Tin Kinh tế- xã hội  > Kinh tế thế giới

Xu hướng bảo hộ thương mại đang gia tăng trong thời gian gần đây và xu hướng tiếp diễn trong thời gian tới.

Cập nhật lúc: 20/12/2016 08:37:00 AM

Kinh tế Mỹ còn gặp nhiều khó khăn, tình hình tại Trung Quốc cũng không mấy sáng sủa, châu Âu vẫn ngập chìm trong bài toán nợ công, trước những khó khăn đó, nhiều quốc gia trên thế giới có xu hướng đẩy mạnh bảo hộ mậu dịch. Theo báo cáo của WTO, tính từ ngày 1/1/1995 đến 31/12/2015, trên thế giới đã có 311 vụ khởi xướng áp dụng biện pháp tự vệ. Bên cạnh đó, trong 5.448 vụ phòng vệ thương mại trên thế giới thì chống bán phá giá chiếm 4.757 vụ. Ngoài ra, theo báo cáo của WTO, mức độ ban hành các biện pháp hạn chế thương mại trong thời gian qua của G20 là cao nhất kể từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008. Báo cáo về biện pháp thương mại của G20 cho thấy, từ trung tuần tháng 10/2015 đến trung tuần tháng 5/2016, các nền kinh tế G20 - chiếm 90% GDP toàn cầu - đã áp dụng 145 biện pháp mới về hạn chế thương mại, trung bình mỗi tháng áp dụng 21 biện pháp, nhiều hơn so với mức trung bình 17 biện pháp/tháng trong giai đoạn 7 tháng trước đó, trong đó các biện pháp chống bán phá giá chiếm tuyệt đại đa số.Số lượng các biện pháp này cao hơn rất nhiều so với các biện pháp ghi nhận trong khoảng thời gian trước đó, với chỉ khoảng 15 biện pháp mỗi tháng. 21 biện pháp hạn chế thương mại mỗi tháng cũng được coi là mức trung bình tháng cao nhất kể từ năm 2011, thời điểm ghi nhận những biện pháp hạn chế thương mại đạt mức kỷ lục. Cũng theo các số liệu thống kê, trong số hơn 2.800 biện pháp hạn chế thương mại ghi nhận qua các thời kỳ kiểm tra chính sách thương mại từ tháng 10/2008 đến nay, mới chỉ có 25% đã được bãi bỏ. Theo WTO điều này cho thấy sự gia tăng đáng lo ngại về tỷ lệ các biện pháp hạn chế thương mại mới được thiết lập. Đến nay, điều dễ dàng nhận ra rằng nhiều quốc gia đang lờ đi những điều khoản này hoặc đang tìm cách để che giấu nó. Trong đó, điển hình là các quốc gia đã ký cam kết G-20. Một cuộc chiến công khai về thuế quan có lẽ sẽ diễn ra trong tương lai không xa. Nhưng nếu đánh giá từ số lượng gia tăng các đơn kiện thì có lẽ sự bảo hộ đang gia tăng một cách rõ ràng. Những biểu hiện của nó bao gồm sự gia tăng mức thuế được lựa chọn, sự giảm giá tiền tệ để làm cho giá các mặt hàng xuất khẩu rẻ hơn và giá các mặt hàng nhập khẩu đắt hơn, sự trợ cấp xuất khẩu cho nhiều loại mặt hàng, điều khoản “mua hoặc thuê ở địa phương”, và các biện pháp chống bán phá giá mà có thể giúp cho các nhà sản xuất ở một quốc gia nào đó chống lại các đối tác thương mại bị buộc tội là bán hàng hóa với mức giá thấp hơn chi phí sản xuất.

 Chủ nghĩa bảo hộ thương mại đang trỗi dậy có thể cản trở hệ thống thương mại toàn cầu. Sự bất bình của người dân trước tình trạng mất việc làm do toàn cầu hóa và các chính sách tự do thương mại được cho là vấn đề cốt lõi dẫn tới kết quả cuộc trưng cầu dân ý tại nước Anh về Brexit và diễn biến gần đây của cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ. Tại châu Âu, Hiệp định Đối tác thương mại và đầu tư xuyên Đại Tây Dương (TTIP) giữa Mỹ và EU, đã vấp phải sự phản đối ở những nước sắp tiến hành các cuộc bầu cử quan trọng như Đức và Pháp vào năm tới. Tổng thống Pháp François Hollande muốn trì hoãn hiệp định này, nói rằng nước Pháp ủng hộ toàn cầu hóa, nhưng với điều kiện là phải có nguyên tắc, có chuẩn mực, nhất là về môi trường, về vấn đề xã hội. Thủ tướng Pháp Manuel Valls đòi “đình chỉ dứt khoát” các cuộc thương lượng. Trong khi đó, Bộ trưởng Kinh tế Đức Sigmar Gabriel đánh giá là trên thực tế, TTIP đã thất bại, vì châu Âu không nhượng bộ trước những đòi hỏi của Mỹ. Thủ tướng Đức Angela Merkel giờ đây đã lên tiếng bảo vệ sự phân chia công bằng lợi ích thương mại, khẳng định toàn cầu hóa không phải chỉ có mặt tích cực, mà nó cũng mang theo bất bình đẳng nhiều hơn giữa các nhóm khác nhau, giữa các dân tộc. Tại Mỹ, tổng thống Donald Trump đã đặt trọng tâm chiến dịch tranh cử tổng thống của ông vào việc công kích các Hiệp định thương mại tự do. Ông Trump kêu gọi đàm phán lại hoặc bãi bỏ Hiệp định Thương mại Tự do Bắc Mỹ với Canada và Mexico và lặp lại sự chống đối của ông với Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP).  Thương mại luôn là tâm điểm trong chiến dịch tranh cử của ông khi mà ông từng dọa rút Mỹ khỏi Hiệp định Thương mại Tự do Bắc Mỹ (NAFTA) và đánh thuế nhập khẩu cao lên hàng hóa xuất xứ Trung Quốc. Tiếp đó, những bình luận về WTO đã nâng quan điểm chống thương mại tự do của tỷ phú lên một tầm cao mới.Trong một cuộc phỏng vấn với kênh NBC, Ông cho biết đang cân nhắc áp thuế 15-35% với hàng hóa của các công ty Mỹ đã chuyển sản xuất sang Mexico. Khi được hỏi sẽ làm việc này như thế nào, do nó trái với các quy định của WTO, ông trả lời: "Không sao cả. Thì khi đó chúng ta sẽ đàm phán lại, hoặc rút khỏi WTO thôi. Những thỏa thuận thương mại này đúng là một thảm họa. WTO cũng là một thảm họa". Có thể nói trong chiến dịch tranh cử của vị tổng thống này, ông hoàn toàn bỏ qua các nguyên tắc đã được Mỹ ký kết trước đó về thương mại tự do, mà chỉ tập chung chủ yếu vào việc mang lại việc làm cho người dân Mỹ, kêu gọi các công ty lớn quay trở lại Mỹ để làm ăn và điều này đồng nghĩa với việc chống lại xu hướng toàn cầu hóa hiện nay.

Trước những biến động của thị trường do vấn đề Brexit gây nên và cuộc bầu cử tổng thống Mỹ vừa qua, các nền kinh tế lớn ở Đông Á đã phản ứng bằng các biện pháp bình ổn kinh tế ngắn hạn. Hàn Quốc yêu cầu tăng chi tiêu của chính phủ, Trung Quốc điều chỉnh giá trị đồng tiền của mình, và Nhật Bản cho biết đang cân nhắc những biện pháp tương tự nếu giá trị đồng Yen tiếp tục tăng. Tuy nhiên, phản ứng ở châu Á trước những phát biểu ủng hộ chủ nghĩa bảo hộ thương mại ở phương Tây, đặc biệt tại Mỹ, tới nay có phần âm thầm. 
 

Có thê nói xu hướng bảo hộ thương mại trong thời gian tới sẽ diễn ra hết sức mạnh mẽ. Bởi lẽ hầu hết các nước phương tây đang có sự chia rẽ nội bộ sâu sắc về vấn đề toàn cầu hóa và thương mại. Sự thành công của chiến dịch bảo hộ thương mại tại một số nước điển hình như Brexit và ứng cử viên tổng thống Mỹ đắc cử nhờ chiến dịch bảo hộ thương mại sẽ là một bài học sâu sắc đối với các quốc gia phương tây sẽ diễn ra bầu cử trong thời gian  tới. Các ứng cử viên sẽ lựa chọn chiến dịch bảo hộ thương mại, mang việc làm trở lại đất nước sẽ là cương lĩnh chính trong việc thu hút cử tri. Điều này đồng nghĩa với việc xu hướng bảo hộ thương mại sẽ diễn ra trong nhiều năm tới, các biện pháp phòng vệ thương mại sẽ được thực thi, điều này có thể dấy lên một cuộc chiến tranh thương mại mới.

 

Tài liệu tham khảo:

http://m.kinhtedothi.vn/tu-ve-thuong-mai-con-dao-hai-luoi-273034.html

https://www.wto.org/english/news_e/pres16_e/pr779_e.htm

http://m.bnews.vn/thuong-mai-toan-cau-truoc-lan-song-bao-ho-/27771.html

http://www.hoinhap.org.vn/phan-tich-binh-luan/12562-bao-cao-cua-wto-cac-han-che-thuong-mai-trong-g20-cao-nhat-ke-tu-cuoc-khung-hoang.html

Trích nguồn:NCIF
Tác giả: Ths. Phạm Hoàng Hải (Ban Kinh tế thế giới)
  Email    In


 

Bình luận

Mã xác nhận:
Nhập mã xác nhận:
 

Tìm kiếm

Số lượt truy cập : 1097202