Chính sách - Pháp luật

Rà soát pháp luật Việt Nam với các cam kết EVFTA về đầu tư

Cập nhật lúc: 30/03/2016 04:05:00 PM

Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – EU (EVFTA) đã hoàn tất các vòng đàm phán. Ngày 16/3, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đã tổ chức buổi hội thảo “Rà soát pháp luật Việt Nam với các cam kết EVFTA về Đầu tư: Kết quả rà soát và Đề xuất điều chỉnh từ góc độc lợi ích của doanh nghiệp”.

Trong buổi hội thảo, Bà Nguyễn Thi Thu Trang (Giám đốc Trung tâm WTO và hội nhập – VCCI) đã báo cáo các kết quả rà soát pháp luật Việt Nam so với các cam kết EVFTA về đầu tư. Trong bản báo cáo, bà Trang đã trình bày những nhóm vấn đề mà Việt Nam đã cam kết trong lĩnh vực đầu tư như: Tự do hóa đầu tư; Bảo hộ đầu tư; Cơ chế giải quyết tranh chấp giữa nhà nước và nhà đầu tư nước ngoài.

Trong phần cam kết về tự do hóa đầu tư, có những vấn đề nổi bật trong các cam kết của Việt Nam như các nhà đầu tư của EU được đổi xử công bằng như các nhà đầu tư có chủ thể là Việt Nam hay các đối tác FTA khác trong các vấn đề: thành lập Cơ sở kinh doanh trong các lĩnh lực thuộc Biểu cam kết; vận hành khoản đầu tư;

Trong phần bảo hộ đầu tư, có 5 nguyên tắc cần chú ý:

- Nguyên tắc 1: Đối xử công bằng; Bảo đảm an ninh cho khoản đầu tư và an toàn cho nhà đầu tư; Các thỏa thuận đầu tư không được phép vi phạm  bằng hành động thực thi thẩm quyền nhà nước.

- Nguyên tắc 2: Bồi thường tổn thất trong trường hợp thiệt hại do xung đột vũ trang.

- Nguyên tắc 3: Việt Nam chỉ được trưng mua, trưng dụng khoản đầu tư EU trong các trường hợp vì mục tiêu công cộng và phải bồi thường theo giá thị trường tại thời điểm trưng mua, trưng dụng.

- Nguyên tắc 4: Việt Nam phải cho phép nhà đầu tư EU chuyển các khoản thu nhập ra nước ngoài không hạn chế và không chậm trễ theo tỷ giá chuyển đổi tự do.

- Nguyên tắc 5: Việt Nam cho EU thay thế nhà đầu tư EU theo các giao dịch hợp pháp được liệt kê giữa EU và nhà đầu tư EU.

 

Trong phần Cơ chế giải quyết tranh chấp Nhà nước – nhà đầu tư nước ngoài (ISDS). Nhà nước có thể bị nhà đầu tư kiện. Lý do của việc kiện là các cơ quan nhà nước có thể vi phạm các cam kết tại Mục Bảo hộ Đầu tư của EVFTA; hoặc các cam kết tại một số khoản liên quan tới nguyên tắc đối xử quốc gia, đối xử tối huệ quốc; và gây thiệt hại cho nhà đầu tư.

Liên quan đến vấn đề này, Bà Thu Trang bình luận: “Nhà nước thua kiện là dùng thuế của người Việt Nam để đền bù. Điều này ảnh hưởng đến chính doanh nghiệp Việt Nam. Hơn nữa, có tâm lý là vì sợ nhà đầu tư kiện, nên có thể họ yêu cầu cái gì thì cơ quan nhà nước đồng ý luôn, làm ảnh hưởng đến nhà đầu tư trong nước”.

Ví dụ, luật của Việt Nam chưa tuân thủ cam kết của EVFTA về trưng mua trưng dụng và phải bồi thường, bồi thường chậm phải trả lãi. Việt Nam chưa có quy định trả lãi, hay trưng mua trưng dụng.

Bà Châu Giang, Vụ phó Vụ pháp chế, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, thành viên của đoàn đàm phán phía Việt Nam, cho biết, đến nay Việt Nam mới chỉ gặp phải bốn vụ kiện của các nhà đầu tư nước ngoài. Tuy nhiên, Việt Nam thắng kiện 3 trong số đó và không phải bồi thường. Ttheo EVFTA, Việt Nam và EU sẽ xây dựng cơ quan giải quyết tranh chấp thường trực, có hai cấp là sơ thẩm và phúc thẩm. Chính phủ Việt Nam và EC sẽ chọn các trọng tài làm thành viên của cơ quan này. Bên cạnh đó, còn có cả cơ quan trung gian hòa giải.

Kết quả rà soát pháp luật về đầu tư cho thấy, ngoài những vấn đề mà pháp luật của Việt Nam đã tương thích thì vẫn còn nhiều vấn đề mà pháp luật của Việt Nam chưa tương thích với EVFTA. Nhiều vấn đề trong cơ chế giải quyết tranh chấp giữa Nhà nước và Nhà đầu tư nước ngoài thuộc EVFTA lại chưa tương thích với một số thể chế ở Việt Nam. Chẳng hạn như nhà đầu tư EU tại Việt Nam được quyền kiện các cơ quan nhà nước liên quan tới hoạt động đầu tư của nhà đầu tư EU. Lý do là các cơ quan này có thể vi phạm các cam kết tại Mục Bảo hộ Đầu tư của EVFTA; hoặc các cam kết tại một số khoản liên quan tới nguyên tắc đối xử quốc gia, đối xử tối huệ quốc; gây thiệt hại cho nhà đầu tư. Ngoài ra, trọng tài Việt Nam theo pháp luật Việt Nam hiện hành cũng không có cơ hội để xử lý các vụ việc ISDS. Đơn cử, luật của Việt Nam chưa tuân thủ cam kết của EVFTA liên quan đến yêu cầu trưng mua trưng dụng và phải bồi thường, bồi thường chậm phải trả lãi. Việt Nam chưa có quy định trả lãi, hay trưng mua, trưng dụng. 

Nhóm nghiên cứu của VCCI cũng đưa ra những kiến nghị, đó là: Xây dựng văn bản pháp luật riêng thực thi Hiệp định về đầu tư thay vì rà soát toàn bộ các văn bản pháp luật về đầu tư hiện nay. Bao gồm các cam kết mở cửa riêng cho nhà đầu tư; những vấn đề pháp luật Việt Nam đã tương thích hay chưa tương thích nhưng quy định nhằm tăng cường tính minh bạch, tạo thuận tiện cho việc thực thi./.

Trích nguồn:NCIF
Tác giả: Lê Ninh
  Email    In


 

Bình luận

Mã xác nhận:
Nhập mã xác nhận:
 

Tìm kiếm

Số lượt truy cập : 1097202