại hình dịch vụ và thiệt hại môi trường để có thể lựa chọn được phương pháp thích hợp nhất./.

Dịch và tổng hợp

Nguồn: Tom Tietenberg and Lynne Lewis, 2011, “ Environmental & Natural Resource Economics”, 9th ed, Pearson.

Trích nguồn:NCIF
Tác giả: Hà Linh
  Email    In


 

Bình luận

Mã xác nhận:
Nhập mã xác nhận:
 

Tìm kiếm

Số lượt truy cập : 1097202