Tin Kinh tế- xã hội  > Xã hội

Chi tiêu cho giáo dục trong các hộ gia đình ở Việt Nam năm 2015

Cập nhật lúc: 23/05/2016 10:51:00 AM

Trong những năm gần đây, Việt Nam được đánh giá là quốc gia có mức chi tiêu cho giáo dục vào loại cao trên thế giới.

Nhìn từ phía Nhà nước, trong tổng chi phí, phần chi ngân sách nhà nước cho giáo dục tăng từ 4,2% năm 2000 (chiếm 16,9% tổng chi ngân sách nhà nước) lên 5,6% GDP năm 2006 (chiếm 18,6% tổng chi ngân sách nhà nước), năm 2007 giữ nguyên ở mức 5,6% và giai đoạn 2009-2014 giữ ở mức 5,5% GDP hàng năm, chiếm 20% tổng chi ngân sách nhà nước (Ngô Thị Thanh Tùng, 2015).

Xét ở mức chi tiêu xã hội cho giáo dục, tỷ lệ chi từ ngân sách nhà nước chiếm 60% tổng mức chi tiêu và tỷ lệ chi từ dân và các nguồn khác chiếm 40%. Theo đánh giá của Ngân hàng Thế giới năm 2006, tỷ lệ chi tiêu cho giáo dục từ phía người dân và các hộ gia đình ở Việt Nam cao hơn cả các nước đang phát triển như Mỹ, Pháp, Nhật Bản và các nước OECD*.

Trong năm 2015 - 2016, Trung tâm Thông tin và Dự báo kinh tế - xã hội quốc gia (Bộ Kế hoạch và Đầu tư) đã tiến hành một cuộc điều tra trên 6 tỉnh/thành phố ở Việt Nam (gồm: Hà Nội, Phú Thọ, Thanh Hóa, Hà Tĩnh, Đồng Nai và TP. Hồ Chí Minh) đối với các hộ gia đình đang có con cái theo học từ bậc giáo dục tiểu học đến hết đại học. Với quy mô mẫu là 3.200 hộ gia đình có con cái trong độ tuổi nêu trên, kết quả điều tra cho thấy mức chi tiêu của các hộ gia đình Việt Nam cho giáo dục ở mức tương đối cao. Kết quả cho thấy:   

Mức chi giáo dục bình quân của hộ gia đình tính trên tổng mẫu điều tra là 2,53 triệu đồng/con/tháng, trong đó: mức chi giáo dục bình quân của khu vực thành thị cao hơn khu vực nông thôn khoảng 2,7 lần (tương ứng 3,07 triệu đồng/con/tháng so với 1,15 triệu đồng/con/tháng).

Xét theo nhóm hộ** theo tổng chi cho giáo dục thì nhóm hộ nghèo có mức chi thấp nhất (0,69 triệu đồng/con/tháng) và cao nhất là nhóm hộ giàu (4,85 triệu đồng/con/tháng). Chênh lệch mức chi giáo dục bình quân giữa hộ giàu và hộ nghèo ở khu vực thành thị cao hơn mức chênh lệch của khu vực nông thôn (tương ứng 4,14 triệu đồng/con/tháng so với 3,74 triệu đồng/con/tháng).

Tỷ lệ chi giáo dục đối với tổng thể mẫu là 34,7%, trong đó: tỷ lệ chi giáo dục của khu vực thành thị cao hơn nông thôn (35,5% so với 30,5%); của nhóm hộ giàu cao hơn nhóm hộ nghèo (42,6% so với 16,5%). Tuy nhiên, chênh lệch tỷ lệ chi giáo dục giữa hộ giàu và hộ nghèo ở khu vực thành thị lại thấp hơn mức chênh lệch của khu vực nông thôn (25,9 điểm phần trăm so với 36,7 điểm phần trăm).

Trong 6 tỉnh/thành phố điều tra, TP. Hồ Chí Minh có mức chi giáo dục bình quân cao nhất (3,4 triệu đồng/con/tháng); Phú Thọ có mức chi giáo dục bình quân thấp nhất (0,98 triệu đồng/con/tháng). Mức đầu tư này của Phú Thọ chỉ cao hơn 100.000 đồng/người tháng so với mức đầu tư của nhóm hộ nghèo của TP. Hồ Chí Minh (0,98 triệu đồng/con/tháng so với 0,88 triệu đồng/con/tháng).

So sánh mức đầu tư giáo dục của nhóm các hộ nghèo, nhận thấy Thanh Hóa có mức chi giáo dục bình quân thấp nhất (0,55 triệu đồng/con/tháng) và cao nhất là ở TP. Hồ Chí Minh (0,88 triệu đồng/con/tháng). Trong khi đó, ở nhóm hộ trung bình thì mức chi giáo dục bình quân thấp nhất là của Phú Thọ (1,4 triệu/người/tháng) và cao nhất vẫn thuộc về TP. Hồ Chí Minh (2,24 triệu đồng/con/tháng).

Mặc dù Hà Nội có mức chi giáo dục bình quân thấp hơn TP. Hồ Chí Minh (2,37 triệu đồng/con/tháng so với 3,4 triệu đồng/con/tháng), nhưng khoảng cách chênh lệch giữa nhóm hộ giàu và hộ nghèo ở Hà Nội cao hơn so với TP. Hồ Chí Minh (7,3 lần so với 5,8 lần). Điều này có thể lý giải được vì từ khi sáp nhập Hà Tây vào Hà Nội thì số hộ nghèo của Hà Tây trước đây cũng vẫn chưa có điều kiện để thoát nghèo cũng như phát triển về kinh tế. 

Tỷ lệ chi cho giáo dục của Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh xấp xỉ nhau và cao nhất trong 6 tỉnh điều tra (khoảng 36,5%). Tỷ lệ này thấp nhất là ở Phú Thọ (24,1%).

Thanh Hóa và Hà Tĩnh mặc dù là hai tỉnh gần nhau và cùng thuộc khu vực miền Trung - vùng được đánh giá là hiếu học (ở đây mọi người dân - đặc biệt là những người nghèo đều có ý thức đầu tư cho giáo dục để thoát nghèo), nhưng nhóm hộ nghèo của Thanh Hóa thì có mức chi giáo dục bình quân thấp nhất (14,1%), còn nhóm người nghèo của Hà Tĩnh lại có mức chi giáo dục bình quân cao nhất (18,2%) trong 6 tỉnh nghiên cứu.

Qua kết quả điều tra, có thể thấy, giáo dục và đào tạo đóng vai trò quan trọng trong chi tiêu của hộ gia đình Việt Nam nói chung, thông qua mức độ quan tâm của hộ gia đình đối với giáo dục - đào tạo là rất cao. Tuy nhiên, với tỷ lệ chi tiêu cho giáo dục chiếm tới hơn 30% tổng chi tiêu của hộ gia đình thì đây cũng là một gánh nặng tương đối lớn đối với phần đông các hộ gia đình ở Việt Nam hiện nay. Nhìn từ góc độ chính sách, Nhà nước cần nâng cao hơn nữa việc thực thi các chính sách giáo dục và đào tạo để san sẻ gánh nặng với các hộ gia đình, tạo điều kiện để việc tiếp cận dịch vụ giáo dục và đào tạo có thể đến được với mọi tầng lớp nhân dân trong xã hội.

* Tỷ lệ chi từ phía người dân và các nguồn khác ngoài ngân sách nhà nước cho giáo dục năm 2006 của Mỹ là 26%, Pháp là 7%, Nhật là 26%, Hàn Quốc là 41% và các nước OECD là 20%.

** Nhóm hộ trong mẫu điều tra được chia thành 3 nhóm: Nhóm có mức chi giáo dục thấp; nhóm có mức chi giáo dục trung bình; và nhóm có mức chi giáo dục cao.

Nguồn: Trích kết quả thực hiện dự án điều tra cấp Bộ “Nghiên cứu, điều tra thực trạng đầu tư giáo dục cho con cái trong các hộ gia đình ở Việt Nam” do Trung tâm Thông tin và Dự báo kinh tế - xã hội quốc gia thực hiện trong năm 2015-2016

Trích nguồn:
Tác giả: Nguyễn Thị Linh Hương
  Email    In


 

Bình luận

Mã xác nhận:
Nhập mã xác nhận:
 

Tìm kiếm

Số lượt truy cập : 1097202