Tin Kinh tế- xã hội  > Doanh nghiệp

Thủ tục hành chính đang làm khó doanh nghiệp

Cập nhật lúc: 19/08/2014 09:23:18 AM

Nhiều chuyên gia nhận định, doanh nghiệp ngày càng chịu nhiều sức ép từ các thủ tục hành chính.

Nặng gánh thủ tục

Phát biểu tại hội thảo về nâng cao chỉ số môi trường kinh doanh ngày 31/7, bà Phạm Chi Lan - nguyên Phó Chủ tịch Phòng Thương mại Công nghiệp Việt Nam (VCCI) nhận định doanh nghiệp ngày càng chịu nhiều sức ép từ các thủ tục hành chính. "Quản lý tại Việt Nam đến giờ tư duy chủ yếu dựa trên cơ sở nghi ngờ dân, doanh nghiệp, nhưng lại không nghi ngờ chính mình. Do vậy, họ tìm mọi cách thiết kế sao cho quản thật chặt", bà Lan nói.

Theo vị này, ngày càng nhiều quy định được ban hành để xử phạt những hành vi sai phạm, thậm chí cả những điểm nhỏ li ti như một bản in bị mờ rách, thiếu chữ. "Tôi rất phục tài nghĩ ra những quy định để xử phạt doanh nghiệp", bà ngán ngẩm.

Sự chồng chéo của các văn bản pháp luật và thiếu phối hợp giữa các cơ quan cũng tạo nên gánh nặng cho doanh nghiệp, thậm chí, tình trạng đẩy những khó khăn cho doanh nghiệp còn tăng thêm so với các đây 10 năm, vị chuyên gia này nhận định.

Ông Nguyễn Giang Tiến - thành viên trong tổ cải cách thủ tục hải quan cũng bày tỏ những quan ngại sau khi khảo sát doanh nghiệp cho trường hợp chỉ một tờ khai hải quan nhưng có tới 500 văn bản đi kèm. Trong đó, nhiều giấy tờ con chỉ nhằm phục vụ việc kiểm tra của các cơ quan quản lý thị trường, do Bộ Công Thương phụ trách, còn hải quan không dùng đến nên gây nhiều lãng phí.

"Một năm có hàng triệu tờ khai hải quan thì chi phí quy ra để tuân thủ các thủ tục hành chính sẽ rất cao", ông Tiến bày tỏ.

Đại diện một câu lạc bộ doanh nghiệp tại Hà Nội thậm chí còn tỏ ra "dị ứng" với ngành thuế sau khi chịu cảnh một lần nộp thuế mà phải đi tới 8 lần. "Tôi có một căn nhà cho thuê, phải làm thủ tục khai thuế để mua hóa đơn đỏ. Mỗi lần làm việc với cán bộ thuế chỉ khoảng 15 phút nhưng mất luôn một buổi sáng. 8 lần đi ấy, phải rất tích cực về thời gian mới mua được hóa đơn đỏ", ông chia sẻ.

Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan nhận định xã hội ngày càng phức tạp có thể đòi hỏi thêm nhiều thủ tục, giấy tờ. Song việc này cũng phản ánh cơ quan quản lý không tự nâng cao năng lực để phù hợp với hoàn cảnh mới, khiến bộ máy cồng kềnh thêm.

Viện lời một quan chức Bộ ngành cho biết phải nài nỉ để hẹn làm việc với cơ quan khác, bà Lan đánh giá việc này là kỳ cục. "Đến Thủ tướng họp giao ban với địa phương còn họp qua mạng được, nữa là các bộ, cơ quan", vị này thẳng thắn.

Bức xúc nhất là thủ tục thuế

Phải thừa nhận rằng, khoảng 5 năm gần đây, Bộ Tài chính, Tổng cục Thuế đã ý thức tổ chức đối thoại, lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của DN để có sự điều chỉnh. Tuy nhiên, sự chuyển biến chỉ là bền nổi của tảng băng chìm.

Theo khảo sát Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) của Phòng thương mại và Công nghiệp Việt Nam thì DN đang gặp khó khăn trong thủ tục hành chính thuế, chiếm tới 17%, chỉ sau thủ tục hành chính về đất đai. Trong một số trường hợp DN có khó khăn, vốn nhỏ, hàng hóa không tiêu thụ được dẫn đến nợ đọng, không hoàn thành được báo cáo thuế thì dễ dàng bị gắn cho mác là DN bỏ trốn, người đại diện bị “treo” tư cách pháp nhân, nếu muốn khôi phục lại hoạt động thì việc đầu tiên phải đảm bảo là hoàn thành các nghĩa vụ thuế trước, vượt quá khả năng của DN trong quá trình phục hồi sản suất kinh doanh.

Bên cạnh đó, việc giảm, giãn nợ thuế để đến năm sau mới thu và thu cùng một lúc sẽ làm DN không đủ khả năng chi trả, nhất là thời điểm phải nộp thuế rơi vào lúc DN đang khó khăn về tài chính. Ngoài ra, chính sách miễn, giảm thuế cũng chưa có tác dụng thực tế để hỗ trợ DN đang khó khăn, thua lỗ thì đâu có thu nhập để chịu thuế, do đó chính sách này tuy được công bố cũng không có tác dụng đối với việc hỗ trợ DN.

Không những vậy, trong bối cảnh suy thoái, nhiều DN đang phải gồng mình lên để đảm bảo cuộc sống cho người lao động. Ấy vậy, nhưng với các hoạt động thanh, kiểm tra, liên tục việc nộp thuế, có thanh tra viên cố tình của các thanh tra viên, kéo dài thời gian, gây nhũng nhiễu bức xúc trong DN.

Ông Hoàng Quang Phòng, Trưởng ban Hội viên và Đào tạo VCCI chia sẻ, DN cho rằng hồ sơ, thủ tục vẫn còn rườm rà và cần có lộ trình cải cách TTHC cụ thể và khuôn khổ pháp lý rõ ràng để đáp ứng các yêu cầu của nền kinh tế và hội nhập, góp phần giảm bớt khó khăn cho DN.

Nhiều DN làm ăn chân chính, khi được hỏi, họ đều có chung một suy nghĩ là sợ nhất: thuế!” Phần đa DN hiện nay là vừa và nhỏ, không có chuyên viên lo thủ tục thuế. Kế toán lo việc không hết. Bản thân giám đốc công ty cũng phải lăn vào mà giải quyết. Mà đã đến cơ quan thuế là xác định coi như đi “nghỉ mát”, tức là vào phòng máy lạnh ngồi chờ… đã đời. Lắm khi nộp thuế mà như đi xin vậy!

Về thủ tục hành chính thuế, hồ sơ, thủ tục vẫn còn rườm rà, gây khó khăn cho DN. Trong một số trường hợp có khó khăn, vốn nhỏ, hàng hóa không tiêu thụ được dẫn đến nợ đọng, không hoàn thành được báo cáo thuế, thì dễ dàng bị gán cho mác là DN bỏ trốn, người đại diện bị “treo” tư cách pháp nhân… Ngay việc làm thủ tục tiền thu thuế đất, DN phải nộp quá nhiều giấy tờ cho chi cục thuế huyện, chi cục thuế huyện lại chuyển lên tỉnh và phải chờ quá lâu để làm xong.

Đến nay khi kinh tế có dấu hiệu phục hồi, nhiều DN đã trở lại hoạt động sản xuất kinh doanh nhưng mã số thuế bị đóng nên gặp nhiều khó khăn cho sản xuất kinh doanh cũng như làm nghĩa vụ tài chính với nhà nước. Nhiều trường hợp mở lại mã số thuế cho DN phải qua Tổng cục thuế thời gian kéo dài và cũng không rõ bao giờ mới mở lại được, để DN chờ đợi.

Một số liệu có thể khiến nhiều cơ quan chức năng “giật mình” nhưng với cộng đồng DN Việt là điều quá đỗi bình thường, đó là chỉ tính riêng năm 2013, thời gian mà các DN Việt Nam dành cho cơ quan thuế lên tới 876 giờ, tức 36,5 ngày/năm (gấp hơn 5 lần so với ASEAN-6).

Tuy nhiên, nhiều DN cho rằng, số liệu thống kê trên chưa bao gồm thời gian đi lại, cũng như thời gian dành cho hàng trăm thủ tục nhiêu khê khác. Theo số liệu thống kê mới nhất, hiện cả nước có 1,7 triệu hộ kinh doanh, hơn 1 triệu người nộp thuế thu nhập cá nhân, 493.000 DN đang hoạt động. Như vậy, nếu chỉ tính riêng nhóm DN khi thực hiện các nghĩa vụ khai báo/kê khai về thuế sẽ là một con số khủng khiếp lên đến 438 triệu giờ (tức 18.250.000 ngày).

Việc nộp kê khai thuế qua mạng được Tổng cục Thuế đánh giá là “sự lựa chọn thông minh” của DN thay cho đi nộp trực tiếp (mất công đi lại, chờ đợi) nhưng thực tế cũng gián tiếp làm cho DN phát sinh các chi phí do phải mua chữ ký số với chi phí từ 1 - 2 triệu đồng/năm thuê bao từ các nhà cung cấp dịch vụ chứng thực chữ ký số. Bản thân việc kê khai thuế qua mạng cũng có nhiều vấn đề, trong đó nổi bật là việc Tổng cục Thuế liên tục nâng cấp ứng dụng và phần mềm ứng dụng hỗ trợ kê khai cập nhật các biểu mẫu mới. Khiến cho có tháng/quý DN phải cập nhật phần mềm hỗ trợ này từ 2 - 5 lần, vì nếu không, khi nộp, hệ thống sẽ không tiếp nhận tờ khai, phải làm lại, đi lại nhiều lần.

Ngay việc xử phạt và truy thu thuế của cơ quan thuế cũng là nỗi “ác mộng” của DN mà đôi khi nguyên nhân không phải do lỗi chủ quan của DN, mà là do những thay đổi của chính sách thuế. Có DN chỉ làm thất lạc một tờ hóa đơn VAT, nhưng khi khai báo với cơ quan thuế địa phương cũng bị xử phạt 3 triệu đồng. Nếu DN chậm nộp thuế 1 ngày, bị truy phạt đến 200 triệu đồng.

Ảnh hưởng đến tăng trưởng của nền kinh tế

Hệ quả của thủ tục rườm ra, chồng chéo là tăng trưởng của nền kinh tế chưa đạt được mức tiềm năng. Theo tính toán của ông Olin McGill - chuyên gia Tổ chức Hỗ trợ phát triển Mỹ (USAID), chi phí hàng năm mà một cán bộ doanh nghiệp phải bỏ ra để làm thủ tục làm thuế là trên 24 triệu đồng. Với tổng số giờ nộp thuế là 872 giờ, doanh nghiệp đang tiêu tốn khoảng 20 tỷ đồng cho công việc này. Nếu cả nước có khoảng 400.000 doanh nghiệp, số tiền thất thoát lên tới 8.000 tỷ đồng.

Thậm chí, việc chậm trễ trong thủ tục đưa hàng hóa qua biên giới có thể khiến GDP Việt Nam mất đi gần 30% và làm tổng kim ngạch xuất nhập khẩu giảm 15%.

Phấn đấu giảm 600 giờ nộp thuế cho doanh nghiệp

Thủ tướng yêu cầu giảm gần 600 giờ nộp thuế cho doanh nghiệp. Đây là chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về quản lý và cải cách thủ tục hành chính thuế. Theo Thông báo 288/TB-VPCP kết luận của Thủ tướng Chính phủ về quản lý và cải cách thủ tục hành chính thuế, Bộ Tài chính, Tổng cục Thuế cần quyết liệt đổi mới mạnh mẽ hơn nữa nhằm tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp, góp phần cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao sức cạnh tranh góp phần phát triển nhanh, bền vững.

Theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Tài chính, Tổng cục Thuế triển khai đồng bộ các biện pháp quản lý thuế, phấn đấu hoàn thành vượt dự toán thu năm 2014 gắn với hỗ trợ, tháo gỡ kịp thời khó khăn, vướng mắc cho doanh nghiệp, người dân theo đúng chủ trương, chính sách của Nhà nước.

Bộ Tài chính, Tổng cục Thuế tăng cường công khai, minh bạch trong quản lý thuế và xây dựng chính sách thuế. Tập trung đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính thuế, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý thuế, kiên quyết phòng, chống tiêu cực, tham nhũng trong quản lý thuế tạo bước chuyển biến rõ nét trong sáu tháng cuối năm và các năm tiếp theo.

Thủ tướng Chính phủ yêu cầu tập trung cải cách thủ tục hành chính thuế với các chỉ tiêu cụ thể để đến cuối năm 2014 giảm thời gian thực hiện thủ tục khai thuế, nộp thuế xuống còn không quá 300 giờ/năm (từ mức 872 hiện nay) và đến năm 2015 bằng với mức trung bình của nhóm nước ASEAN-6 (171 giờ/năm); giảm số lần nộp thuế xuống tối thiểu bằng với mức trung bình của các nước trong khu vực.

Các giải pháp được đưa ra như đối với các thủ tục hành chính cần cắt giảm ngay liên quan đến việc phải sửa đổi, bổ sung luật hoặc nghị định, Bộ Tài chính báo cáo Chính phủ để có nghị quyết cho phép thí điểm thực hiện trước mắt, sau đó phối hợp với cơ quan liên quan trình cấp có thẩm quyền sửa đổi, bổ sung theo trình tự, thủ tục quy định.

Đối với những thủ tục hành chính thuế quy định tại văn bản do Bộ Tài chính, Tổng cục thuế ban hành cần rà soát để cắt bỏ, đơn giản ngay những thủ tục gây phiền hà, phức tạp, không cần thiết đối với người nộp thuế; rà soát, hoàn thiện và công khai các quy trình quản lý thuế, tập trung vào thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp, thu thuế đối với hộ khoán, tạo một bước cải cách mạnh mẽ trong quản lý thuế khoán theo hướng đơn giản, công khai, minh bạch và chống thất thu thuế.

Thủ tướng Chính phủ yêu cầu tiếp tục hiện đại hóa quản lý thuế, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin; triển khai rộng rãi kê khai, nộp thuế điện tử, phấn đấu đến cuối năm 2014 có 95% số doanh nghiệp tham gia vào kê khai thuế điện tử; đồng thời đẩy mạnh phát triển hệ thống đại lý thuế. Tăng cường kiểm tra, thanh tra thuế theo phương thức hậu kiểm. Đẩy mạnh chống thất thu thuế, chuyển giá quyết liệt, hiệu quả hơn nữa.

Về thủ tục thu, nộp các khoản bảo hiểm bắt buộc, Thủ tướng Chính phủ giao Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội, Bộ Y tế chỉ đạo, hướng dẫn Bảo Hiểm xã hội Việt Nam nghiên cứu, sửa đổi ngay quy trình, thủ tục để đến cuối năm nay phấn đấu giảm 1/3 số lần và giảm 50% số giờ thực hiện thủ tục hành chính đối với lĩnh vực này.

Tài liệu tham khảo:

1.    Thủ tướng yêu cầu giảm gần 600 giờ nộp thuế cho doanh nghiệp, Theo TTXVN.
2.    Đối thoại doanh nghiệp về thủ tục hành chính trong lĩnh vực tài nguyên và môi trường, Theo SGGP.
3.    Nỗi “ác mộng” của doanh nghiệp, Theo Thời Việt.
4.    Doanh nghiệp ngày càng nặng gánh thủ tục, Theo VnExpress.
5.    Doanh nghiệp không muốn sợ ngành thuế, Theo Tuổi trẻ.
 

Trích nguồn:NCSEIF
Tác giả: La Hoàn (tổng hợp)
  Email    In


 

Bình luận

Mã xác nhận:
Nhập mã xác nhận:
 

Tìm kiếm

Số lượt truy cập : 1097202