Nghiên cứu > Đề tài khoa học > Đề tài cấp Bộ

Đánh giá tác động của lao động di cư nông thôn – thành thị tới mức sống hộ gia đình nông thôn Việt Nam

Cập nhật lúc: 22/08/2016 01:00:00 PM

Chủ nhiệm đề tài: Thạc sĩ Phạm Thị Thu Phương

Năm thực hiện: 2012

1. Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu chính của đề tài nghiên cứu là 1) Tìm hiểu về thực trạng hiện tượng lao động di cư nông thôn - thành thị trong những năm gần đây ở Việt Nam; 2) Đánh giá tác động của hiện tượng kinh tế - xã hội này tới mức sống hộ gia đình nông thôn; 3) Đưa ra những đề xuất chính sách hướng tới mục tiêu nâng cao mức sống của người dân và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội nói chung.

2. Phương pháp nghiên cứu

Để thực hiện đề tài, nhóm nghiên cứu sử dụng kết hợp nhiều phương pháp nghiên cứu khác nhau. Phương pháp tổng hợp và phân tích được sử dụng trong nghiên cứu tài liệu thứ cấp về lý thuyết di cư và kết quả từ các nghiên cứu thực nghiệm trước kia về di cư và tác động của nó. Phương pháp thống kê được sử dụng trong phân tích số liệu để nghiên cứu mối tương quan và tác động của hiện tượng lao động di cư nông thôn- thành thị tới sự thay đổi mức sống hộ nông thôn. Phần phân tích này sẽ sử dụng các thống kê mô tả, thống kê tương quan và việc lựa chọn sử dụng một số mô hình hồi quy trong phân tích số liệu và mối tương quan giữa các biến quan tâm. Phương pháp chuyên gia nhằm thu thập những ý kiến, nhận xét, nhận định và phân tích mang tính chuyên môn cao về những lĩnh vực có liên quan tới đề tài từ các cơ quan và tổ chức khác nhau.

3. Triển vọng áp dụng nghiên cứu

* Hiệu quả kinh tế: Kết quả của đề tài nghiên cứu sẽ chỉ ra những tác động tích cực và tiêu cực của lao động di cư đối với mức sống hộ gia đình nông thôn. Việc hiểu rõ thực tế sẽ giúp các nhà quản lý định hướng phát triển để phát huy tối đa những tác động tích cực, thúc đẩy hiệu ứng lan tỏa được rộng khắp hơn. Hiệu quả về mặt kinh tế sẽ rõ nét hơn và lâu dài hơn đối với hộ gia đình nông thôn và cộng đồng nông thôn nói chung.

* Hiệu quả xã hội: Việc ổn định và nâng cao mức sống hộ gia đình nông thôn là một mục tiêu dài hạn của Việt Nam. Lao động di cư nông thôn - thành thị là một kênh để có thể thực hiện mục tiêu này. Do đó, đề tài nghiên cứu sẽ giúp các nhà hoạch định và quản lý đề ra những chính sách phù hợp đối với lao động di cư, vừa phát triển kinh tế, vừa đảm bảo ổn định xã hội.

4. Kết cấu của đề tài

Nội dung: Để thực hiện những mục tiêu trên, đề tài sẽ triển khai nghiên cứu những nội dung chính sau đây:

Phần 1. Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn của hiện tượng lao động di cư nông thôn - thành thị thông qua việc điểm qua những lý thuyết chính về di cư, tác động của di cư nông thôn - thành thị và phân tích thực trạng hiện tượng này ở Việt Nam trong thời gian qua.

Phần 2. Đánh giá tác động của lao động di cư nông thôn - thành thị tới mức sống hộ gia đình nông thôn. Việc đánh giá được thực hiện trên cơ sở phân tích số liệu sơ cấp (số liệu thô) từ cuộc Điều tra Mức sống hộ gia đình năm 2008 (và có so sánh với số liệu 2006). Điều tra Mức sống hộ gia đình là cuộc điều tra mang tính đại diện cho cả nước do Tổng cục Thống kê tiến hành. Tính đại diện được đảm bảo cho các tỉnh thành, vùng miền và nông thôn - thành thị.

Phần 3. Trên cơ sở điểm qua kinh nghiệm thực tiễn ở một số nước trong quản lý lao động di cư, phần này của đề tài sẽ đưa ra một số đề xuất nhằm phát huy những ảnh hưởng tích cực và hạn chế những ảnh hưởng tiêu cực của hiện tượng này đối với hộ nông thôn và cộng đồng nông thôn.

5. Kết quả nghiên cứu của Đề tài

Các kết quả phân tích của đề tài cho thấy một phần tác động tích cực của lao động di cư nông thôn - thành thị đối với mức sống hộ gia đình tại nông thôn. Kết quả này cũng tương đồng với nghiên cứu được tiến hành tại một số nước đang phát triển khác như Trung Quốc hay Mexico. Việc di cư đóng góp đáng kể cho tổng thu nhập của hộ và giúp hộ dễ dàng hơn trong việc phân bổ tài chính cho các mục chi tiêu thiết yếu của hộ. Dù việc có người ra đi tác động tiêu cực tới thu nhập từ nông nghiệp của hộ nhưng thông qua tiền gửi về di cư lại có tác động tích cực tới mức sống hộ. Nhiều chuyên gia cũng cho rằng, thông thường thì tiền gửi về có thể bù đắp cho tác động tiêu cực do di cư gây ra. Tác động tích cực của lao động di cư nông thôn - thành thị (thông qua tiền gửi về) được khẳng định với độ tin cậy cao do đề tài sử dụng kết hợp nhiều phương pháp khác nhau và các phương pháp đều cho ra kết quả thống nhất. Đóng góp của đề tài thể hiện ở việc cung cấp thêm bằng chứng về tác động tích cực của lao động di cư nông thôn - thành thị tới mức sống hộ gia đình dựa trên số liệu Điều tra mức sống hộ gia đình mới nhất. Việc kết hợp sử dụng nhiều phương pháp định lượng khác nhau cũng là một cái mới nhằm đưa ra những nhận định tin cậy và khoa học. Ngoài ra, đề tài cũng mở rộng thêm một bước hướng tiếp cận của Lucas khi đánh giá tác động của di cư tới mức sống của hộ chứ không chỉ dừng lại ở ba khía cạnh tác động của di cư nói chung.

Bên cạnh những đóng góp, đề tài còn một số hạn chế. Đề tài sử dụng số liệu đại diện cho cả nước nhưng kết quả suy rộng cho tổng thể cần phải được tiến hành một cách thận trọng do hạn chế về biến số dẫn tới mẫu còn lại để phân tích không lớn. Hạn chế của số liệu là bỏ qua một lượng lớn những người di cư dưới 6 tháng và các hộ gia đình di cư. Do đặc điểm của việc chọn mẫu trong Điều tra mức sống hộ gia đình, điều tra chỉ lựa chọn các hộ gia đình thực tế cư trú trên địa bàn xã hoặc phường và những người mới di chuyển khỏi hộ ra khu vực thành thị ít nhất 6 tháng. Ngoài ra, những kết quả phân tích có được không hàm ý mối quan hệ nhân quả vốn chỉ có thể xem xét được trong các điều tra đặc thù, trong đó các yếu tố khác có tác động đến mức sống hộ đều được kiểm soát. Kết quả rút ra của đề tài sẽ được khẳng định hơn nếu nhóm đề tài có cơ hội ứng dụng kết hợp các phương pháp và kỹ thuật khác như mô hình biến công cụ, xây dựng hệ số Gini…Đây cũng chính là gợi ý về mặt phương pháp cho các nghiên cứu tiếp theo về chủ đề này.

Ngoài việc ứng dụng nhiều phương pháp phân tích khác, nhóm tác giả cũng gợi ý một số nội dung cần được nghiên cứu thêm trong lĩnh vực này. Thứ nhất, đi sâu phân tích các cách thức mà di cư trong nước có thể đóng góp vào sự phát triển của cộng đồng nơi đi. Dựa trên các kết quả nghiên cứu để xây dựng các chính sách và thiết kế cách chương trình nhằm đẩy mạnh các lợi ích của việc di cư. Thứ hai, hai lĩnh vực quan trọng cần nghiên cứu, phân tích thêm là tác động thứ nhất và thứ ba theo gợi ý của Lucas bao gồm tác động của việc xuất cư và tác động của việc trở về. Muốn vậy, cần có những điều tra, nghiên cứu chuyên sâu về tác động của di cư tới hộ gia đình nông thôn để xem xét được một cách toàn diện các tác động này. Đây cùng với các nghiên cứu chuyên sâu về tác động nhiều chiều của lao động di cư nông thôn - thành thị tới nơi đi là những lĩnh vực còn chưa được quan tâm nhiều từ giới nghiên cứu trong lĩnh vực di cư tại Việt Nam./.

Xem toàn văn nghiên cứu tại: Thư viện NCIF

Trích nguồn:NCIF
Tác giả: BBT
  Email    In


 

Bình luận

Mã xác nhận:
Nhập mã xác nhận:
 

Số lượt truy cập : 1097202