Tin Kinh tế- xã hội  > Kinh tế thế giới > ASEAN

Kết quả nổi bật tại hội nghị bộ trưởng ngoại giao ASEAN lần thứ 49 và các hội nghị liên quan

Cập nhật lúc: 09/09/2016 04:15:00 PM

Từ ngày 24-26/7, tại thủ đô Viên chăn, Lào đã diễn ra Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 49 (AMM-49) với sự tham gia của Bộ trưởng Ngoại giao 10 nước ASEAN, Tổng thư ký ASEAN, các quan chức cấp cao ASEAN. Tham dự AMM-49 còn có Bộ trưởng Ngoại giao Timor Leste, Papua New Guinea và Na Uy với tư cách khách mời của Lào - nước Chủ tịch ASEAN 2016. Cùng thời gian này, ASEAN cũng tổ chức các hội nghị cấp bộ trưởng có liên quan, trong đó có hội nghị giữa ASEAN với 10 đối tác chủ chốt (Trung Quốc, Mỹ, Nhật Bản, Ấn Độ, Hàn Quốc, Australia, New Zealand, Liên minh châu Âu, Canada) và 3 diễn đàn khu vực do ASEAN sáng lập và đóng vai trò chủ đạo là ASEAN+3, ARF và EAS. Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh dẫn đầu đoàn Việt Nam tham dự các Hội nghị quan trọng này. Có thể nói Hội nghị AMM-49 và các hội nghị liên quan tại Viên chăn là các hội nghị cấp Bộ trưởng quan trọng nhất trong năm 2016 của ASEAN, vì chương trình nghị sự bao trùm mọi lĩnh vực hợp tác, từ chính trị - an ninh tới kinh tế, văn hóa - xã hội, đồng thời là sự chuẩn bị cho Hội nghị cấp cao ASEAN và các hội nghị cấp cao liên quan trong năm nay.

Với chủ đề “Đưa Tầm nhìn thành hiện thực vì một Cộng đồng ASEAN năng động”, Hội nghị AMM-49 đã thảo luận, thống nhất và ra Thông cáo chung đề cập mọi lĩnh vực hợp tác từ chính trị - an ninh tới kinh tế và văn hóa - xã hội, trong đó nhấn mạnh một số nội dung quan trọng sau: Thứ nhất, Thông cáo đặc biệt nhấn mạnh ASEAN cần ưu tiên hàng đầu việc củng cố, tăng cường đoàn kết, thống nhất bởi đây là điều kiện tiên quyết cho thành công của tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN, là nền tảng để ASEAN khẳng định và phát huy vai trò, trách nhiệm trong xử lý các vấn đề liên quan hòa bình, an ninh và ổn định khu vực và góp phần thiết thực nâng cao hình ảnh và uy tín của Cộng đồng ASEAN. Thứ hai, Thông cáo hoan nghênh những tiến triển mà ASEAN đã đạt được trên cả 3 trụ cột trong triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2025, trong đó có việc xác định và cụ thể hóa các ưu tiên theo từng giai đoạn, thiết lập cơ chế giám sát nâng cao hiệu quả và tiến độ thực thi. Đối với Kế hoạch tổng thể về chính trị-an ninh, Thông cáo khẳng định ASEAN đã đạt nhiều tiến triển tích cực với 140 trong tổng số 290 nội dung hành động đang được triển khai, trong đó có nhiều nội dung hành động có tiến triển thực chất như khởi động xây dựng quy trình chuẩn về hỗ trợ lãnh sự dành cho công dân ASEAN ở nước thứ 3, thành lập Trung tâm quân y ASEAN, tổ chức các cuộc diễn tập về cứu trợ thiên tai, đảm bảo an ninh biển, chống khủng bố và gìn giữ hòa bình trong khuôn khổ Hội nghị bộ trưởng Quốc phòng ASEAN mở rộng (ADMM+). Đối với Kế hoạch tổng thể về kinh tế, Thông cáo nhấn mạnh ASEAN đã triển khai nhiều kế hoạch hành động mới giai đoạn 2016-2025 trên các lĩnh vực như đầu tư, thuận lợi hóa thương mại, giao thông vận tải, doanh nghiệp vừa và nhỏ, du lịch, khoa học công nghệ, nông-lâm nghiệp.... Đối với Kế hoạch tổng thể văn hóa-xã hội, Thông cáo khẳng định việc ASEAN thông qua và triển khai các Chiến lược hành động giai đoạn mới về lao động, giáo dục, môi trường, y tế, quản lý thiên tai; xây dựng Hướng dẫn của ASEAN về Trách nhiệm xã hội của Công ty đối với người lao động, vận hành Viện Kinh tế Xanh ASEAN... đã mang lại những kết quả đáng khích lệ, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống người dân và xây dựng bản sắc ASEAN. Thứ ba, Thông cáo khẳng định ASEAN cam kết tiếp tục quyết tâm và nỗ lực triển khai đầy đủ và hiệu quả Tầm nhìn 2025 và các kế hoạch tổng thể hướng tới Cộng đồng ASEAN ngày càng liên kết chặt chẽ, dựa trên luật lệ và lấy người dân làm trung tâm. Các bộ trưởng ASEAN cũng đánh giá cao việc gắn kết triển khai Tầm nhìn 2025 với Chương trình nghị sự 2030 của Liên hợp quốc về phát triển bền vững, coi đây là ưu tiên quan trọng; nhất trí sẽ xem xét xác định các lĩnh vực ưu tiên và xây dựng lộ trình để thúc đẩy các thành tố tương đồng trong hai văn kiện chiến lược này. Các bộ trưởng cũng nhất trí tổ chức phiên họp đặc biệt về Phát triển bền vững trong dịp họp Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN ở New York (Mỹ) vào tháng 9 tới. Thứ tư, Thông cáo chung hoan nghênh những tiến triển trong xây dựng Kế hoạch tổng thể Kết nối ASEAN 2025 và Kế hoạch công tác Sáng kiến Hội nhập ASEAN (IAI) giai đoạn 3 về thu hẹp khoảng cách phát triển và Kế hoạch tổng thể Kết nối ASEAN 2025; nhấn mạnh tầm quan trọng của công tác này nhằm thúc đẩy phát triển đồng đều và bao trùm, hỗ trợ các nước Campuchia, Lào, Myanmar và Việt Nam (CLMV) hội nhập hiệu quả hơn. Thứ năm, Thông cáo chung khẳng định ASEAN nhất trí tiếp tục nâng cao hiệu quả hoạt động của bộ máy tổ chức ASEAN, nhất là trong việc phân định rõ chức năng, vai trò giữa các cơ quan, tăng cường điều phối trên các vấn đề liên ngành; theo đó, giao các Quan chức cao cấp (SOM) ASEAN và Ủy ban các Đại diện thường trực ASEAN (CPR) nghiên cứu khả năng cập nhật Hiến chương ASEAN nhằm bảo đảm ASEAN đáp ứng tốt hơn các yêu cầu của giai đoạn mới. Thứ sáu, Thông cáo chung hoan nghênh những tiến triển trong quan hệ giữa ASEAN với các đối tác, ghi nhận đã có 86 đối tác cử đại sứ tại ASEAN và 50 ủy ban ASEAN ở nước ngoài; nhất trí ASEAN cần tiếp tục chính sách đối ngoại rộng mở, tăng cường hợp tác với các đối tác trên cơ sở tôn trọng lẫn nhau và cùng có lợi, duy trì vai trò trung tâm của ASEAN trong xây dựng cấu trúc khu vực; nhất trí trao Quy chế Đối tác theo lĩnh vực cho Thụy Sĩ và Đối tác phát triển cho Đức.

Tại Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN+3 với các nước Đông Bắc Á lần thứ 17 (APT-17), các bộ trưởng đã tái khẳng định tầm quan trọng của Cơ chế ASEAN+3 trong việc thúc đẩy hòa bình, ổn định và phát triển tại khu vực, khuyến khích tiếp tục thực hiện Kế hoạch Công tác 2013-2017 và các khuyến nghị của Nhóm Tầm nhìn Đông Á II (EAVG II) nhằm nâng hợp tác của ASEAN+3 lên tầm cao mới. Các bộ trưởng ASEAN+3 cũng hoan nghênh việc đa phương hóa Sáng kiến Chiang Mai (CMIM), Văn phòng Nghiên cứu kinh tế vĩ mô ASEAN+3 (AMRO), Sáng kiến thị trường trái phiếu châu Á (ABMI), Cơ cấu đầu tư đảm bảo tín dụng (CGIF), nhằm góp phần duy trì ổn định, an toàn của hệ thống tài chính khu vực; bày tỏ vui mừng nhận thấy an ninh lương thực tiếp tục được đảm bảo thông qua việc thực hiện Quỹ dự trữ gạo khẩn cấp (APTERR).

Tại Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao các nước tham gia cấp cao Đông Á lần thứ 6 (EAS FMM-6), các bộ trưởng đã thảo luận việc triển khai Tuyên bố kỷ niệm 10 năm thành lập EAS (thông qua vào tháng 11/2015), trong đó có các biện pháp tăng cường EAS như lập cơ chế Ủy ban các đại diện thường trực tại ASEAN CPR+8 tại Jakarta (Indonesia) và thành lập Bộ phận EAS trong Ban Thư ký ASEAN. Hội nghị cũng đã thảo luận việc chuẩn bị cho Cấp cao EAS vào tháng 9/2016, trong đó có các văn kiện dự kiến được thông qua là các tuyên bố EAS về chống phổ biến vũ khí hạt nhân, vấn đề di cư và nạn buôn người.

Tại Diễn đàn khu vực ASEAN lần thứ 23 (ARF-23), các bộ trưởng đã nhấn mạnh tầm quan trọng của ARF là diễn đàn đối thoại về các vấn đề chính trị-an ninh thuộc quan tâm và lợi ích chung ở châu Á-Thái Bình Dương, thúc đẩy xây dựng lòng tin, hợp tác vì hòa bình, ổn định ở khu vực. ARF-23 đã ghi nhận các kết quả triển khai Kế hoạch Hành động thực hiện Tuyên bố Tầm nhìn ARF giúp nâng cao hiệu quả xử lý các thách thức ngày càng phức tạp ở khu vực, nhấn mạnh cần triển khai toàn diện các dòng hành động để thúc đẩy tiến trình ARF. Diễn đàn đã thông qua danh mục các hoạt động cho giai đoạn 2016-2017, trong đó Việt Nam sẽ đồng chủ trì Nhóm Hỗ trợ giữa kỳ ARF về an ninh hàng hải cùng với Australia và Liên minh Châu Âu. Diễn đàn cũng đã thông qua các Tuyên bố ARF về Tăng cường quản lý biên giới chống sự dịch chuyển của tội phạm do Trung Quốc đề xuất, Tuyên bố ARF về các vụ tấn công khủng bố gần đây do Nhật Bản đề xuất, Tuyên bố ARF về Tăng cường hợp tác giữa các lực lượng thực thi pháp luật trên biển do Việt Nam đề xuất.

Tại AMM-49 cũng như tại các Hội nghị ASEAN+1, ASEAN+3, EAS FMM-6 và ARF-23, nhiều Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN và các đối tác đã thảo luận về các vấn đề khu vực và quốc tế cùng quan tâm, trong đó đáng chú ý là: Thứ nhất, các bộ trưởng chia sẻ quan ngại về những diễn biến gần đây ở Biển Đông, trong đó có việc xây đảo nhân tạo và quân sự hóa; kêu gọi duy trì hòa bình, an ninh, an toàn, tự do hàng hải, hàng không và tuân thủ luật pháp quốc tế ở Biển Đông, thực hiện kiềm chế, không có các hành động làm phức tạp thêm tình hình, không sử dụng hoặc đe dọa sử dụng vũ lực, thực thi DOC và sớm đạt được COC. Một số Bộ trưởng đã nêu quan điểm các bên liên quan cần tuân thủ phán quyết của Tòa Trọng tài trong vụ kiện Trung Quốc của Philippines. Thứ hai, các bộ trường cũng trao đổi về nhiều vấn đề cùng quan tâm như bán đảo Triều Tiên, Trung Đông và các thách thức đang nổi lên như khủng bố, buôn bán người, di cư, tội phạm xuyên quốc gia, an ninh biển, biến đổi khí hậu, thiên tai và cam kết hợp tác để duy trì hòa bình. Thứ ba, trước các thách thức an ninh đối với hòa bình, ổn định khu vực ngày càng tăng, các bộ trưởng nhấn mạnh tầm quan trọng và cam kết đẩy mạnh hơn nữa việc xây dựng và chia sẻ các chuẩn mực trong quan hệ giữa các nước gia tham gia Hiệp ước thân thiện (TAC) và Hiệp ước Đông Nam Á không có vũ khí hạt nhân (SEANWFZ). Nhân dịp này, các bộ trưởng đã thông qua Tuyên bố kỷ niệm 40 năm TAC và nhất trí chấp thuận đề nghị tham gia TAC của Chile, Iran, Maroc và Ai Cập.

Vấn đề Biển Đông tiếp tục là chủ đề nóng và diễn biến gay cấn tại các hội nghị, khiến dư luận khu vực và quốc tế hoài nghi về đoàn kết của ASEAN. Tuy nhiên, với sự nỗ lực của nước Chủ tịch Lào và sự tích cực của nhiều thành trong ASEAN, Hội nghị AMM-49 đã thành công trong việc ra được Thông cáo chung, trong đó đề cập vấn đề Biển Đông ở mức độ phù hợp và tránh tái diễn thảm kịch đã xảy ra tại Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN ở Campuchia năm 2012 (ASEAN không ra được Thông cáo chung), cụ thể: Thứ tư, Thông cáo chung của AMM-49 đã tái khẳng định các nội dung đã được nêu tại các hội nghị trước đây của ASEAN, bày tỏ quan ngại sâu sắc về những diễn biến gần đây và ghi nhân ghi nhận quan ngại của một số bộ trưởng về việc bồi đắp và các hành động leo thang ở Biển Đông; nhấn mạnh ASEAN phát huy đoàn kết, thống nhất và vai trò trung tâm, đóng góp vào duy trì hòa bình, ổn định; kêu gọi kiềm chế và tạo môi trường thuận lợi cho việc giải quyết hòa bình các tranh chấp. Thông cáo chung của AMM-49 còn có một số điểm mới và tích cực như: Thứ hai, đề cập Bộ Quy tắc ứng xử trong các tình huống khẩn cấp trên biển (CUES) ở Biển Đông; nhấn mạnh hơn tầm quan trọng của việc thực thi DOC và xây dựng COC; đề ra các biện pháp cụ thể như tăng cường tần suất tổ chức các Hội nghị SOM ASEAN - Trung Quốc và Hội nghị Nhóm làm việc chung về thực thi DOC. Thứ năm, kêu gọi đàm phán thực chất giữa ASEAN và Trung Quốc nhằm sớm hoàn tất COC, bao gồm các thành tố, nội dung cốt yếu của COC và lộ trình đàm phán; thực hiện các biện pháp xây dựng lòng tin và ngoại giao phòng ngừa trong khi chờ đợi sớm thông qua COC. Thứ sáu, ghi nhận sự cần thiết phải thiết lập đường dây nóng giữa Bộ Ngoại giao các nước để xử lý những tình huống hàng hải khẩn cấp ở Biển Đông. Thứ bảy, khẳng định cam kết của ASEAN về việc “giải quyết hòa bình các tranh chấp, bao gồm tôn trọng đầy đủ các tiến trình ngoại giao và pháp lý... phù hợp với các nguyên tắc của luật pháp quốc tế, trong đó có UNCLOS-1982”. Thứ tám, dù Thông cáo chung tránh nêu đích danh Trung Quốc và không đề cập tới phán quyết ngày 12/7 của Tòa trọng tài trong vụ kiện của Phillipines, nhưng nội dung Biển đông trong Thông cáo cơ bản phù hợp, thể hiện chủ trương ôn hòa của các nước thành viên trong việc đảm bảo vai trò trung tâm của ASEAN đối với các vấn đề an ninh khu vực, trong đó có vấn đề Biển Đông, đồng thời không làm Trung Quốc quá mất mặt, dẫn đến những phản ứng cực đoan, nhất là sau khi nước này thất bại ê chề trong vụ kiện của Philippines. Việc AMM-49 ra được Thông cáo chung đề cập vấn đề Biển Đông cũng phát đi một thông điệp mạnh mẽ rằng ASEAN không thể là “nạn nhân” của những toan tính hẹp hòi từ một nước thành viên nào đó hoặc từ những sức ép bên ngoài./.

        -------------------------------------                             

    Nguồn: Nghiên cứu tổng hợp văn kiện các hội nghị và dư luận báo chí trong và ngoài nước

Trích nguồn:NCIF
Tác giả: Nguyễn Thị Hồng – Ban NC & PTUDCNTT
  Email    In


 

Bình luận

Mã xác nhận:
Nhập mã xác nhận:
 

Tìm kiếm

Số lượt truy cập : 1097202