Nghiên cứu > Đề tài khoa học > Đề tài cấp Bộ

Phân tích định lượng để tìm ra nguyên nhân nhập siêu cao và kéo dài của nền kinh tế Việt Nam

Cập nhật lúc: 15/08/2016 09:09:00 AM

Chủ nhiệm đề tài: TS. Lương Văn Khôi

Năm thực hiện: 2012

Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu: Xác định những nguyên nhân chủ yếu khiến tình trạng nhập siêu cao và kéo dài của nền kinh tế Việt Nam qua việc phân tích một số nhân tố phía cung và phía cầu.

Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu sử dụng trong đề tài nghiên cứu khoa học này chủ yếu là phương pháp định lượng, song để làm cơ sở cho phương pháp phân tích định lượng sâu, Đề tài sử dụng cả phương pháp tiếp cận sản phẩm.

Đối với cách tiếp cận vĩ mô và ngành, trước tiên các ngành sản phẩm trong các Bảng IO được sử dụng trong Đề tài được nhóm lại thành ma trận 34 ngành sản phẩm tổng hợp. Từ ma trận này bằng kỹ thuật nhân ma trận Đề tài xác định được Bảng Ma trận sử dụng sản phẩm nhập khẩu cho tiêu dùng trung gian. Với nhiều phép biến đổi, cộng, trừ và nhân ma trận, Đề tài đã xác định được ma trận Leontief – Non competitive. Đây là cơ sở cho phần định lượng để tính toán các hệ số/chỉ số cần xác định trong Đề tài.

Đối với cách tiếp cận vĩ mô và ngành, Đề tài phân rã cầu nhập khẩu theo các yếu tố cầu trong nước và định lượng được yếu tố nào có tính chất quyết định đến cầu nhập khẩu.

Với cách tiếp cận vi mô – xem xét từ phía cung, Đề tài sử dụng phương pháp phi tham số với việc sử dụng các mô hình định lượng của phương pháp phân tích bao dữ liệu (DEA) đối với bộ số liệu điều tra doanh nghiệp của TCTK năm 2007 để định lượng được mức độ hiệu quả phân bổ và sử dụng nguồn lực đầu vào của các doanh nghiệp trong các ngành có chỉ số kích thích nhập khẩu cao (lớn hơn 1) và cơ bản là có xu hướng ngày càng tăng cao vào kéo dài.

Ngoài ra, Đề tài cũng áp dụng phương pháp mô tả thống kê, phân tích hệ thống, phương pháp so sánh và phương pháp chuyên gia. Trong phân tích tình hình thương mại Việt Nam theo phương pháp sản phẩm và phần phân tích và kiến nghị chính sách.

Ý nghĩa khoa học của đề tài

Đề tài đã làm rõ các nguyên nhân của tình trạng nhập siêu cao và kéo dài của kinh tế Việt Nam ở 4 cấp độ bao gồm sản phẩm, vĩ mô và ngành, và vi mô. Sản phẩm nghiên cứu là tài liệu tham khảo có giá trị đối với giới nghiên cứu. Bên cạnh đó, kết quả nghiên cứu cũng sẽ mở ra hướng nghiên cứu mới trong việc giải quyết các vấn đề bằng việc sử dụng kết hợp nhiều phương pháp và cách tiếp cận khác nhau. Kết quả nghiên cứu của Đề tài là bộ tài liệu tham khảo quan trọng cho các cơ quan nghiên cứu, các trường đại học và các cơ quan hoạch định chính sách vĩ mô, đặc biệt là chính sách thương mại, chính sách ngành và sản phẩm và chính sách phát triển doanh nghiệp.

Kết quả nghiên cứu của đề tài

Đề tài này sử dụng kết hợp ba cách tiếp cận bao gồm: cách tiếp cận sản phẩm; cách tiếp cận vĩ mô và ngành; và cách tiếp cận vi mô. Đối với cách tiếp cận vĩ mô và ngành, Đề tài xem xét từ cách tiếp từ phía cầu của nền kinh tế thông qua nghiên cứu cấu trúc của nền kinh tế bằng việc sử dụng kỹ thuật phân tích các Bảng IO. Cách tiếp cận sau có những điểm mới so với các nghiên cứu hiện có là xem xét từ 34 ngành kinh tế, tính hệ số lan tỏa kinh tế; tính chỉ số kích thích nhập khẩu và tác động của các thành phần cầu đến nhập khẩu. Đây là cơ sở cho phần phân tích nguyên nhân nhập siêu cao và kéo dài của nền kinh tế Việt Nam từ cách tiếp cận vi mô.

Một trong những điểm mới nổi bật của Đề tài là với pháp tiếp cận sản phẩm, Đề tài đã chỉ ra nhóm hàng công nghiệp, đặc biệt là nhóm hàng có hàm lượng công nghệ trung bình và thấp là nguyên nhân gây nhập siêu cao và kéo dài của nền kinh tế Việt Nam. Phân tích nhóm hàng theo mục đích sử dụng thì nhóm hàng bán thành phẩm là nguyên nhân sâu xa của tình trạng nhập siêu cao và kéo dài của nền kinh tế Việt Nam. Điều nghiêm trọng ở đây là việc nhập khẩu nhóm hàng bán thành phẩm vào Việt Nam nếu dùng để lắp ráp hoặc chỉ qua công đoạn đơn giản để hoàn thiện sản phẩm hàng hóa để tiêu thụ trong nước sẽ khiến Nhà nước thất thu thuế do nhập khẩu nhóm hàng này thấp hơn hàng nguyên chiếc, sẽ lấn át hàng hóa trong nước và khiến các doanh nghiệp trong nước khó có thể chống đỡ nổi trươc sức cạnh tranh của nhóm hàng nhập khẩu này. Có lẽ đây là cách trốn thuế tinh vi cả các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Ngoài ra, việc nhóm hàng này được nhập khẩu để sản xuất hàng xuất khẩu. Điều này cho thấy nền sản xuất trong nước quá yếu kém, phụ thuộc chủ yếu vào hàng hóa nước ngoài. Phát hiện này được minh họa bởi phương pháp tiếp cận vĩ mô và ngành.

Điểm mới của đề tài hay tính độc đáo của đề tài này là không chỉ dừng lại ở việc chỉ ra ngành kinh tế gây nhập siêu cao và kéo dài của Việt Nam như các nghiên cứu hiện có sử dụng mô hình IO mà còn đi sâu hơn một bước nữa là tiến hành phân tích vi mô bằng các mô hình phi tham số để chỉ ra nguyên nhân sâu xa chủ yếu khiến những ngành đó có nhu cầu nhập khẩu cao bằng việc ứng dụng phương pháp phi tham số cho việc phân tích số liệu điều tra doanh nghiệp của các ngành đó. Đề tài tiến hành định lượng hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp trong các ngành đó để thấy được mức độ hiệu quả trong phân bổ và sử dụng nguồn lực đầu vào của các doanh nghiệp, mức độ tiêu hao và nhu cầu về đầu vào lớn của các ngành có chỉ số kích thích nhập khẩu có xu hướng ngày càng tăng và kéo dài. Kết quả của phương pháp tiếp cận vi mô lại một lần nữa chứng minh kết quả từ phương pháp tiếp cận sản phẩm, cụ thể là do Việt Nam nhập khẩu chủ yếu máy móc thiết bị có trình độ trung bình thấp, chủ yếu từ thị trường Trung Quốc,... tiêu hao nhiều đầu vào nên ảnh hưởng lớn hiệu quả phân bổ và sử dụng nguồn lực đầu vào.

Xem toàn văn nghiên cứu tại: Thư viện NCIF

 

Trích nguồn:NCIF
Tác giả: BBT
  Email    In


 

Bình luận

Mã xác nhận:
Nhập mã xác nhận:
 

Số lượt truy cập : 1097202