Nghiên cứu > Đề tài khoa học > Đề tài cấp Bộ

Xây dựng và ứng dụng mô hình kinh tế lượng trong phân tích, đánh giá tăng trưởng của Việt Nam

Cập nhật lúc: 28/09/2016 03:00:00 PM

Chủ nhiệm đề tài: Bùi Bảo Ngọc
Năm thực hiện: 2012

1. Mục tiêu của nghiên cứu

Đề tài cập nhật và hoàn thiện mô hình kinh tế lượng kinh tế vĩ mô Việt Nam Vn_Macro 2007 và ứng dụng kết quả mô hình để phân tích đánh giá tăng trưởng kinh tế Việt Nam, qua đó, đưa ra một số khuyến nghị nhằm hoàn thiện và nâng cao khả năng phân tích đánh giá mô hình kinh tế lượng kinh tế vĩ mô Việt Nam trong thời gian tới phục vụ cho quá trình hoạch định chính sách và điều hành kinh tế – xã hội.

2. Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sẽ áp dụng phương pháp hệ thống hóa, phân tích và tổng hợp kinh nghiệm quốc tế và trong nước dựa trên cách tiếp cận liên ngành xã hội học - kinh tế học.
Mô tả tóm tắt phương pháp:
- Tiến hành thu thập, tổng hợp và phân tích tài liệu trong và ngoài nước cần thiết về công tác cảnh báo sớm.
- Sử dụng phương pháp phân tích hệ thống, so sánh, phương pháp chuyên gia... để phân tích, đánh giá.

3. Triển vọng áp dụng nghiên cứu
- Kết quả nghiên cứu của đề tài sẽ làm rõ thêm những vấn đề lý luận và thực tiễn xây dựng và phát triển các mô hình kinh tế lượng vĩ mô ở Việt Nam.
- Đề tài kiến nghị một số vấn đề nhằm hoàn thiện mô hình cũng như nâng cao khả năng ứng dụng kết quả của mô hình trong thời gian tới.
- Kết quả mô hình Vn-Macro 2009 sử dụng các thông tin được cập nhật đến năm 2010 có thể cung cấp những thông tin tham khảo hữu ích cho Bộ Kế hoạch và Đầu tư và Chính phủ trong việc quản lý và điều hành nền kinh tế, cũng như ứng dụng trực tiếp vào việc thực hiện chức năng nhiệm vụ của Trung tâm Thông tin và Dự báo Kinh tế - xã hội Quốc gia.
- Thông qua việc nghiên cứu, tìm hiểu và thực hiện đề tài, năng lực phân tích, dự báo của đội ngũ cán bộ Trung tâm cũng có được những bước tiến, đặc biệt đối với những cán bộ trẻ.

4. Kết cấu đề tài
Ngoài phần mở đầu và kết luận, đề tài gồm 3 phần:
Phần 1 : Lý luận chung về mô hình kinh tế lượng vĩ mô : Đề tài hệ thống hóa một số khái niệm cơ bản về kinh tế lượng và mô hình kinh tế lượng, các bước cơ bản trong xây dựng mô hình kinh tế lượng và những ưu nhược điểm của mô hình kinh tế lượng
Phần 2 : Ứng dụng mô hình kinh tế lượng trong phân tích đánh giá tăng trưởng kinh tế của Việt Nam : Nghiên cứu tình hình kinh tế vĩ mô của Việt Nam giai đoạn 2000 đến nay, dựa vào kết quả mô hình VN_Macro 2009, đề tài tiến hành phân tích một số vấn đề lớn tác động tới tăng trưởng kinh tế của Việt Nam như đầu tư, xuất nhập khẩu, tài chính-tiền tệ.
Phần 3 : Một số khuyến nghị nhằm hoàn thiện và nâng cao khả năng ứng dụng mô hình kinh tế lượng kinh tế vĩ mô Việt Nam: Trên cơ sở nghiên cứu, thực nghiệm mô hình kinh tế lượng kinh tế vĩ mô và phân tích một số vấn đề kinh tế vĩ mô dựa trên kết quả của mô hình, đề tài đưa ra một số kiến nghị nhằm hoàn thiện mô hình cũng như nâng cao khả năng ứng dụng kết quả của mô hình trong thời gian tới.

5. Kết quả nghiên cứu của đề tài

5.1. Đề tài khái quát những lý luận chung về mô hình kinh tế lượng vĩ mô, cụ thể về một số khái niệm kinh tế lượng và mô hình kinh tế lượng; Một số lỗi thường gặp trong mô hình hồi quy; Các cách tiếp cận trong việc xây dựng mô hình kinh tế lượng; Mục đích xây dựng mô hình kinh tế lượng vĩ mô; Các bước cơ bản trong xây dựng mô hình kinh tế lượng vĩ mô; Ưu và nhược điểm của mô hình kinh tế lượng vĩ mô.

5.2. Đề tài đã nêu lên những nét chính về tình hình tăng trưởng kinh tế của Việt Nam giai đoạn 2000-2008, trong đó nêu lên thành tựu tăng trưởng kinh tế Việt Nam những năm đầu thế kỷ 21; những điểm còn hạn chế của tăng trưởng kinh tế Việt Nam.

5.3. Đề tài thực hiện xây dựng và ứng dụng mô hình VN_Macro 2009 để phân tích đánh giá tăng trưởng kinh tế của Việt Nam dựa trên cơ sở chỉnh sửa và phát triển Mô hình VN-Macro 2007. Theo đánh giá của nhóm nghiên cứu, sự sai lệch của các biến số trong mô hình có thể chấp nhận được khi xem xét mối quan hệ giữa các biến giải thích với biến phụ thuộc qua kết quả hồi quy của từng phương trình ước lượng.

Trên cơ sở mô hình đã được xây dựng ở trên, mô hình chạy một số kịch bản nhằm đánh giá tác động của sự thay đổi bên ngoài cũng như thay đổi chính sách tài khóa đối với nền kinh tế Việt Nam.
(1) GDP thế giới giảm 1% từ năm 2006 đến 2008
(2) Chính phủ tăng chi tiêu 1% GDP từ năm 2006

Kết luận chung:
- Các kết quả hồi quy tương đối tốt, có ý nghĩa về mặt thống kê, mối quan hệ của các biến số phù hợp với lý thuyết kinh tế, đặc biệt là trong điều kiện gặp nhiều khó khăn về mặt số liệu.
- Kết quả mô phỏng khá khớp với thực tế.
- Mô hình thích hợp hơn đối với việc phân tích chính sách ngắn hạn và trung hạn.
* Một số đóng góp và cải tiến của mô hình VN_Macro 2009 so với Mô hình VN_Macro 2007
- Nhóm nghiên cứu tiến hành cập nhật toàn bộ số liệu và điều chỉnh sự không tương thích về số liệu trong mô hình đến năm 2008
- Sau khi cập nhật số liệu, nhóm nghiên cứu thực hiện ước lượng lại toàn bộ các phương trình hành vi trên cơ sở bộ số liệu mới
Trong mô hình VN_MACRO 2009, nhóm nghiên cứu đã tách thành thành 3 ngành công, nông nghiệp và dịch vụ nhằm hạn chế nhược điểm trên.
- Trong khối ngân sách chính phủ, do điều kiện về số liệu nên phương trình hành vi về trả lãi đối với nợ chính phủ bị loại bỏ. Bên cạnh đó phương trình về thuế được tính chung không tách thành thuế trong nước và thuế xuất nhập khẩu. Đây là một hạn chế của mô hình VN_Macro 2009 so với mô hình Vn_Macro 2007.
- Khối thay đổi nhiều nhất trong Mô hình Vn_Macro 2009 so với Mô hình Vn_Macro 2007 là khối cán cân thanh toán.
- Trong khối giá cả, các chỉ số giá chủ yếu được tính để nhằm tính cơ cấu của nền kinh tế do đó các phương trình hành vi không phục vụ mục đích này đều bị loại bỏ là chỉ số giảm phát tiêu dùng chính phủ, chỉ số giảm phát công nghiệp chế tác và chỉ số giảm phát tích luỹ vốn cố định bị loại bỏ, trong khi đó 2 phương trình mới về giá được thêm vào là chỉ số giảm phát công nghiệp (PI) và chỉ số giảm phát dịch vụ (PS)
- Đối với khối thị trường lao động, do chưa cập nhật được số liệu nên mô hình VN_Macro 2009 chỉ ước lượng hàm cung và hàm cầu lao động, từ đó tính tỷ lệ thất nghiệp chung của toàn bộ nền kinh tế. Các phương trình khác về năng xuất lao động, lương... trong mô hình VN_Macro 2007 bị loại bỏ.

5.4. Trên cơ sở nghiên cứu, thực nghiệm mô hình kinh tế lượng kinh tế vĩ mô và phân tích một số vấn đề kinh tế vĩ mô dựa trên kết quả của mô hình, đề tài kiến nghị một số vấn đề nhằm hoàn thiện mô hình cũng như nâng cao khả năng ứng dụng kết quả của mô hình trong thời gian tới, bao gồm: (1) Về thu thập số liệu sử dụng cho mô hình kinh tế lượng vĩ mô; (2) Đầu tư phát triển nguồn nhân lực nhằm nâng cao khả năng ứng dụng và hoàn thiện mô hình kinh tế lượng vĩ mô tại Việt Nam; (3) Về phần mềm ứng dụng phục vụ cho việc xây dựng mô hình kinh tế lượng vĩ mô; (4) Về cơ chế thực hiện; và (5) Một số khuyến nghị khác như Kết hợp kết quả mô hình với ý kiến của các chuyên gia; Hỗ trợ tài chính; Lựa chọn lĩnh vực ứng dụng….

6. Kết luận

Công tác thông tin và dự báo kinh tế đang có vai trò ngày càng quan trọng trong quá trình quản lý và điều hành nền kinh tế vì đây là đầu vào không thể thiếu đối với các cơ quan quản lý nhà nước, các cơ quan hoạch định chính sách khi ban hành các chính sách, cơ chế để điều tiết và quản lý nền kinh tế, định hướng nền kinh tế đi đúng quỹ đạo, sử dụng tối ưu các nguồn lực phát triển, đối phó với những cú “sốc”, bình ổn kinh tế vĩ mô...

Việt Nam đang trong quá trình chuyển đổi từ nền kinh tế tập trung quan liêu bao cấp sang nền kinh tế thị trường, theo đó, nền kinh tế đang có những thay đổi lớn. Các cơ quan quản lý nhà nước của Việt Nam cần nắm bắt, hiểu rõ xu thế vận động của nền kinh tế, đồng thời, cần xem xét, đánh giá những tác động từ bên ngoài khi kinh tế Việt Nam đang ngày càng hội nhập sâu, rộng vào kinh tế toàn cầu và khu vực. Điều này có thể thực hiện được thông qua công cụ phân tích định lượng, các mô hình kinh tế, bao gồm các mô hình kinh tế lượng vĩ mô. Tương tự như nhiều nước phát triển và đang phát triển, các mô hình kinh tế lượng vĩ mô đã và đang được tìm hiểu, ứng dụng tại Việt Nam và được đánh giá là một trong những công cụ hữu ích nhất giúp lượng hóa những thay đổi trong nền kinh tế, đánh giá tác động của các chính sách điều hành kinh tế. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cả về lý luận và thực tiễn cần tiếp tục nghiên cứu, làm rõ để việc xây dựng, vận hành các mô hình kinh tế lượng vĩ mô ở Việt Nam phát huy tối đa tác dụng, giúp ích cho quá trình quản lý, điều hành của Đảng và Nhà nước.

Trong quá trình thực hiện đề tài, Nhóm nghiên cứu đã cố gắng làm rõ đối tượng nghiên cứu, đáp ứng các yêu cầu của đề tài. Các kết quả cụ thể Nhóm nghiên cứu đã đạt được bao gồm: (1) Làm rõ hơn những khái niệm về kinh tế lượng; đặc điểm của các mô hình kinh tế lượng; khái niệm, phân loại, ứng dụng, ưu nhược điểm của mô hình kinh tế lượng vĩ mô; (2) Ứng dụng trực tiếp lý thuyết xây dựng mô hình kinh tế lượng vĩ mô vào thực tiễn nền kinh tế Việt Nam khi xây dựng và vận hành thành công mô hình VN-Macro 2009 giúp lượng hóa các mối quan hệ trong nền kinh tế, tạo cơ sở để phân tích các chính sách kinh tế vĩ mô, xây dựng các kịch bản dự báo kinh tế trong trung và dài hạn... Trên cơ sở đó, nhóm nghiên cứu cũng rút ra những bài học rất hữu ích từ thực tế xây dựng và vận hành mô hình; (3) Trên cơ sở phân tích thực trạng phát triển, ứng dụng các mô hình kinh tế lượng trong nước và quốc tế, Nhóm nghiên cứu đề tài mạnh dạn đề xuất một số kiến nghị, giải pháp để phát huy hơn nữa vai trò và tính hữu ích của các mô hình kinh tế lượng tại Việt Nam (về số liệu, về nguồn nhân lực, tài chính, cơ chế chính sách thực hiện).

Tuy nhiên, do còn hạn chế về nguồn lực, về thời gian, về kinh nghiệm nên việc thực hiện đề tài vẫn tồn tại một số hạn chế nhất định, rất cần có sự đóng góp ý kiến của các chuyên gia kinh tế và những nhà nghiên cứu, đặc biệt là trong việc cải thiện hơn nữa các phương trình ước lượng, phân tích sâu hơn những kết quả chạy mô hình và đối chiếu với nền kinh tế trong thực tế, cải thiện khả năng dự báo của mô hình...

Nhóm nghiên cứu hy vọng những kết quả nghiên cứu của đề tài sẽ làm rõ thêm những vấn đề lý luận và thực tiễn xây dựng và phát triển các mô hình kinh tế lượng vĩ mô ở Việt Nam. Kết quả chạy mô hình Vn-Macro 2009 sử dụng các thông tin được cập nhật đến năm 2010 hy vọng có thể cung cấp những thông tin tham khảo hữu ích cho Bộ Kế hoạch và Đầu tư và Chính phủ trong việc quản lý và điều hành nền kinh tế, cũng như ứng dụng trực tiếp vào việc thực hiện chức năng nhiệm vụ của Trung tâm Thông tin và Dự báo Kinh tế - xã hội Quốc gia. Thông qua việc nghiên cứu, tìm hiểu và thực hiện đề tài, năng lực phân tích, dự báo của đội ngũ cán bộ Trung tâm cũng có được những bước tiến, đặc biệt đối với những cán bộ trẻ./.

Xem toàn văn báo cáo đề tài tại: Thư viện NCIF

Trích nguồn:NCIF
Tác giả: BBT
  Email    In


 

Bình luận

Mã xác nhận:
Nhập mã xác nhận:
 

Số lượt truy cập : 1097202