Tin Kinh tế- xã hội  > Kinh tế thế giới > ASEAN

Một số kết quả nổi bật tại hội nghị cấp cao Asean lần thứ 28 -29 và các hội nghị liên quan

Cập nhật lúc: 03/10/2016 12:00:00 AM

Từ ngày 6 - 8/9, Hội nghị trong khuôn khổ Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 28 - 29 (ASEAN 28-29), Hội nghị cấp cao Đông Á lần thứ 11 (EAS- 11) và các hội nghị liên quan  đã diễn ra tại Thủ đô Viêng Chăn, Lào. Đây là các hội nghị cấp cao đầu tiên của ASEAN và giữa ASEAN với các nước đối tác kể từ khi Cộng đồng ASEAN được chính thức thành lập ngày 31/12/2015.

Với chủ đề “Đưa Tầm nhìn thành hiện thực vì một Cộng đồng ASEAN năng động”, Hội nghị cấp cao ASEAN 28-29 đã kết thúc thành công với việc ra Tuyên bố Chủ tịch Hội nghị, trong đó: (i) Thứ nhất, khẳng định quyết tâm triển khai hiệu quả, toàn diện Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2025; kêu gọi các nước thành viên đoàn kết, thống nhất, đề cao ý thức Cộng đồng, kết hợp hài hòa giữa lợi ích quốc gia với lợi ích chung, nâng cao hiệu quả thực thi các cơ chế hợp tác hiện có, tăng cường sức mạnh tổng hợp của ASEAN. Nội dung này đã được các nhà lãnh đạo ASEAN đặc biệt nhấn mạnh tại hội nghị bởi đây là điều kiện tiên quyết cho thành công của tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN, là nền tảng để ASEAN khẳng định và phát huy vai trò, trách nhiệm trong xử lý các vấn đề liên quan hòa bình, an ninh và ổn định khu vực, nâng cao hình ảnh và uy tín của Cộng đồng ASEAN. Thứ hai, hoan nghênh những tiến triển đạt được trong triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN và các kế hoạch tổng thể trên cả 3 trụ cột, trong đó đánh giá cao việc ASEAN đã xác định và cụ thể hóa các ưu tiên theo từng giai đoạn, thiết lập cơ chế giám sát nâng cao hiệu quả và tiến độ thực thi; hoan nghênh những tiến triển đã đạt được trong thực hiện Kế hoạch tổng thể Chính trị-an ninh, với 140 trong tổng số 290 dòng hành động đang được triển khai, trong đó có nhiều dòng hành động được thực hiện hiệu quả, như việc khởi động xây dựng quy trình chuẩn về hỗ trợ lãnh sự dành cho công dân ASEAN ở nước thứ 3, thành lập Trung tâm quân y ASEAN, tổ chức các cuộc diễn tập về cứu trợ thiên tai, an ninh biển, chống khủng bố, gìn giữ hòa bình trong khuôn khổ Hội nghị bộ trưởng Quốc phòng ASEAN mở rộng (ADMM+). Đối với Kế hoạch tổng thể về Kinh tế, nhiều kế hoạch hành động mới giai đoạn 2016-2025 đã được xây dựng ở hầu hết các kênh chuyên ngành như đầu tư, thuận lợi hóa thương mại, giao thông vận tải, doanh nghiệp vừa và nhỏ, du lịch, khoa học công nghệ, nông-lâm nghiệp.... Nhiều nước thành viên đã hối thúc Cộng đồng cần có thêm các biện pháp cụ thể để nâng cao tính cạnh tranh của các doanh nghiệp ASEAN, thuận lợi hóa hơn nữa các hoạt động thương mại, đầu tư, phát triển thị trường lao động, du lịch, qua đó phục vụ tốt hơn nữa lợi ích của người dân, doanh nghiệp trong Cộng đồng ASEAN. Đối với Kế hoạch tổng thể về văn hóa-xã hội, việc thông qua và triển khai các Chiến lược hành động giai đoạn mới về lao động, giáo dục, môi trường, y tế, quản lý thiên tai; xây dựng Hướng dẫn của ASEAN về trách nhiệm xã hội của công ty đối với lao động, vận hành Viện Kinh tế Xanh ASEAN... đã mang lại những kết quả đáng khích lệ, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống người dân và xây dựng bản sắc ASEAN. Thứ ba, cam kết tiếp tục quyết tâm và nỗ lực triển khai đầy đủ và hiệu quả Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2025 và các kế hoạch tổng thể hướng tới Cộng đồng ASEAN ngày càng liên kết chặt chẽ, dựa trên luật lệ và lấy người dân làm trung tâm. Đồng thời, các nhà lãnh đạo ASEAN đánh giá cao việc gắn kết triển khai Tầm nhìn 2025 với Chương trình Nghị sự 2030 của Liên hợp quốc về phát triển bền vững, coi đây là ưu tiên quan trọng, nhất trí sẽ xem xét xác định các lĩnh vực ưu tiên và xây dựng lộ trình để thúc đẩy các thành tố tương đồng trong hai văn kiện chiến lược này. Thứ tư, các nhà lãnh đạo ASEAN đã ký và thông qua Kế hoạch tổng thể Kết nối ASEAN 2025 và Kế hoạch công tác sáng kiến Hội nhập ASEAN (IAI) giai đoạn 3 về thu hẹp khoảng cách phát triển; nhấn mạnh ý nghĩa và tầm quan trọng của việc thông qua các văn kiện này nhằm thúc đẩy phát triển toàn diện, đồng đều; hỗ trợ các nước Campuchia, Lào, Myanmar và Việt Nam (CLMV) hội nhập hiệu quả hơn. Thứ năm, nhất trí tiếp tục nâng cao hiệu quả hoạt động của bộ máy tổ chức ASEAN, nhất là trong việc phân định rõ chức năng, vai trò giữa các cơ quan, tăng cường điều phối trên các vấn đề liên ngành; theo đó, giao các quan chức cao cấp (SOM- ASEAN) và Ủy ban các Đại diện thường trực ASEAN (CPR) nghiên cứu khả năng cập nhật Hiến chương ASEAN nhằm bảo đảm ASEAN đáp ứng tốt hơn các yêu cầu của giai đoạn mới. Thứ sáu, hoan nghênh tiến triển trong quan hệ giữa ASEAN với các đối tác, ghi nhận đã có 86 đối tác cử đại sứ tại ASEAN và 50 Ủy ban ASEAN ở nước ngoài; nhất trí ASEAN cần tiếp tục chính sách đối ngoại rộng mở, tăng cường hợp tác với các đối tác trên cơ sở tôn trọng lẫn nhau và cùng có lợi, duy trì vai trò trung tâm của ASEAN trong xây dựng cấu trúc khu vực; hoan nghênh Iran, Ai Cập, Chile, Ma-rốc tham gia Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác (TAC); Thụy Sĩ trở thành Đối tác đối thoại và Đức trở thành đối tác phát triển.

Tại các hội nghị cấp cao ASEAN+1ASEAN+3, các nhà lãnh đạo ASEAN với các nước đối tác đã: (i) Thứ nhất, tái khẳng định tầm quan trọng của Cơ chế ASEAN+1, ASEAN+3 trong việc thúc đẩy hòa bình, ổn định và phát triển; cam kết tăng cường các cơ chế hợp tác song phương, đa phương và các liên kết khu vực, coi đây là nền tảng hướng tới mục tiêu dài hạn về Cộng đồng Đông Á. (ii) Thứ hai, khuyến khích tiếp tục thực hiện các kế hoạch công tác và các khuyến nghị của Nhóm Tầm nhìn Đông Á II (EAVG II) nhằm đưa hợp tác của ASEAN+1 và ASEAN+3 lên tầm cao mới. (iii) Thứ ba, hoan nghênh việc đa phương hóa Sáng kiến Chiang Mai (CMIM), sáng kiến văn phòng Nghiên cứu kinh tế vĩ mô ASEAN+3 (AMRO), Sáng kiến thị trường trái phiếu châu Á (ABMI), Cơ cấu đầu tư đảm bảo tín dụng (CGIF); khẳng định các sáng kiến trên đã góp phần duy trì ổn định, an toàn của hệ thống tài chính khu vực. (iv) Thứ tư, bày tỏ vui mừng nhận thấy an ninh lương thực được đảm bảo thông qua việc thực hiện Quỹ dự trữ gạo khẩn cấp (APTERR). Thứ năm đáng chú ý, Hội nghị cấp cao ASEAN - Trung Quốc để lại dấu ấn đậm nét với việc hai bên thông qua 4 văn kiện quan trọng gồm: Tuyên bố chung về áp dụng Bộ Quy tắc ứng xử tránh va chạm bất ngờ trên biển ở Biển Đông (CUES), Tài liệu hướng dẫn vận hành đường dây nóng giữa các quan chức ngoại giao cấp cao ASEAN -Trung Quốc nhằm xử lý các tình huống hàng hải khẩn cấp, Tuyên bố Chủ tịch Hội nghị thượng đỉnh kỷ niệm 25 năm thiết lập quan hệ đối tác đối thoại ASEAN - Trung Quốc và Tuyên bố chung về hợp tác năng lực sản ASEAN - Trung Quốc.

Tại hội nghị cấp EAS-11: Lãnh đạo ASEAN và các đối tác đã thảo luận việc triển khai Tuyên bố kỷ niệm 10 năm thành lập EAS (thông qua vào tháng 11/2015), trong đó có các biện pháp tăng cường EAS như lập cơ chế Ủy ban các Đại diện thường trực tại ASEAN CPR+8 tại Jakarta (Indonesia) và thành lập Bộ phận EAS trong Ban Thư ký ASEAN. Hội nghị thông qua Tuyên bố EAS về chống phổ biến vũ khí hạt nhân và Tuyên bố EAS về người di cư và nạn buôn người. Các nhà lãnh đạo ASEAN và đối tác cũng trao đổi nhiều vấn đề cùng quan tâm như tình hình Bán đảo Triều Tiên, Trung Đông, Biển Đông, các thách thức đang nổi lên như khủng bố, buôn bán người, di cư, tội phạm xuyên quốc gia, an ninh biển, biến đổi khí hậu, thiên tai; cam kết đẩy mạnh hơn nữa việc xây dựng và chia sẻ các chuẩn mực trong quan hệ giữa các quốc gia trong khu vực như TAC, Hiệp ước Đông Nam Á không có Vũ khí Hạt nhân (SEANWFZ), DOC… Nhân dịp này, các nhà lãnh đạo ASEAN đã hoan nghênh việc Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN ra Tuyên bố kỷ niệm 40 năm TAC, đề cao tầm quan trọng cũng như các mục tiêu và nguyên tắc của TAC và chấp thuận đề nghị tham gia TAC của Chile, Iran, Maroc và Ai Cập.

Vấn đề Biển Đông tiếp tục là chủ đề nóng và được nêu trong các văn kiện của các hội nghị trên cơ sở nội dung đã thống nhất trong Thông cáo chung Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 49 (AMM-49). Tại Hội nghị cấp cao ASEAN 28-29, mặc dù gặp không ít thách thức trong việc duy trì đoàn kết, thống nhất nội khối về vấn đề Biển Đông, song nhờ nỗ lực điều phối của Lào và sự tích cực của một số nước thành viên, Hội nghị đã ra Tuyên bố Chủ tịch với nội dung Biển đông  cơ bản phát huy được kết quả AMM-49, trong đó các nhà lãnh đạo ASEAN: (i) khẳng định tầm quan trọng của việc duy trì hòa bình, ổn định, tự do, an ninh, an toàn hàng hải và hàng không ở Biển Đông; (ii) Bày tỏ quan ngại sâu sắc trước diễn biến tình hình gần đây; ghi nhận quan ngại của một số nhà lãnh đạo ASEAN về hoạt động cải tạo và các hoạt động leo thang khác ở Biển Đông; nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phi quân sự và tự kiềm chế các hoạt động, bao gồm cả hoạt động cải tạo; (iii) Kêu gọi giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình trên cơ sở luật pháp quốc tế, trong đó có UNCLOS-1982, tôn trọng đầy đủ các tiến trình pháp lý và ngoại giao liên quan, không đe dọa và sử dụng vũ lực; kêu gọi thực thi đầy đủ và hiệu quả DOC; đẩy mạnh các nỗ lực để sớm hoàn thành COC như tăng cường tần suất tổ chức các hội nghị SOM ASEAN - Trung Quốc, hội nghị nhóm làm việc chung về thực thi DOC; (iv) Hoan nghênh Tuyên bố chung của Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN - Trung Quôc về thực thi đầy đủ DOC, Tuyên bố chung về áp dụng CUES và Tài liệu hướng dẫn vận hành đường dây nóng giữa các quan chức ngoại giao ASEAN - Trung Quốc nhằm xử lý các tình huống hàng hải khẩn cấp. Kết quả đạt được về vấn đề Biển Đông, nhất là việc ASEAN và Trung Quốc thông qua Tuyên bố chung về áp dụng CUES và vận hành đường dây nóng ứng phó các tình huống khẩn cấp trên biển sẽ tạo ra một kênh giúp giảm căng thẳng. Tại Hội nghị cấp cao ASEAN+1, ASEAN+3, EAS-11, Trung Quốc tiếp tục phản đối sự can dự của các nước ngoài khu vực vào vấn đề Biển Đông; cho rằng giải quyết vấn đề Biển Đông phải thông qua đàm phán song hương giữa các bên có liên quan tranh chấp trực tiếp. Mỹ chủ động đề cập mạnh mẽ vấn đề Biển Đông tại Hội nghị thượng đỉnh ASEAN – Mỹ, EAS-11 cũng như trong các cuộc gặp cấp cao bên lề, trong đó kêu gọi duy trì hòa bình, ổn định, tự do thương mại, an ninh, an toàn hàng hải và hàng không ở khu vực; đề nghị đích danh Trung Quốc tuân thủ phán quyết của Tòa Trọng tài, tránh gây căng thẳng trên thực địa, giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, theo luật pháp quốc tế. Australia khẳng định có lợi ích quan trọng ở Biển Đông; kêu gọi tất cả các bên tuân thủ phán quyết của Tòa Trọng tài; hôi thúc các bên kiềm chế, tránh hành động khiêu khích và vận dụng phán quyết trong đàm phán giải quyết tranh chấp. Nhật Bản dù không đề cập đích danh Trung Quốc, song phản đối mạnh việc đơn phương thay đổi nguyên trạng, kêu gọi phi quân sự hóa Biển Đông; cho rằng cộng đồng quốc tế phải hợp tác để cùng nhau giải quyết vân đề này.

Hội nghị cấp cao ASEAN 28-29 và các hội nghị liên quan đã thành công tốt đẹp, nhất là trong việc thúc đẩy triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2025 và nâng cao hiệu quả hợp tác giữa ASEAN với các đối tác. Trước khi bế mạc, Lào đã chính thức chuyển giao chức Chủ tịch ASEAN 2017 cho Philippines. Tại các hội nghị, Việt Nam đã tỏ rõ là một thành viên tích cực và có trách nhiệm trong việc củng cố đoàn kết nội khối; đi đầu trong việc triển khai toàn diện các mục tiêu chung của ASEAN vì hòa bình, ổn định và hợp tác cùng phát triển thịnh vượng của khu vực nói riêng và thế giới nói chung./.

---------------------------------------------------------------

Nguồn: Nghiên cứu tổng hợp từ các văn kiện hội nghị và báo chí

Trích nguồn:NCIF
Tác giả: Nguyễn Thị Hồng
  Email    In


 

Bình luận

Mã xác nhận:
Nhập mã xác nhận:
 

Tìm kiếm

Số lượt truy cập : 1097202