Tin Kinh tế- xã hội  > Doanh nghiệp

Kinh nghiệm quốc tế về hỗ trợ DN nhỏ và vừa huy động vốn trên thị trường chứng khoán

Cập nhật lúc: 04/09/2013 03:40:18 PM

Theo thống kê của Cục Phát triển doanh nghiệp (Bộ Kế hoạch và Đầu tư), có đến 97% doanh nghiệp đang hoạt động ở Việt Nam là doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV). Các doanh nghiệp này đóng một vai trò quan trọng trong việc giải phóng và phát triển sức sản xuất, huy động và phát huy nội lực vào phát triển kinh tế - xã hội. Tình trạng thiếu vốn sản xuất kinh doanh đang là rào cản lớn nhất cho sự phát triển của các DNNVV. Việc huy động vốn trên thị trường chứng khoán thông qua việc phát hành trái phiếu, cổ phiếu và các giấy tờ có giá là một kênh huy động vốn tiềm năng, giúp doanh nghiệp có có nguồn vốn dài hạn để đầu tư, duy trì và mở rộng hoạt động sản xuất, kinh doanh, bên cạnh các kênh huy động vốn phổ biến như: vay từ bạn bè, người thân; vay ngân hàng; nguồn vốn từ các chính sách hỗ trợ của Nhà nước.

Các nền kinh tế đều có những chính sách để hỗ trợ các DNNVV tiếp cận và huy động các nguồn vốn từ thị trường vốn.

* Kinh nghiệm về chứng khoán hóa các khoản vay của DNNVV

Tại phần lớn các nước phát triển và một số nước đang phát triển nơi thị trường vốn đã phát triển ở một mức độ tương đối, chứng khoán hóa đã trở thành nguồn tài trợ cũng như giúp các tổ chức tài chính và doanh nghiệp chia sẻ rủi ro.

Chứng khoán hóa là cơ chế trong đó các tài sản tài chính kém thanh khoản (ví dụ như các khoản vay) được chuyển đổi thành các công cụ có thể giao dịch trên thị trường vốn. Cụ thể hơn, các khoản phải thu (tài sản) của chủ tài sản ban đầu sẽ được chuyển thành một gói sản phẩm và bán cho pháp nhân đặc biệt – SPV (hay được hiểu là các tổ chức trung gian chuyên trách). Các SPV sẽ tái tài trợ cho gói sản phẩm bằng cách phát hành các công cụ nợ (hay còn gọi là chứng khoán được đảm bảo bằng tài sản tài chính – ABS) trên thị trường vốn. Ví dụ thành công trong phát triển loại hình thị trường này điển hình như sàn giao dịch Promise của Ngân hàng Tái thiết Đức và chứng khoán hóa tài sản theo chương trình FTPYME dành cho các DNNVV của Tây Ban Nha. Chương trình FTPYME được thiết lập từ năm 2000 của chính phủ Tây Ban Nha để xây dựng các quỹ chứng khoán hóa tài sản cho DNNVV của nước này.

Theo quy định của Singapore, chứng khoán hóa về cơ bản là một tiến trình, trong đó tài sản hay các khoản lợi đối với tài sản được bán hoặc chuyển cho một SPV, mà các SPV này sẽ huy động vốn bằng cách phát hành chứng khoán được đảm bảo chủ yếu bằng các tài sản đó.

Do có tính chất phức tạp nên quá trình chứng khoán hóa sẽ phát sinh nhiều chi phí giao dịch. Đặc biệt với các ngân hàng nhỏ, chi phí cho việc chứng khoán hóa sẽ rất cao. Tuy nhiên, sự hỗ trợ của khu vực công thông qua những sàn giao dịch tiêu chuẩn sẽ giúp giảm đáng kể chi phí này.

Một trong những lợi ích của việc chứng khoán hóa là những giao dịch chứng khoán được đảm bảo bằng tài sản tài chính giúp người phát hành huy động được vốn, chia sẻ rủi ro cũng như tăng kỳ hạn tài trợ vốn. Lợi thế của quá trình chứng khoán hóa các khoản vay của DNNVV là làm tăng lượng vốn vay của các DNNVV do làm giảm các hạn chế về vốn và tài trợ vốn của những người cho vay.

* Kinh nghiệm về phát triển các sàn giao dịch chứng khoán dành riêng cho DNNVV

Một hạn chế lớn trong việc các DNNVV khó tiếp cận thị trường vốn là việc các DNNVV khó có thể niêm yết trên các TTCK do không đáp ứng được các tiêu chuẩn niêm yết (dù các doanh nghiệp này có lịch sử phát triển tốt). Theo đó, việc hình hành sàn giao dịch chứng khoán dành riêng cho DNNVV sẽ là tạo cơ hội cho DNNVV trong việc tiếp cận thị trường vốn nhằm huy động vốn với chi phí thấp.

Ấn Độ

Theo ước tính, Ấn Độ có khoảng 26 triệu DNNVV, chiếm tới 45% sản lượng sản xuất công nghiệp và khoảng 40% kim ngạch xuất khẩu. Điều này cho thấy vai trò to lớn của bộ phận doanh nghiệp này trong nền kinh tế của Ấn Độ.

Đầu năm 2012, sàn giao dịch chứng khoán dành riêng cho DNNVV của Ấn Độ được thành lập với tên gọi BSE-SME. Đây là lần thứ 3 trong lịch sử phát triển TTCK Ấn Độ (sau 2 lần đầu không thành công là vào năm 1990 thành lập sàn giao dịch OTC và năm 2007 thành lập sàn giao dịch BSE Indonext), các DNNVV có một sàn giao dịch để huy động vốn từ công chúng (thay vì huy động từ bạn bè và gia đình). Sàn BSE-SME là sàn giao dịch chứng khoán của DNNVV thuộc Trung tâm giao dịch chứng khoán Bombay. Sàn này đã đón nhận đợt phát hành ra công chúng (IPO) lần đầu tiên vào tháng 2/2012.

Sàn giao dịch mới được xem là cơ hội lớn cho khoảng 26 triệu DNNVV Ấn Độ - những doanh nghiệp luôn gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận các nguồn vốn. Nếu so sánh với hai sàn giao dịch chứng khoán lớn của Ấn Độ là Sàn giao dịch quốc gia (NSE) và BSE, thì điều kiện niêm yết trên sàn giao dịch chứng khoán mới là dễ dàng hơn rất nhiều.

Theo phân tích của các nhà kinh tế, những lợi ích cơ bản khi DNNVV tham gia niêm yết trên BSE-SME đó là: Tiếp cận các cơ hội huy động vốn và tài trợ vốn trong tương lai; Tăng giá trị nhận diện thương hiệu, uy tín; Tài trợ bởi Vốn mạo hiểm (venture capital); Tăng tính thanh khoản cho cổ đông; Tạo ra các cơ chế khuyến khích người lao động; Tạo điều kiện thuận lợi cho tăng trưởng thông qua hoạt động mua lại và sáp nhập; Khuyến khích tinh thần sáng tạo, tinh thần doanh nghiệp; Phân bổ rủi ro hiệu quả hơn.

Anh

Một ví dụ thành công khác về thị trường chứng khoán dành riêng cho DNNVV là Anh, cụ thể Anh đã phát triển một số sàn giao dịch chứng khoán dành riêng cho DNNVV, bao gồm:

AIM (Alternative Investment Market): đây là sàn tự chủ, là một nhánh của Sàn giao dịch chứng khoán London (LSE), được thành lập từ năm 1995. Mặc dù phần lớn các công ty niêm yết ở AIM không phải là các công ty mới thành lập nhưng quy mô của chúng đa phần là nhỏ, và chứa đựng yếu tố rủi ro cao. AIM tạo điều kiện cho các DNNVV giao dịch với các quy định linh hoạt hơn. Tính linh hoạt của AIM thể hiện ở việc có ít quy định hơn, không yêu cầu về mức vốn hóa hoặc số lượng cổ phần phát hành…

TechMark là một sàn giao dịch chuyên biệt khác hoạt động tương đối giống với AIM và cũng là một nhánh của LSE. Hoạt động với nguyên tắc chung nhưng TechMark dành riêng cho các công ty công nghệ.

Ofex là một thị trường hoạt động độc lập khác dành riêng cho việc phát hành với quy mô nhỏ hơn ở Anh. Quy trình hoạt động của Ofex tương đối giống với AIM và TechMark nhưng đơn giản hơn. Thị trường cũng kém thanh khoản hơn nếu so sánh với AIM.

Theo một số nghiên cứu, để DNNVV hoạt động hiệu quả và thu hút được vốn trên thị trường vốn, cần lưu ý một số vấn đề sau:

- Các doanh nghiệp này cần nhận được sự hỗ trợ do năng lực của họ khi tham gia thị trường còn hạn chế.
- Hỗ trợ DNNVV tham gia thị trường vốn là phải tăng nhu cầu đầu tư vào DNNVV.
- Khi dùng vốn nhà nước để tạo đà kích thích, cần đảm bảo sự công bằng và hiệu quả, tạo ra giá trị đầu tư ròng mới mà không tạo ra sự khác biệt giữa các hình thức đầu tư.
- Những biện pháp từ phía nhà nước (quy định và chính sách khác) cần đánh giá tác động đối với nhu cầu đầu tư cũng như khả năng cung ứng của các DNNVV niêm yết.

Nguồn:
- Sách trắng DNNVV Việt Nam 2011, Cục Phát triển doanh nghiệp, Bộ Kế hoạch và Đầu tư.
- Tạp chí Chứng khoán Việt Nam.
http://www.bsesme.com
http://www.londonstockexchange.com


 

Trích nguồn:NCSEIF
Tác giả: Bùi Thị Tố Trinh
  Email    In


 

Bình luận

Mã xác nhận:
Nhập mã xác nhận:
 

Tìm kiếm

Số lượt truy cập : 1097202