Tin Kinh tế- xã hội  > Thị trường, giá cả

Những nét nổi bật thị trường mía đường hiện nay

Cập nhật lúc: 13/08/2014 09:40:25 AM

Sản xuất mía đường ở nước ta những năm gần đây đã phát triển nhanh chóng cả về qui mô, công nghệ và năng suất, từ chỗ hàng năm phải nhập khẩu hàng trăm ngàn tấn đường, vươn lên cơ bản để đáp ứng cho nhu cầu trong nước  và có xuất khẩu. Tuy nhiên ngành mía đường nước ta cũng đứng trước những thách thức to lớn khi phải mở cửa hội nhập theo các cam kết thương mại quốc tế mà nước ta đã tham gia.
 

Thị trường mía đường nước ta trong 6 tháng đầu năm 2014 có những nét nổi bật đáng chú ý sau:

1. Sản xuất tăng, nhưng năng suất, hiệu quả, sức cạnh tranh chậm được cải thiện.

Theo số liệu của Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn, diện tích mía cả nước  năm 2013 ước đạt 309 ngàn ha, năng suất mía bình quân đạt 64 tấn/ ha, sản lượng đạt trên 20 triệu tấn mía cây; so với niên vụ trước diện tích mía tăng 2,6% , năng suất mía tăng 2,7% và tăng 5,3% về sản lượng.  Đồng bằng sông Cửu Long là vùng có năng suất cao nhất đạt 83-85 tấn/ha, Đông Nam bộ 67-68 tấn/ha, các vùng còn lại đều dưới 60 tấn/ha. Tuy nhiên,  năng suất mía ở tất cả các vùng vẫn thấp và do đó giá thành sản xuất mía cao hơn nhiều so với các nước trong khu vực. Giá mua mía tại ruộng niên vụ 2013-2014 phổ biến ở mức 700-900 đ/kg, không ít nơi thương lái chỉ mua với giá dưới 600đ/kg, tương đương giá thành sản xuất mía. Trong khi chi phí mua mía nguyên liệu chiếm 65-75% giá thành đường, các nhà máy chế biến không còn nhiều khả năng để hạ giá thành đường. Một số công ty cố gắng mua mía cho nông dân trồng mía với giá ổn định từ 900-950đ/kg  trở lên để chế biến đường chỉ có ý nghĩa trong ngắn hạn để giúp người trồng mía ổn định sản xuất và đời sống, không hỗ trợ nhiều cho việc nâng cao sức cạnh tranh của cây mía Việt Nam về lâu dài. Sức cạnh tranh thấp là mối lo lớn của Hiệp hội Mía đường Việt Nam và nhiều nhà máy chế biến đường trong nước, là nguyên nhân chính của tình trạng nhập lậu đường từ Thái Lan với số lượng lớn và kéo dài mà chưa có biện pháp nào có thể khắc phục có hiệu quả.

Theo Hiệp hội Mía đường Việt Nam, đến cuối tháng 5, đầu tháng 6, các nhà máy đường trong nước đã ép được 15,9 triệu tấn mía, với 1,58 triệu tấn đường, so với cùng kỳ năm trước, lượng mía ép tăng 105.500 tấn, lượng đường sản xuất tăng 123.680 tấn, tương đương tăng 7,8%. Đây là mức tăng trưởng cao trong bối cảnh giá đường thế giới tiếp tục giảm xuống mức thấp. Với sản lượng sản xuất hiện nay thì liệu nguồn cung sản xuất trong nước đã đáp ứng đủ hay vượt nhu cầu sử dụng đường trong nước ? Hiệp hội mía đường Việt Nam nhận định nguồn cung sản xuất đã vượt nhu cầu sử dụng đường trong nước từ niên vụ 2012-2013, trong khi theo tính toán của Bộ nông nghiệp Mỹ thì nguồn cung sản xuất  đường Việt Nam vẫn thấp hơn nhu cầu nội địa ?

2. Nhu cầu sử dụng đường tăng khá, cân đối cung-cầu được cải thiện.

 

Nhu cầu sử dụng đường năm 2014 được nhận định tăng khá so với năm 2013. Hiệp hội Mía đường Việt Nam –VSSA, ước tiêu thụ đường trong nước năm 2014 khoảng 1,4 triệu tấn, tăng gần 100 ngàn tấn so với năm ngoái. Báo cáo của các  công ty có nhu cầu sử dụng đường gửi Bộ Công thương cho thấy nhiều công ty đang có kế hoạch mở rộng sản xuất, do đó tăng nhu cầu sử dụng đường  như công ty Tân Hiệp Phát mở rộng sản xuất tại nhà máy mới ở Hà Nam để tăng sản lượng các sản phẩm nước uống các loại thêm 10%, công ty Orion, Cà phê Biên Hòa, RedBull, CocaCola, Nestle, Bibica … cũng nâng công suất sản xuất bánh kẹo, nước giải khát, nước ngọt. Nhu cầu tiêu thụ đường của các công ty trong năm 2014 được dự báo sẽ vào khoảng 1,2 triệu tấn, tăng 15% so với năm 2013. Trong đó, các công ty đã đăng ký khoảng 890.000 tấn đường tinh luyện cho kế hoạch sản xuất trong năm nay. Tính đến đầu tháng 6, các nhà máy đường đã tiêu thụ được gần 1,5 triệu tấn đường (tính cả lượng đường từ niên vụ trước chuyển sang).
             
Cơ cấu tiêu thụ đường: theo LMC international 43% tổng tiêu dùng đường được sử dụng trực tiếp, 57% tiêu thụ qua công nghiệp chế biến, trong đó công nghiệp sản xuất nước ngọt chiếm khoảng 31-32% tổng lượng đường sử dụng trong công nghiệp, tập trung phần lớn cho các công ty lớn như Coca-Cola, PepsiCo; công nghiệp sản xuất sữa và kem chiếm 26-27%, còn lại là các ngành công nghiệp khác như rau quả, rượu bia, dược phẩm.

Theo số liệu trên thì mức tiêu thụ đường bình quân đầu người của Việt nam đạt khoảng 16kg/người/năm, và từ năm 2012 sản xuất đường trong nước đã đáp ứng đủ nhu cầu sử dụng  trong nước, nhưng chưa tính đến số lượng nhập khẩu đường khá lớn, kể cả nhập lậu qua đường biên giới hàng năm được sử dụng cho nhu cầu trong nước. Theo tính toán của đại diện Bộ Nông nghiệp Hoa kỳ tại Việt Nam thì nhu cầu sử dụng đường năm 2013 của Việt Nam lên đến 1,856 triệu tấn, dự kiến năm 2014 lên 1,958 triệu tấn, sai lệch hơn 500 ngàn tấn so với tính toán của Hiệp hội Mía đường Việt Nam. Trên thực tế, đường nhập khẩu dù dưới hình thức nào vẫn được đưa vào tiêu dùng trong nước, nếu hàng năm không có khoảng 400-500 ngàn tấn đường nhập lậu về như ước tính của Hiệp hội Mía đường Việt Nam, tương đương gần 1/4 đến 1/3 nhu cầu sử dụng đường, thì giá đường trong nước sẽ tăng cao hơn nhiều so với giá thực tế diễn ra trên thị trường. Trong bảng cân đối về đường Việt Nam của đại diện Bộ Nông nghiệp Hoa kỳ đã xác định số lượng đường xuất khẩu quá thấp so với thực tế, nhất là từ năm 2013 Bộ Công thương đã cấp phép cho các doanh nghiệp xuất khẩu tiểu ngạch 300 ngàn tấn. Trên cơ sở tham khảo các dữ liệu của VSSA, USDA, GSO, có thể ước sản lượng tiêu dùng đường trong nước khoảng 1,650-1,700 triệu tấn đường trong năm 2013, do đó sản xuất mía đường trong nước vẫn có thể thấp hơn nhu cầu khoảng 50-100 ngàn tấn đường các loại. Mức tiêu thụ đường  bình quân đầu người đạt 18,5kg/người/năm.
        
3. Thương mại đường đối mặt với những khó khăn, nhất là khó khăn về cơ chế quản lý.
 

Nhu cầu xuất khẩu đường vài năm gần đây tăng khá trên cở sở sản lượng đường sản xuất trong nước tăng và nhập khẩu đường lậu qua biên giới phía Nam. Năm 2013 Bộ công thương cho phép xuất khẩu tiểu ngạch 300 ngàn tấn qua Trung quốc, kết quả xuất khẩu đạt 325 ngàn tấn, với kim ngạch 202 triệu USD. Thị trường xuất khẩu chính là Trung quốc chiếm gần 95%, Campuchia chiếm 2,2%, Singapor chiếm 1,5%. Đầu năm 2014 Bộ Công thương có văn bản đồng ý cho 10 doanh nghiệp xuất khẩu tiểu ngạch 200.000 tấn đường qua cửa khẩu phụ Bản Vược, huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai. Trước mắt chỉ cho xuất khẩu tiểu ngạch đường kính trắng RS với thời hạn đến 30/6/2014 hoặc khi có cân đối chính thức cung cầu của Bộ Nông nghiệp và PTNT khi vụ mía đường 2013-2014 kết thúc. Riêng đường tinh luyện RE, Bộ Công thương sẽ cho phép xuất khẩu tiểu ngạch khi đã đảm bảo nhu cầu cho sản xuất trong nước. Theo Hiệp hội Mía đường Việt Nam, đến đầu tháng 5-2014 lượng đường tồn kho lên hơn 710 ngàn tấn, trong đó tồn kho tại các nhà máy chế biến 683 ngàn tấn, còn lại là tồn kho tại các công ty thương mại, tăng hơn 130 ngàn tấn so với cùng kỳ năm ngoái và là mức tồn kho cao nhất kể từ trước đến nay. Cùng với lượng đường nhập chính ngạch và nhập lậu qua biên giới các tỉnh phía Nam, dự kiến lượng đường xuất khẩu năm nay sẽ tăng hơn so với năm 2013. Tuy nhiên rất có thể việc xuất khẩu đường sang Trung quốc gặp khó khăn sau sự kiện Trung quốc hạ đặt dàn khoan trái phép tại Biển đông.
 

Nhập khẩu đường theo hạn ngạch thuế quan năm 2013 ở mức 73 ngàn tấn, năm 2014 đã cấp hạn ngạch nhập 77 ngàn tấn. Kim ngạch nhập khẩu đường năm 2013 đạt 128,6 triệu USD, giảm 13,9% so với năm 2012, bằng ½ so với năm 2011, năm 2014 ước khoảng 140 triệu USD. Cơ cấu kim ngạch nhập khẩu đường nhập khẩu, đường tinh chiếm 18,5%, đường thô chiếm 10,5%, đường khác (chủ yếu là các loại đường chuyên dùng) chiếm hơn 70% tổng kim ngạch nhập khẩu đường. Việt Nam nhập khẩu đường chủ yếu từ các thị trường Trung quốc, Mỹ, Đài loan, Thái lan.

Đường nhập lậu qua biên giới các tỉnh phía Nam chiếm số lượng lớn, theo ước tính của Hiệp hội Mía đường Việt Nam năm 2014 có thể lên 500 ngàn tấn, chiếm gần 1/3 nhu cầu đường trong nước, chủ yếu do đường Thái lan có giá thấp hơn, sản lượng đường xuất khẩu của Thái lan được dự kiến tăng 22%so với năm ngoái.

Tồn kho đường trong nước đến đầu tháng 6-2014, theo Hiệp hội Mía đường Việt Nam còn 642 ngàn tấn, giảm hơn 70 ngàn tấn so với mức cao nhất trong đầu tháng 5, khả năng tiêu thụ đường trong nước bình quân 130-150 ngàn tấn/tháng  trong thời gian từ nay đến cuối năm . Do đó tồn kho đường với số lượng lớn trong bối cảnh giá tiếp tục giảm, thị trường xuất khẩu, nhất là thị trường Trung quốc luôn chứa đựng nhiều rủi ro đang là mối lo lớn của các doanh nghiệp kinh doanh đường hiện nay.

Giá đường mía nội địa trung bình năm 2013 giảm 9% so với năm 2012, nhưng  tương đối ổn định trong cả năm khi giá bán buôn chỉ giao độ từ 14500-15500 đ/kg và 18000-21000đ/kg đối với giá bán lẻ. Nhưng từ đầu năm 2014 giá đường đã giảm mạnh  khi bước vào chính vụ chế biến, sản lượng đường nhập kho và nhu cầu bán ra tăng mạnh. Giá đường cuối tháng 5 đã giảm 17,4% so với cùng kỳ và so với cuối tháng 12-2013.

4. Một số thông tin dự báo cho thấy, dù gần đây tốc độ giảm giá đường trên thị trường thế giới đã chững lại, do thông tin về mức thặng dư nguồn cung đường từ sản xuất đã giảm, thậm chí có dự báo có thể xảy ra thiếu hụt vào niên vụ sau, nhưng mức dự trữ, tồn kho đường thế giới vẫn ở mức cao, trên 74 triệu tấn, bằng ¼ tổng tiêu dùng đường, trong khi nhu cầu tiêu thụ đường tăng chậm, nên giá đường thế giới nhiều khả năng chưa hồi phục. Giá đường trong nước mặc dù được bảo hộ bằng hạn ngạch thuế quan, nhưng vẫn chịu tác động bởi những biến động của thị trường đường Thái Lan và Trung quốc. Tại Thái lan, sản xuất và xuất khẩu đường được dự báo sẽ tăng mạnh, giá đường Thái lan chỉ bằng 70-75% giá đường Việt Nam, nên áp lực nhập lậu đường từ Thái Lan qua Campuchia về Việt Nam còn lớn. Tại Trung quốc mặc dù sản lượng sản xuất giảm nhẹ so với niên vụ trước, nhưng sản lượng đường nhập khẩu được dự báo giảm khoảng 1,6 triệu tấn so với niên vụ trước do nhu cầu trong nước tăng chậm, lượng đường dự trữ, tồn kho đang ở mức cao, cộng với những bất ổn trong quan hệ thương mại Việt Nam- Trung quốc, nên việc xuất khẩu đường tiểu ngạch sang Trung quốc của các doanh nghiệp Việt Nam rất có thể gặp nhiều rủi ro và khó khăn.

Về sản xuất mía đường trong nước, theo Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn, tiến độ trồng mía đến tháng 6 đạt hơn 183 ngàn ha, tăng hơn 15% so với cùng kỳ năm ngoái, là tín hiệu cho thấy sản xuất mía chưa giảm dù giá đường xuống thấp. Tuy nhiên vẫn còn khá sớm để nhận định đầy đủ hơn về sản lượng mía của niên vụ 2014-2015. Trong 6 tháng cuối năm 2014, nguồn cung đường khá rồi rào (với khoảng 1,2 triệu tấn, bao gồm tồn kho đến cuối tháng 6 và sản xuất 2 tháng đầu niên vụ 2014-2015, nhập khẩu, kể cả chính ngạch và nhập lậu), trong khi tiêu dùng không có nhiều tín hiệu sẽ tăng mạnh (khoảng 800-900 ngàn tấn) do sức mua dân cư tăng chậm, do đó sản lượng đường có khả năng xuất khẩu hoặc tồn kho còn lớn. Giá đường từ nay đến cuối năm chưa có nhiều khả năng hồi phục để quay đầu tăng trở lại.

Tài liệu tham khảo.

-    Website của Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn.
-    Website của Hiệp hội mía đường Việt Nam.
-    Website của Bộ Công thương
-    www.agrochart.com
-    www.agrimoney.com
-    www.tintucnongnghiep.com
-    www.fao.org
-    Và các website khác

 

Trích nguồn:NCSEIF
Tác giả: Nguyễn Việt
  Email    In


 

Bình luận

Mã xác nhận:
Nhập mã xác nhận:
 

Tìm kiếm

Số lượt truy cập : 1097202